Sierra Leone'ye AB yardımının kesilmesi tartışma yarattı

Adalet ve Güvenlik Bakanı David van Weel'e göre AB yardımları, Sierra Leone'nin üst düzey suçlu olarak nitelendirilen 'Bolle Jos' lakaplı kişiyi iade etmemesi nedeniyle durduruldu. Bu açıklama Avrupa Komisyonu'nda rahatsızlık yarattı. Komisyon, bütçe desteğinin idari hatalar nedeniyle askıya alındığını vurguladı.

Hollanda, mali desteğin gelecek yıl için de durdurulmasını istiyor. Konu şu anda üye ülkeler arasında müzakere ediliyor. Gelecek yıl için öngörülen desteğin yaklaşık 22 milyon euro olduğu belirtiliyor.

Amsterdam Üniversitesi'nde uluslararası ilişkiler alanında öğretim görevlisi olan Ueli Staeger, AB bütçe desteğinin siyasi gerekçelerle durdurulmasının yasal dayanağı olmadığını söylüyor. Staeger, "Avrupa Komisyonu'nun farklı bir açıklama yapmasının nedeni bu olabilir" diyor.

Staeger'e göre AB, Sierra Leone'yi stratejik bir ortak olarak görüyor. Ülke, Batı Afrika'daki bölgesel tartışmalarda önemli bir rol oynuyor. Staeger, Avrupa Komisyonu'nun Sierra Leone'yi kendisinden daha da uzaklaştırmaktan kaçınmak istediğini değerlendiriyor.

Mali desteğin askıya alınma nedeni şu an için net değil. Care International'da çalışan Reintje van Haeringen, desteğin olası bir baskı aracı olarak kullanılmasının kaygı verici bir gelişme olduğunu düşünüyor.

Van Haeringen, "Buna gerçekten şüpheyle yaklaşıyorum. Sierra Leone'ye mali desteği çekerek yerel halkı cezalandırıyorsunuz. Bu şekilde halka daha az ulaşılıyor ve bunun büyük sonuçları olabilir" diyor.

AB fonları Sierra Leone'de farklı alanlarda kullanılıyor. Eğitim, gıda güvenliği ve sürdürülebilir enerjiye yatırım yapılıyor. Bu alanlardan öncelikli olarak yerel halk yararlanıyor.

'Bolle Jos' lakaplı kişinin iletişimde olduğu iddia edilen iktidar sahipleri ise mali desteğin kesilmesinden neredeyse hiç etkilenmiyor. Van Haeringen, "Para akışları sıkı şekilde denetleniyor ve harcanan her kuruş titizlikle kaydediliyor" diyor.

Van Haeringen, "Bu yaptırımlarla hedef almak istediğiniz hükümete para ulaşmıyor. Bunu normal görmeye başlarsak, bunu son derece kaygı verici bir gelişme olarak değerlendiririm" diye ekliyor.

Sektör kuruluşlarından tepki

Sektör kuruluşu Partos'tan Manon Wolfkamp da Sierra Leone'ye mali desteğin çekilmesinden endişe duyuyor. Wolfkamp, "Kesin nedenin ne olduğu henüz belirsiz, ancak kalkınma yardımı ile siyasetin iç içe geçmesi iyi bir gelişme değil" diyor.

Wolfkamp, "Kalkınma işbirliği, yerel halkın ilerlemesini sağlamak için tasarlanmış bir araçtır. Yöneticileri hedef almak istiyorsanız, başka önlemler alın ve örneğin ceza hukukundan yaptırımlar kullanın" diye belirtiyor.

Wolfkamp, bir ülkeye mali desteğin bu özel gerekçeyle durdurulmasına daha önce tanık olmadığını söylüyor. Geçmişte programların yolsuzluk nedeniyle ya da paranın yanlış yere gitmesi sonucu durdurulduğunu, ancak bu tür bir örneği ilk kez gördüğünü ifade ediyor.

Staeger da Sierra Leone ile yaşanan durumu benzersiz olarak nitelendiriyor. 2023'te Nijer ile işbirliğinin ülkede gerçekleşen askeri darbe nedeniyle durdurulduğunu hatırlatıyor. Ancak o durumda güvenlik alanı dahil tüm işbirliği biçimlerinin söz konusu olduğunu belirtiyor.

Yaptırımların etkisi yalnızca Sierra Leone ile sınırlı değil. AB'nin kendisi de olumsuz sonuçlarla karşılaşabilir. Staeger, Afrika'da Rusya yanlısı etkilerin baskın olduğu ülkeler bulunduğunu belirterek, AB'nin bu bölgede kendisini fazla sevimsiz hale getirmemeye dikkat etmesi gerektiğini söylüyor.

Wolfkamp da kalkınma yardımının siyasi baskı aracı olarak kullanılmasının AB için olumsuz sonuçlar doğurabileceğini dile getiriyor. Wolfkamp, "Mali desteği bu nedenle askıya alarak güvenilir ortak statüsünü kaybediyorsunuz" diyor.

Wolfkamp, "Jeopolitik gerilim dönemlerinde bu bölgedeki ülkelerle istikrarlı bir ilişki kurmak daha da önemli. İyi yönetişim ve istikrara katkıda bulunmaya çalışın. Hollanda da bundan yarar sağlıyor" ifadelerini kullanıyor.

Wolfkamp'a göre Hollanda'da kalkınma işbirliğinin daha büyük bir amacı olduğu ve dünya çapında bir katkı sağladığı zaman zaman unutuluyor. İstikrarlı bir dünya düzeninden ve iyi işleyen bir uluslararası ekonomiden Hollanda'nın da yararlandığını belirterek, baskının yöneticilere yapılması ve bunun sıradan halk üzerinden oynanmaması gerektiğini söylüyor.