Tweede Kamer'de şaşkınlık: gaz vergisi düşürülemiyor

Hollanda Temsilciler Meclisi'nde (Tweede Kamer) enerji maliyetlerine ilişkin bir komisyon görüşmesinde partiler, artan enerji faturalarından duydukları endişeyi dile getirdi. Özellikle kırılgan hanelerin durumu gündeme geldi. Prens Günü'nde (Prinsjesdag) açıklanan yeni verilere göre yaklaşık yarım milyon hane enerji yoksulluğu içinde yaşıyor. Bu hanelerin geliri düşük, ancak enerji maliyetleri yüksek veya konutları çok kötü yalıtılmış durumda.

Öte yandan enerji faturasının önümüzdeki yıllarda da artmaya devam edeceği belirtiliyor. Gelecek yıl elektrik ve gaz şebekesinin sabit kullanım ücretleri ciddi oranda yükselecek. Bir sonraki yıl ise yeni bir Avrupa karbon vergisi (CO2-heffing) devreye girecek. Son aylarda Orta Doğu'daki savaş nedeniyle gaz fiyatı da önemli ölçüde arttı.

CDA milletvekili Henk Jumelet, "Birçok insanda enerji faturası üzerindeki kontrolü kaybettikleri hissi var" dedi. PVV'li Alexander Kops ise enerjinin "çok pahalı bir lüks ürün haline geldiğini" söyledi.

Ancak ortak endişelere rağmen ortak çözümler hemen görünmüyor. GroenLinks-PvdA ve D66 öncelikle yeşil dönüşümün hızlandırılmasını istiyor. GroenLinks-PvdA, enerji yoksulluğunun en yoğun olduğu 200 mahallenin hızla yalıtılması ve gazdan çıkarılması için bir plan hazırlanmasını öneriyor.

Diğer partiler ise ağırlıklı olarak enerji vergisinin düşürülmesine odaklanıyor. Bu öneri aşırı sağ partilerin yanı sıra SP ve ChristenUnie'den de destek görüyor.

Gaz vergisi indirimi Avrupa kurallarına takıldı

Ancak ChristenUnie milletvekili Pieter Grinwis, diğer milletvekillerini şaşırtan bir engelle karşılaştı. Doğalgaz üzerindeki enerji vergisinin düşürülmesine yönelik bir öneri hazırlamak isteyen Grinwis, bunun mümkün olmadığını öğrendi.

Hollanda, Avrupa'nın koronavirüs toparlanma fonundan yararlanabilmek için doğalgaz üzerindeki enerji vergisini artırmayı taahhüt etmişti. Elektrik vergisinin ise düşürülmesi ve böylece yeşil dönüşümün teşvik edilmesi kararlaştırılmıştı.

Hollanda gelecek yıl gaz vergisini yine de düşürürse, Brüksel'in 600 milyon euro ceza kesmesi riski bulunuyor. Bu durum, "Bunun için Avrupa'yı suçlayamayız" diyen iklim bakanı Stientje van Veldhoven tarafından da doğrulandı. Zira bu taahhüdü Rutte IV hükümeti kendisi vermişti.

Muhalefet partilerinin enerji faturasını düşürmenin başka yolları üzerinde anlaşıp anlaşamayacağı ise henüz belirsiz. Örneğin tüm hanelerin aldığı yıllık vergi indiriminin artırılması mümkün görünüyor.

SP grup başkanı Jimmy Dijk, "Birleşik muhalefet olarak enerji vergisini düşürecek bir öneriyle gelebilirsek bu benim için çok değerli olur" dedi. Ancak bunun nasıl finanse edileceği ve parçalanmış Meclis'in bu konuda uzlaşıp uzlaşamayacağı belirsizliğini koruyor.

Hükümet, yüksek enerji faturasına çözüm olarak enerji acil durum fonunu (energienoodfonds) işaret ediyor. Kırılgan haneler bu fondan enerji faturalarını ödemek için yardım isteyebiliyor. Ancak hem sol hem de sağ partiler, birçok kişinin bu fonu bulamayacağından veya fondan yararlanamayacağından endişe ediyor.

GroenLinks-PvdA'lı Suzanne Kröger, "Kombiyi hiç açmaya cesaret edemeyen insanlar var ve onlar acil durum fonundan yararlanamıyor" dedi. Bunun nedeni, kişilerin enerji yardımı alabilmesi için gelirlerinin belirli bir yüzdesini enerjiye harcamasının gerekmesi. Van Veldhoven, "Bu sorun maalesef akılda tutuluyor" diye yanıt verdi.

Zaman yetersizliği nedeniyle görüşme Perşembe günü tamamlanamadı. D66, VVD ve CDA'dan oluşan koalisyonun önümüzdeki aylarda gelecek yılın bütçesi için hâlâ destek araması gerekiyor.