Türkiye – Hollanda Hattı ve Sermayenin Rotası

Ödemeler dengesi verilerine bakarken sıradan gözler doğrudan dış ticaret rakamlarına kilitlenir. "Kaç dolarlık mal sattık, ne aldık?" sorusu sorulur. Oysa bilançonun en hayati kısmı sermaye hareketleri tarafındadır. Türkiye ile Hollanda ilişkisinde de asıl hikaye tam olarak burada yazılır. Son verileri önüne koyduğunuzda ilginç bir tablo çıkıyor. Türkiye ile Hollanda arasındaki dış ticaret hacmi 14 milyar dolar civarında. Fena bir rakam değil. Ancak doğrudan yabancı yatırımlara baktığınızda Hollanda açık arayla birinci sırada. Cumhuriyet tarihi boyunca Türkiye’ye gelen doğrudan sermayenin %17’si, yani 34 milyar dolardan fazlası Hollanda çıkışlı. Peki, nüfusu ve ölçeği belli bir ülke nasıl oluyor da Türkiye’deki en büyük yatırımcı haline geliyor? İşin aslı şu: Gelen para saf anlamda bir Hollanda sermayesi değil. Hollanda, sunduğu kurumlar vergisi avantajları, esnek holding mevzuatı ve uluslararası çifte vergilendirmeyi önleme anlaşmaları sayesinde küresel finansın ana transit merkezlerinden biridir. Amerikan, İngiliz hatta Türk şirketleri bile yatırımlarını Amsterdam’da kurdukları holdingler üzerinden Türkiye’ye getirir. Nitekim Türk şirketlerinin yurt dışına giden yatırımlarında da Hollanda %40 ile ilk sırada yer alıyor. Tablo bize şunu söylüyor: Sermaye milliyet taşımaz; hukuki güvence ve öngörülebilirlik arar. Hollanda bu altyapıyı sağladığı için bir çekim merkezi. Türkiye’nin ihtiyacı olan şey ise parasını Hollanda üzerinden dolaştırmak zorunda kalan yapılara bakıp ders çıkarmak; yani kendi yargı ve makroekonomik zeminini güvenli hale getirmektir. Bunu yapamadığımız sürece başkasının altyapısıyla finansman aramaya devam ederiz.