Süpermarketler gıda krizine karşı hazırlık yapıyor

Hollanda hükümeti, elektrik kesintisi, internet arızası veya siber saldırı gibi acil durumlara karşı gıda güvenliğini sağlamak amacıyla kapsamlı bir kriz planı hazırlıyor. Devlet Bakanı Erkens, "Mümkün olduğunca hızlandırıyoruz" diyerek Ulusal Gıda Güvenliği Kriz Planı'nın son aşamaya geldiğini belirtti. Bu kapsamda süpermarketler ve dağıtım merkezleri de önemli bir rol üstlenecek.

Geçtiğimiz günlerde Albert Heijn'in hacklenmesi, bu kurumların ne kadar hayati ve kırılgan olduğunu gözler önüne serdi. Gıda güvenliği tehlikeye girmemiş olsa da olay, Hollanda'nın mümkün olduğunca az stokla, en verimli şekilde işleyen sistemindeki zayıf noktaları ortaya koydu.

Acil durum stokları zorunlu hale gelebilir

Şu anda süpermarketler ve dağıtım merkezleri acil durum stoku bulundurmakla yükümlü değil. Ancak hükümetin planlarına göre bu stokların zamanla oluşturulması gerekiyor. Bakan Erkens, süpermarketlerle görüşmelerin sürdüğünü ve "kritik bazı ürünlerde birlikte acil durum stoku oluşturmayı" değerlendirdiklerini söyledi. Amaç, yıkıcı durumlarda bu stoklara her zaman güvenebilmek.

Gıda Perakendecileri Merkez Birliği (CBL) Direktörü Marc Janssen, mevcut binalarda bunun kısa vadede zor olduğunu belirtiyor. "Depolama kapasitesi nedeniyle. Daha fazlasını istiyorsanız, bu tadilat anlamına gelir" diyor. Janssen'e göre bir alternatif, hükümetin depo satın alması veya inşa ederek doğru ürünlerle doldurması ve lojistik ile dağıtım konusunda sıkı işbirliği yapılması.

Erkens ise mevcut dağıtım merkezlerinin de acil durum stoku barındırabileceğini düşünüyor. Ancak bu durumda maksimum verimlilikten ödün verilmesi gerekecek. "Ama o zaman ilk riski her zaman karşılamak için iki veya üç günlük malınız olur" diyor.

Dijital sistemlere bağımlılık sorgulanıyor

Peki bir dağıtım merkezinde böyle bir stok varsa, dijital sistem çöktüğünde ne olacak? CBL direktörü, Albert Heijn'de yaşanan olayın bir ders olduğunu söylüyor. "Böyle bir olaydan, daha analog bir gıda dağıtımı için B planına ihtiyacınız olduğunu öğreniyorsunuz. Yani sadece dijital sistemlere bağımlı olmamalısınız."

Acil durum stokundaki ürün çeşidi, normal zamanlarda mağazaların sunduğundan her zaman daha sınırlı olacak. Erkens'e göre şu anda hangi ürünlerin gerekli olduğu belirleniyor. "Kivi teslim edilemezse büyük bir ulusal felaket olmaz, başka meyve türleriniz olur" diyor. "Ama gerçekten çok gerekli ürün kategorileri düşerse, bunlardan bir stok oluşturmanız gerekir."

Bu ayın başlarında Clingendael Enstitüsü ve Erasmus Üniversitesi araştırmacıları, Hollanda'nın gıda güvenliğiyle ilgili bir felakete yeterince hazırlıklı olmadığı konusunda uyardı. Önerilerden biri, süpermarketlerin dinamik bir acil durum stoku tutması. Bu stok, normal satışa dahil olan ve bozulmayan bir tampon görevi görüyor.

Araştırmacı Pieter Zwaan ise en iyi hazırlık yönteminin süpermarket değil, ev olduğunu söylüyor. Bu nedenle üç günlük değil, sekiz günlük gıda bulundurulmasını öneriyor. Ancak hükümet bu tavsiyeyi henüz resmen kabul etmiş değil. Zwaan, yer veya maliyet nedeniyle bunun herkes için mümkün olmadığını da kabul ediyor. "O zaman süpermarketler rol oynayabilir, örneğin gerçekten kriz olduğunda. Ürünleri koordineli bir şekilde dağıtabilirler" diyor.