Şebeke kapasitesi yetersiz: Hollanda'da sanayi elektriğe geçemiyor

Hollanda'da bölgesel ölçekte faaliyet gösteren sanayi şirketleri, elektrik şebekesindeki kapasite yetersizliği nedeniyle daha temiz üretim teknolojilerine geçiş yapamıyor. Cam, karton ve taş gibi ürünlerin imalatında kullanılan yüksek enerji tüketimli makinelerin önümüzdeki yıllarda elektrikli ekipmanlarla değiştirilmesi gerekiyor. Ancak şebekede bu dönüşümü karşılayacak yer bulunmuyor.

Bu tespit, imalat sanayi, atık işleme ve İklim ve Yeşil Büyüme Bakanlığı'nın yer aldığı bölgesel enerji yoğun sanayi şirketleri iş birliği platformu Cluster6'nın raporunda yer alıyor. Platforma bağlı şirketlerden biri de tuğla fabrikalarıyla tanınan Wienerberger. Şirket yılda yaklaşık 70 milyon tuğla ve kaldırım taşı üretiyor ve bu üretim halen büyük ölçüde gazla çalışan fırınlarda yapılıyor.

Wienerberger Genel Müdürü Jasper Vos'a göre bu fırınların hızla elektrikli ekipmanlara dönüştürülmesi planlanıyor. Ancak şirketin fabrikalarından biri daha güçlü bir elektrik bağlantısı için bekleme listesinde. Nijmegen'in kuzeydoğusundaki Pannerden'de konuşan Vos, "Bize 2030'dan önce bir yerde yer olacağı sözü verildi, ancak bunun gerçekleşip gerçekleşmeyeceği belirsiz" dedi.

Şebekedeki tıkanıklık neden oluşuyor?

Son yıllarda hem şirketlerin hem de hanelerin elektriğe yoğun biçimde geçiş yapması, yeraltı kablolarının bu yükü kaldıramamasına yol açtı. Bu durum şebeke tıkanıklığı olarak bilinen sorunu doğuruyor: sabah ve akşam saatlerinde elektrik talebi, gündüz ve gece saatlerine kıyasla çok daha yüksek. Şebeke işletmecisi bu zirve talepleri hesaba kattığı için her yeni başvuruyu onaylayamıyor ya da kablolar bu yükü karşılayana kadar bağlantı veremiyor. Bu nedenle şebeke işletmecileri altyapıyı güçlendirmeye çalışıyor.

Tüketici ve Piyasa Otoritesi (Autoriteit Consument & Markt), iki yıl önce şebekedeki kapasite açığını gidermek için bazı önlemler belirledi. Buna göre okul ve hastane gibi toplumsal açıdan önemli kurumlar elektrik bağlantısında öncelik kazanıyor. Şebeke tıkanıklığını azaltmaya yardımcı olan güneş ve rüzgar parkları ya da büyük batarya kuran şirketler de bekleme listesinde öne geçiyor. Sanayi şirketleri ise listenin en sonunda yer alıyor.

Bekleme listesinin bölgeye bağlı olması nedeniyle, şebeke talebinin yoğun olmadığı bölgelerdeki şirketler bağlantıyı hemen alabilirken, başka bölgelerdeki şirketler yıllarca beklemek zorunda kalabiliyor. Cluster6 adına bölgesel sanayi şirketlerini temsil eden Barbara Verwayen, "Örneğin 2030'da dönüşüm yapmak isteyen bir cam fabrikası, şebeke işletmecisinden ancak 2034'te yer olduğunu öğrenirse bu boşluğu kapatmak zorunda kalıyor" dedi.

Yatırımlar yurt dışına kayıyor

Verwayen'e göre şirketlerin kendi bünyesinde geçici olarak yerel elektrik üretmesi bir ara çözüm olabilir. "Bu sürdürülebilir şekilde yapılabilirse, güneş, rüzgar ve bataryalarla çok iyi olur. Sürdürülebilir olmuyorsa, geçici olarak gaz türbinleriyle ek elektrik üretmemiz gerekir" diye konuştu.

Bu sayede şirketler, daha güçlü bir elektrik bağlantısını beklerken elektrikli makinelere yatırım yapmaya başlayabilir. Ancak Verwayen'e göre bunun için sadece paraya değil, düzenlemelere, yasal çerçeveye ve izin süreçlerine de ihtiyaç var.

Şebeke işletmecileri uzun süredir şebekeyi güçlendirmek için çalışıyor. Bu kapsamda önümüzdeki yıllarda yaklaşık yüz yüksek gerilim istasyonu ve diğer elektrik altyapısı inşa edilecek. Ancak uygun yer bulmak çoğu zaman karmaşık bir süreç. Koruma altındaki bitki ve hayvan türleri ya da Natura 2000 alanlarına yakınlık, yeni bir istasyonun yapılmasını imkansız hale getirebiliyor. Bunun yanı sıra işletmeciler sık sık çevre sakinlerinin tepkisiyle karşılaşıyor; bölge halkı arka bahçelerinde endüstriyel bir yüksek gerilim istasyonu görmek istemiyor. Bu durum Hollanda'da elektrik şebekesi genişlemesinde gecikmelere ve belirsizliğe yol açıyor.

Wienerberger'den Vos da bu belirsizliğin yatırımları yurt dışına kaydırdığını belirterek "Buradan nehrin karşısına baktığınızda Almanya'yı görüyorsunuz. Komşu ülkelerdeki benzer şirketler elektriğe erişebiliyor. Bu güvence ve alanı elde edemezsek, Hollanda'daki bu tür şirketlerin varlığı tehlikeye girer" dedi.