Schiphol çevresinde uçaklara GPS engellemesi: Rusya şüphesi
Hollanda hava sahasında Pazartesi günü çok sayıda uçak GPS sinyalini kaybetti. Uzmanlara göre engellemenin arkasında Rusya'nın hibrit savaş taktiği olabilir.

Geçen pazartesi Hollanda hava sahasında çok sayıda uçak GPS sinyalini kaybetti. Bazı uçaklar bu nedenle kısa süreliğine konumlarını Schiphol'deki hava trafik kontrolüne iletemedi. Olay kazaya yol açmadı. Navigasyon sistemlerinin kasıtlı olarak sabote edildiği değerlendiriliyor ve arkasında Rusya'nın olduğuna dair güçlü işaretler bulunuyor. Uzmanlara göre bu durum Kremlin'in hibrit savaş taktikleriyle örtüşüyor.
NRC gazetesinin haberine göre akşam saatlerinde onlarca uçak GPS arızası bildirdi. Bazı uçakların bu yüzden Schiphol'e inişte zorlandığı belirtiliyor. Benzer bir olay dört ay önce Kuzey Denizi üzerindeki uçaklarda yaşanmıştı. Altyapı ve Su Yönetimi Bakanlığı en az yedi uçağın etkilendiğini doğruluyor ve güvenliğin riske girmediğini vurguluyor.
Bir ses kaydında Scandinavian Airlines pilotlarının sabotajı Schiphol'deki kuleye nasıl bildirdiği duyuluyor. NRC'ye göre Rusların jamming, yani GPS navigasyonu için gerekli uydu sinyallerini bloke etme işini yapmış olma olasılığı yüksek. Gazete, bir veri analistine dayanarak engellemenin Texel'in kuzeyindeki bir bölgeden kaynaklandığını yazıyor. Delft Teknik Üniversitesi'nden havacılık uzmanı Joris Melkert, olay anında şüpheli bölgede altı geminin Rus bayrağıyla seyrettiğini ve bunun şaşırtıcı olmadığını söylüyor. Melkert'e göre NATO bölgesinin doğu kanadında GPS jamming "olağan bir durum". Dünyada bu tür kasıtlı müdahalelerin günlük olarak yaşandığını belirten Melkert, Hollanda'da ise bunun çok istisnai olduğunu ifade ediyor.
Soruşturma ve olası fail
Olayı Rijksinspectie Digitale Infrastructuur (Devlet Dijital Altyapı Denetimi) soruşturuyor. Ancak araştırma merkezi HCSS'ten savunma uzmanı Peter Wijninga, failin tam olarak kim olduğunun belirlenme şansının düşük olduğunu söylüyor. Buna rağmen insanların hemen Rusya'yı düşünmesini anlıyor: "Bu, Avrupa'da korku, belirsizlik ve kafa karışıklığı yaratmayı amaçlayan hibrit savaşla örtüşüyor. Hepsi Ukrayna'ya daha az destek vermemiz umuduyla."
Havacılık sektörü ve yolcuların GPS arızalarından doğrudan endişelenmesine gerek yok. Tüm uçaklarda navigasyon için yedek sistemler bulunuyor. Wijninga, pilotların GPS kesintisi konusunda eğitim aldığını ve son çare olarak manuel navigasyon yapabildiğini belirtiyor. Havacılık uzmanı Melkert, jamming ile doğrudan ilişkilendirilebilecek uçak kazası bilmediğini söylüyor. Peki Ruslar bunu neden yapıyor? Wijninga'ya göre amaç "Avrupa'yı biraz rahatsız etmek".
Jamming ve spoofing arasındaki fark
GPS sinyallerini bloke etmek oldukça kolay; ancak failin tam konumunu tespit etmek zor. Askeri hava trafiği, jamming uygulanması çok daha güç olan korumalı bir GPS kanalı kullanıyor. Bu kanal ABD kontrolünde ve yalnızca NATO ülkeleri tarafından kullanılıyor. Jamming'in yanı sıra spoofing de var. Bu yöntemde konum belirleme bozulmuyor, değiştiriliyor. Pilotlar örneğin bir dağa doğru uçtukları uyarısını alabiliyor, oysa durum böyle değil. Havacılık uzmanlarına göre bu, pazartesi Schiphol'de yaşanandan çok daha tehlikeli. Wijninga'ya göre Hollanda'nın gerçekten endişelenmesi gereken durum, "jammer"ların uçakların birden fazla iletişim sistemini aynı anda bozması. O zaman pilotlar hava trafik kontrolüyle tüm bağlantıyı kaybedebilir, ki bu çok tehlikeli. Ancak Wijninga, bu tür sabotaj eylemlerinin henüz hiç yaşanmadığını vurguluyor.
Bu haber NOS Binnenland kaynağındaki bilgiler derlenerek Hollanda Haber tarafından Türkçe hazırlanmıştır.
İlgili Haberler

Hollanda'da hangi neo-Nazi ifadeleri suç sayılıyor?
Zembla belgeselinde görüntülenen Hitlerse-lam, gamalı haç dövmesi ve neo-Nazi söylemlerin hangilerinin Hollanda'da suç teşkil ettiği tartışılıyor.

Vera Dijkmans ABD'deki 11 günlük gözaltının ardından Hollanda'da
Hollandalı influencer Vera Dijkmans, ABD'de vize koşullarını ihlal ettiği gerekçesiyle 11 gün tutulduktan sonra Schiphol'e döndü.

Curaçao'da genç yaşta suç uyarısı: 13 yaşında cinayet zanlıları
Curaçao Adalet Bakanı Shalten Hato, ciddi suçlara karışan zanlıların yaşının 13'e kadar indiğini belirterek cezanın tek başına yeterli olmadığını söyledi.

Overijssel'deki kümes hayvanı çiftliğinde kuş gribi: 8.600 tavuk itlaf edildi
Collendoorn'daki bir tavuk çiftliğinde kuş gribi tespit edildi. Yaklaşık 8.600 hayvan itlaf ediliyor; bu ay ülke genelinde itlaf edilen hayvan sayısı 250 bini aştı.

