Trump, ara seçimler öncesi yine Ukrayna'yı hedef aldı

ABD Başkanı Donald Trump'ın Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin ile ABD'nin Rus dizel ihracatına yönelik yaptırımlarını kaldırma konusunda vardığı sürpriz anlaşma büyük ölçüde sembolik bir adım olarak değerlendiriliyor. 9 Ekim'de duyurulan anlaşma, ABD seçmenine Trump yönetiminin yüksek akaryakıt fiyatlarına karşı bir şeyler yaptığı izlenimini vermeyi amaçlıyordu.

Fiyatlardaki hızlı artışın asıl nedeni İran ile süren savaş. Ancak ABD, İsrail ve Tahran arasındaki müzakereler tıkanmış durumda. İran rejiminin, Kasım seçimlerinde partisi seçmen tarafından cezalandırılmadan önce Trump'a bir avantaj sağlamaya pek niyeti yok.

ABD yatırım bankası Goldman Sachs, bu ayın başında Ekim ve Kasım aylarında Rus dizeli girişinin ABD ve Avrupa'da varil başına dizel toptan satış fiyatlarını 1 ila 2 euro arasında düşüreceğini öngördü. Söz konusu variller 159 litre hacminde ve şu anda tanesi yaklaşık 180 euro. Dolayısıyla ABD'li tüketiciler ve işletmelerin pompa fiyatlarında büyük tasarruf beklemesi için bir neden yok.

Trump geçen ay Ukrayna Devlet Başkanı Volodimir Zelenski'ye Ukrayna'nın Rus petrol rafinerilerine yönelik saldırılarını durdurması çağrısında bulunmuştu. Buna, küresel dizel fiyatlarındaki artışların İran ile savaştan ve Hürmüz Boğazı'nın abluka altına alınmasından kaynaklanmadığı yönündeki dikkat çekici iddia eşlik etti. Trump, "Bu Orta Doğu yüzünden değil. Bu Rusya ile Ukrayna arasında olanlardan kaynaklanıyor" demişti.

Bu yıl 28 Şubat'ta başlayan ABD-İsrail'in İran'a karşı savaşının ardından ABD'de 1 galon (3,785 litre) dizelin ortalama fiyatı yaklaşık yüzde 70 arttı. Geçen yıl bu zamanlar fiyat 3,67 dolarken şimdi 6,32 dolar seviyesinde.

Trump'ın Ukrayna ve Rusya politikasındaki çelişkiler

Trump ağustos ayında Amerikalılara "benzininiz için çok az daha fazla ödemenin", "çok kötü niyetli bir ülkenin" nükleer silaha sahip olmasını önlemek için değerli olduğunu söylemişti. Bu nedenle İran savaşı için "asla özür dilemeyeceğini" belirtmişti. Aynı zamanda Trump, İran'a karşı savaşın ABD seçimlerinden sonra sona ereceği ve akaryakıt fiyatlarının bu sayede düşeceği vaadini yinelemeye devam ediyor.

Ekonomistler, Rusya'nın petrol ve dizel üretimi ve ihracatının ABD'de bu ürünlerin tüketimi üzerinde hiçbir zaman önemli bir etkisi olmadığına dikkat çekiyor.

Trump bu ayın başında Zelenski hakkında "Ukrayna'nın yeni bir cumhurbaşkanı edinmesinin zamanı geldi" demişti. Ukrayna lideri ve ülkesi yıllardır ABD başkanı için sevilen bir günah keçisi konumunda. Öte yandan Trump, Rusya Devlet Başkanı Putin'e duyduğu derin hayranlığı ve Rus argümanlarını doğru kabul etme isteğini hiç gizlemedi.

Trump'ı ilk kez iktidara taşıyan 2016 seçimlerinin ardından ABD istihbarat servisleri Rusya'nın sonucu çeşitli şekillerde etkilemeye çalıştığını ortaya koymuştu. Başkan Trump, Demokratların ulusal parti merkezine yapılan büyük çaplı siber saldırının Rusya değil Ukrayna tarafından gerçekleştirildiği yönündeki (geniş ölçüde çürütülmüş) komplo teorisini savunmuştu.

2020'deki bir sonraki başkanlık seçimleri öncesinde Trump, Ukrayna'ya yapılan milyarlarca dolarlık askeri yardımı dondurdu. Amaç, yeni göreve başlayan Zelenski'yi söz konusu siber saldırıda Ukrayna'nın parmağı olduğuna dair kanıt üretmeye zorlamaktı. Trump ayrıca Ukrayna hükümetinin siyasi rakibi Demokrat Joe Biden ve oğlu Hunter hakkında yolsuzluk soruşturması başlatmasını istiyordu. Bu zorlayıcı talebe ilişkin skandal, Trump'ın Temsilciler Meclisi'ndeki ilk azil sürecine yol açtı.

Trump ile Zelenski arasındaki ilişki ikinci başkanlık döneminin başlamasından sonra da zorlu bir hal aldı; Trump, Başkan Yardımcısı JD Vance ve Zelenski arasında Beyaz Saray'da yaşanan kamuoyu önündeki tartışma en düşük noktayı oluşturdu.

Trump'ın Putin ile vardığı dizel anlaşması etrafındaki kriz, Washington ile Kiev arasında benzer bir soğukluğa işaret ediyor. ABD yönetimi, Ukrayna'nın Rus rafinerilerine yönelik saldırıları durdurmaması halinde ülkeye silah satışını ve istihbarat paylaşımını durdurma tehdidinde bulunuyor.

ABD'deki anketlere göre Ukrayna savaşı ortalama Amerikalı seçmen için önemli bir seçim dosyası değil. Seçmen, akaryakıt fiyatlarını ve beraberinde getirdiği enflasyonu düşürecek somut önlemler görmek istiyor. Seçmenlerin çoğu bu fiyat artışlarının esas olarak İran'a karşı savaştan kaynaklandığını düşünüyor.