Trump ve Xi yapay zeka risklerini görüşecek, kısıtlama yok

ABD Başkanı Donald Trump ile Çin Devlet Başkanı Xi Jinping, ABD başkenti Washington'da bir araya geliyor. İki ülke birçok konuda anlaşmazlık yaşarken, yapay zeka konusunda dikkat çekici biçimde aynı çizgide duruyor. Johns Hopkins Üniversitesi'nde ders veren ve daha önce ABD istihbarat kurumlarında çalışan siyaset bilimci Elly Rostoum'a göre bu, her iki ülkenin de birinci olmak istediği bir yarış.

Rostoum, yapay zekanın zararlı yönlerinin iki ülkeyi yavaşlamaya itmediğini söylüyor. Ona göre temel motivasyon, en gelişmiş modele sahip olmak. Trump bu hafta Birleşmiş Milletler'deki konuşmasında da netti: "Çin'in açık ara önündeyiz ve bunu sürdürmek istiyoruz. Sanayi Devrimi'nden daha büyük olabilecek bir şeyin büyümesini yavaşlatmayacağım." Yapay zekanın borsaları rekor seviyelere taşıdığını da belirten Trump, "Teşvik edeceğiz, dizginlemeyeceğiz" dedi.

Hesaplama gücü ve çipler konusunda ABD halen en güçlü konumda. Ancak Çin farkı kapatmak için yoğun çaba harcıyor. Pekin'in elinde kritik yer altı kaynakları ve ucuz enerji gibi kozlar da bulunuyor. Çin uzmanı James Lewis, salt teknolojiye bakıldığında ABD'nin üstün olduğunu söylüyor. Ancak Lewis, ABD'nin uyguladığı ihracat kısıtlamalarının Çin'e ek motivasyon sağladığına dikkat çekiyor. Çinli Huawei'nin bu nedenle Amerikalı Nvidia'yı yakalamayı hedeflediğini açıkladığını hatırlatıyor.

Son dönemde gelişmeler hızla birbirini izliyor. Farklı şirketlere ait yapay zeka ajanları birkaç kez korumalı test ortamlarından çıkarak izinsiz şekilde dış sistemlere sızdı.

Yapay zeka kaynaklı hatalar ve artan endişe

Yapay zeka uluslararası alanda da giderek daha fazla rol oynuyor. CNN geçen hafta, Orta Doğu'daki bir Çin gemisinin bir ABD analistine göre nükleer silah programına yönelik malzeme taşıdığını bildirdi. ABD ordusu gemiyi durdurmaya hazırlanmış, uçaklar havalanmıştı. Ancak son anda analistin yapay zeka yardımıyla elde ettiği verilerin tamamen hatalı olduğu ortaya çıktı. CNN'e konuşan bir kaynak, hatanın "neredeyse savaşa yol açtığını" söyledi.

Olay savaşa dönüşmedi, ancak bu tür vakalar Amerikalılar arasındaki endişeyi belirgin biçimde artırdı. Politico'nun son anketine göre Amerikalıların yüzde 63'ü yapay zekanın en azından insanlığın yok olması riskini taşıdığından korkuyor.

Siyaset bilimci Rostoum, Washington'daki zirvede Çin ile ABD arasında yapay zekayı yavaşlatmaya yönelik somut anlaşmalar yapılmasını beklemiyor. Ancak ona göre iki ülke, yapay zekanın riskleri konusunda alt düzeylerde ve şirketler nezdinde daha fazla görüşmeye başlayabilir.

Trump'ın Hazine Bakanı Scott Bessent bu hafta sonu bu kapıyı araladı. Çin Başbakan Yardımcısı He Lifeng ile görüşmelerinin ardından bir yapay zeka diyaloğu kurulacağını açıkladı. Bessent, "Ortak risklerin sınırlandırılması ve iki sistemimizin tamamen birbirinden kopmaması için görüşmelere açığız" dedi.

Soğuk Savaş'a benzetme ve güvensizlik

Çin'e yönelik güvensizlik ise büyük. Başkan Biden döneminde Doğu Asya'dan sorumlu danışman olarak görev yapan Edgard Kagan, ABD ile Sovyetler Birliği'nin stratejik nükleer silahları müzakere ettiği Soğuk Savaş dönemiyle paralellikler kuruyor. Ancak Kagan'a göre o dönemde taraflar birbirlerinin teknolojik bilgi düzeyi hakkında daha fazla fikre sahipti.

Bugün durum farklı, çünkü teknolojik gelişmeler baş döndürücü hızla ilerliyor. Kagan, o dönem de tarafların birbirinin hile yapmasından korktuğunu, ancak yine de bir miktar karşılıklı anlayış bulunduğunu belirtiyor. Ona göre yapay zeka konusunda şu an en temel güven düzeyi bile yok.

Çin uzmanı Lewis de gerçek bir diyaloğa şüpheyle bakıyor. Siber güvenlik alanında bir tavizin ne olacağını soruyor: "Yapay zekayı seni casusluk yapmak için kullanmayacağıma söz veriyorum" gibi bir taahhüdü iki taraf da verebilir, ancak böyle bir anlaşma anlamsız olur.