Sudan'da drone savaşları giderek daha çok sivili hedef alıyor

Sudan'da iç savaşın başlangıcında drone'lar çok az kullanılırken, bugün iki savaşan taraf için de önemli bir silah haline geldi. Birleşmiş Milletler verilerine göre, bu yılın ilk dört ayında drone saldırılarında 880 kişi hayatını kaybetti. Başkent Hartum'da aylardır görece sakinlik hakim. Ordu geçen yıl şehri yeniden kontrolüne aldıktan sonra, birçok Sudanlı evlerine geri döndü. Ancak geçtiğimiz hafta Hartum-Kuzey'de bir camiye düzenlenen drone saldırısı, sivilleri yeniden korkuttu.

Görgü tanığı Noureddine Mohamed, "Evimin çatısında uyuyordum. Ses sağır ediciydi. Drone'un evime isabet etmesinden korktum. Drone camiye düştü ve mahallemize elektrik sağlayan trafoyu da vurdu" dedi.

Sivil altyapı hedef alınıyor

Drone saldırılarının cephe hattından uzaktaki yerleşim bölgelerine ulaşması artık olağan karşılanıyor. Son yıllarda sadece askeri hedefler değil, hastaneler, okullar, elektrik santralleri ve su tesisleri de vuruldu. Taraflar, birbirlerinin kontrolündeki bölgeleri zayıflatmak için bu tür altyapıları hedef alıyor. Bu durum en çok sivilleri etkiliyor.

Çatışma verilerini derleyen ACLED'de araştırmacı olan Nohad Eltayeb, son üç yılda Sudan'da drone ve hava saldırılarında en az 15 bin kişinin öldüğünü belirtiyor. ACLED yaklaşık 2 bin 500 hava ve drone saldırısı kaydetti. Ordu daha fazla saldırı düzenlerken, paramiliter gruplardan oluşan Hızlı Destek Kuvvetleri (RSF) daha fazla sivil kayba yol açıyor. Eltayeb, "Çatışma 2023'te başladı ancak son iki yılda giderek drone'ların domine ettiği bir savaşa dönüştü. Drone saldırıları artık tüm şiddet olaylarının neredeyse yarısını oluşturuyor. Çatışma zeminden gökyüzüne kayıyor" dedi.

El Obeid'de insani kriz

Drone savaşının merkezi şu anda ülkenin orta kesimindeki stratejik konumdaki El Obeid kenti çevresi. Kent ordu kontrolünde, ancak RSF aylardır bölgeyi ele geçirmeye çalışıyor. Yaklaşık 500 bin kişinin yaşadığı El Obeid'de en az 100 bin kişi, Sudan'ın diğer bölgelerindeki şiddetten kaçarak buraya sığındı. Sınır Tanımayan Doktorlar'dan Esperranza Santos, "Drone'lar Sudan halkını vuruyor. Sadece cephede değil, tüm çatışma boyunca sivil altyapıyı yok etmek için kullanılıyor. Su tesisleri, elektrik santralleri ve hastaneler vuruldu. Bu yüzden güvenli içme suyu yok. İnsanlar çok zor koşullarda yaşıyor" dedi.

Birleşmiş Milletler sözcüsü Stéphane Dujarric, geçtiğimiz ay El Obeid'de kadınların ve kız çocuklarının gece su almaya gittiğini, çünkü gündüz drone saldırısından korktuklarını ve su için giderek daha uzağa yürümek zorunda kaldıklarını söyledi. Ancak bu da tehlikeli: "Bu kadınlar ve kız çocukları tacize uğruyor, tecavüze maruz kalıyor ve diğer cinsel şiddet biçimlerine maruz kalıyor."

Dış destek savaşı körüklüyor

Drone savaşı büyük ölçüde dış destekle sürüyor. RSF ağırlıklı olarak, uluslararası soruşturmalara göre Birleşik Arap Emirlikleri üzerinden tedarik edilen Çin yapımı drone'lar kullanıyor. Ordu tarafındaki Sudan Silahlı Kuvvetleri (SAF) başlangıçta İran yapımı drone'lar edinirken, şimdi ağırlıklı olarak Türk yapımı Bayraktar drone'larını kullanıyor. ACLED araştırmacısı Eltayeb, "Yabancı bağışçılar silah, drone ve hava savunma sistemleri sağlamaya devam ettikçe ve yaptırımlar ile diğer kısıtlamalar aşıldıkça, savaş sadece cephede yaşanmayacak. Siviller ülkenin her yerinde tehlike altında olmaya devam edecek" dedi.