Savunma uzmanı Colijn: Ukrayna'da tırmanma riski ve savaş ateşi

Savunma uzmanı Ko Colijn, Ukrayna'daki savaşta tarafların içinde bulunduğu "savaş ateşi" ve tırmanma riskini ele aldığı yazısında, Amsterdam'da eylül sonunda düzenlenen barış gösterisine katılanların bir argümanını hatırlatıyor: katılımcılara göre aşırı bir "savaş ateşi" içindeyiz ve milyarlarca euro generallere gidiyor, sağlık hizmetlerine değil. Colijn bu görüşü dar görüşlü bulsa da savunmaya ekstra para akıtılmasına da körü körüne katılmıyor. Özellikle drone devrimi ışığında rastgele yüzde 3,5 ya da 5 ek harcama yapmanın havaya atılan bir adım olduğunu belirtiyor. Ona göre pahalı tanklar veya maliyetli F-35 savaş uçakları yerine ucuz drone'lar almak daha mantıklı. Kısacası gereksiz harcamalara karşı eleştirel kalınması gerektiğini vurguluyor.

Colijn bu noktada sık sık ABD Başkanı Dwight D. Eisenhower'ı hatırlıyor. Eisenhower 1961'deki veda konuşmasında ordu liderlerinin kontrolden çıkan savunma harcamaları üzerindeki büyük etkisine karşı uyarıda bulunmuştu. Özgeçmişinde "savaş kahramanı" yazan bir başkanı naif bir barış güvercini olarak nitelendirmek mümkün değil. Yine de Eisenhower, kendisine sonu gelmeyen, gereksiz pahalı ve bu yüzden şüpheli istek listeleri sunan askerlerle zorlanmıştı.

ABD'nin tutumu ve Rusya'nın durumu

Bu arada ABD'deki popülistler, ülkenin iki büyük okyanus arasında rahatça korunduğu, komşularından endişe duymadığı ve o tuhaf Avrupalıların kendi sorunlarını kendilerinin çözmesi gerektiği yönündeki bilinen şarkıyı söylüyor. Colijn bu tür (kısmen coğrafi) argümanlara pek karşı koyamıyor. Ancak ABD'nin kendisinin düşündüğünden daha fazla Avrupa'ya ihtiyacı olduğunu gösteren çeşitli nedenler olduğunu belirtiyor.

Colijn'e göre Rusya şu anda Ukrayna'ya karşı kara savaşını kazanamaz. Devlet Başkanı Putin kazanacağını düşünüyor; bunda generallerinin cephedeki durumu yanlış sunmasının da payı olabilir. Savaşın bedeli şu anda ayda 45 bin asker ve kazanılandan fazla toprak kaybı. Bu nedenle Putin artık ağırlıklı olarak havada drone'lar ve gelişmiş füzelerle barbarca bir mücadele yürütüyor. Kısacası, eğer birileri "savaş ateşi"nden muzdaripse, o da Rusya Devlet Başkanı ve yakın çevresi.

Putin, Ukrayna'nın teslimiyetini yıl sonundan önce zorla kabul ettirebileceğini düşünüyor. Oysa tarih çok farklı örnekler gösteriyor. Coventry'nin (İkinci Dünya Savaşı'nda Almanlar tarafından), Dresden ve Hamburg'un (İngilizler tarafından), Hanoi'nin (Vietnam Savaşı'nda Amerikalılar tarafından), Çeçenistan'ın Grozni kentinin (Ruslar tarafından) ve Gazze'nin (İsrail ordusu tarafından) bombalanması tek tek hiçbir işe yaramadı.

Bu, Kiev ve Odessa'nın acı çekmediği anlamına gelmiyor. Ukrayna kentleri, ortaya çıkan üçlü engel nedeniyle neredeyse kendini savunamıyor: ABD'nin Patriot savunma füzeleri tedarik etmeyi reddetmesi, Avrupa ülkelerinin kendi Patriot'larını Ukrayna'ya göndermeye direnmesi ve ABD'den ülkeye ek füze alımında isteksizlik. Ukrayna hava savunması artık Rus füzelerine karşı duramıyor. Kiev'den hızlı iyileşme gelebileceğine dair iyimser sesler çıksa da Ruslar en azından yılbaşına kadar Ukrayna hava sahasında rahatça hareket edebilecek.

Bu durumda Ukrayna için kabaca üç seçenek kalıyor: müttefiklerden yeniden yardım istemek, daha fazlasını kendisi üretmek ve saldırıya geçmek. İlk iki seçeneğin yanında yeşil bir tik var; üçüncüsünün de çok yakında olduğu belirtiliyor.

Rus rafinerilerine saldırılar

ABD Başkanı Donald Trump, Berlin ile yaptığı bir ikili anlaşma çerçevesinde nadir bir iyi ruh hali içinde Almanya'ya füze parçaları tedarik etmeye karar verdi. Almanya da bu parçaları Ukrayna ile paylaşabilecek. Avrupa Birliği ve Kanada da bu mekanizmaya para aktarıyor. Bunun sonucunda Ukrayna'nın Freya ve Anthem füzelerini ele geçirmesi bekleniyor. Bu, kendi ürettiği balistik füzelerin üzerine eklenecek. Saldırı seçeneğine gelince: Ukrayna, Rus petrol ve gaz tesislerine sürekli saldırılara ağırlık verecek. Tüm bunlar Putin'i bir anlaşma için masaya oturtma girişimi.

Rusya'da düzinelerce büyük rafineri var ve bunların hepsinin birer hedef olduğu açık. Ukrayna, Rus rafinaj kapasitesinin yüzde 51'ini tamamen devre dışı bıraktığını iddia ediyor. Putin de 4 Ekim'deki bir toplantıda nadir bir açıklık anında bunun Rus ekonomisini zor durumda bıraktığını kabul etti.

Bütün bunlar "pervasız" bir tırmanmaya yol açıyor ve savaşı daha da kasvetli ve tehlikeli hale getiriyor. Çünkü Putin kaçıncı kez nükleer silahlarla tehdit ediyor. Ancak Amerikalı diplomat Rose Gottemoeller'in yakınlarda yazdığı gibi, atom caydırıcılığının mantığı "bozulmuş" durumda. Haziran 2025'teki Spiderweb Operasyonu sırasında Ukrayna, drone'larla bir Rus hava üssünde korku yaratmıştı. Bu, nükleer silahı olmayan Ukrayna'nın nükleer silaha sahip Rusya'ya pervasızca drone'larla saldırabildiğini göstermişti.

Putin, Batı Avrupa'daki sabotaj eylemleriyle ileriye kaçmayı seçiyor. Ama karşımızda aslında köşeye sıkışmış (yine de tehlikeli) bir kediden fazlasını görmüyoruz.