Savaş ve aşırı hava, tarım emtia fiyatlarını hızla yükseltiyor

Tarım ürünleri fiyatları, Ukrayna ve Orta Doğu'daki çatışmalar ile aşırı hava olaylarının etkisiyle hızla artıyor. Bloomberg Tarım Emtia Endeksi bu ay yüzde 13'ten fazla değer kazanarak Temmuz 2012'den bu yana en büyük aylık yükselişini kaydetti.

Endeks; buğday, şeker, kakao gibi temel tarım ürünlerinin fiyat hareketlerini izliyor. Bu dönemde özellikle buğday fiyatı yaklaşık üç yılın en yüksek seviyesine çıktı. Şeker ve kakaoda ise bu ay yaklaşık yüzde 20'lik artış görüldü.

Çatışmalar arzı tehdit ediyor

Fiyat artışlarının arkasındaki en önemli etkenlerden biri, Ukrayna ve Orta Doğu'daki savaşlar. Çatışma bölgelerindeki limanlara yönelik saldırılar ve ticaret yollarındaki aksamalar, tarım ürünlerinin taşınmasını güçleştiriyor. Bu durum, küresel piyasalarda arz endişelerini artırıyor.

Hava koşulları da olumsuz

Hava koşulları da fiyatları yukarı iten bir diğer faktör. Avrupa ve ABD'de yaşanan sıcak hava dalgaları mısır hasadını olumsuz etkiledi. Ayrıca El Niño hava olayının, başta kakao ve şeker olmak üzere bazı ürünlerin hasadına ilişkin endişeleri artırdığı belirtiliyor.

Tarım emtialarındaki bu artış, marketlerdeki ürün fiyatlarına hemen yansımıyor. Ham madde fiyatı ile marketteki etiket arasında işleme, enerji, paketleme, nakliye ve personel gibi maliyetler bulunuyor. Üreticiler ayrıca hammaddelerini genellikle önceden satın aldığı için, küresel fiyat artışları ancak ilerleyen dönemde raflara yansıyabiliyor.

Yine de bu gelişme uzun vadede market fiyatlarını etkileyebilir. Emtia fiyatlarının yüksek seyretmesi durumunda üreticilerin maliyetleri artacak; bu maliyetlerin bir kısmı mağazalara ve nihayetinde tüketiciye yansıyacak.

Ayrıca enerji ve nakliye maliyetleri de yükseliyor. İran çevresindeki çatışmalar, petrol fiyatlarını yeniden yukarı çekerek gıdanın üretim ve taşıma maliyetlerini artırıyor.