Tweede Kamer'den kameralı gözlüklere daha geniş yasak talebi

Hollanda Temsilciler Meclisi (Tweede Kamer), kameralı gözlüklere yönelik yasağın daha net hale getirilmesini ve mevcut durumdan daha fazla alanı kapsamasını istiyor. Pro partisi milletvekili Kathmann, "Hız yeterince artırılamaz" diyerek düzenlemenin bir an önce yapılması gerektiğini söyledi. "Hollanda bu durumdan bıktı. Huzursuzluk inanılmaz boyutlarda" dedi.

Dijital haklar örgütü Bits of Freedom ve Tüketiciler Birliği (Consumentenbond) de üzerinde mikrofon ve yapay zekâ bulunan "gözetleme gözlüğü"nün yasaklanmasını talep ediyor. Bu gözlüklerle pek çok kişi, mahrem anlarında haberi olmadan kaydediliyor ve görüntüler sosyal medyada paylaşılıyor.

Hükümete göre yasak ilke olarak hukuken gereksiz. Çünkü kameralı gözlüklerin ve video görüntülerinin kullanımına ilişkin hâlihazırda çeşitli hukuk kuralları bulunuyor. Devlet Sekreteri Van Bruggen, gözlüğün yalnızca özel hayatta kullanılabileceğini belirterek, "Ancak Meclis'in çağrısını anlıyorum" ifadelerini kullandı.

Mevcut kurallar neleri kapsıyor?

Bir kişinin görüntüsünü çekmek ve paylaşmak öylece serbest değil. Özel hayatın gizliliği hakkı; Anayasa, Avrupa Birliği Temel Haklar Şartı ve Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi'nde güvence altına alınmış durumda.

Ayrıca ürünlerden kaynaklanan zararlar için ulusal ve Avrupa tüketici hukuku geçerli. Bir kişi izinsiz filme alınarak zarar görürse haksız fiil söz konusu olabiliyor. Portre hakkı, Fikir ve Sanat Eserleri Kanunu ile Ceza Kanunu da devrede. Soyunma odaları ve tuvaletler gibi yerlerde gizlice çekim yapmak suç. Eğitim kurumları, sağlık tesisleri, lokantalar, mağazalar, spor salonları ve yüzme havuzları iç kurallarında bağlayıcı bir yasak getirebiliyor.

Kathmann, kameralı gözlüğün "aslında zaten yasak olduğunu" kabul ediyor. Ancak bu kadar çok kişinin kuralları ihlal etmesi ve bu kadar çok kişinin bundan rahatsız olması durumunda yasağın "yönergelere daha açık şekilde yazılması" gerektiğini düşünüyor. Daha önce Hristiyan Demokratlar (CDA) da kameralı gözlük yasağı talep etmişti.

Hükümet komitenin görüşünü bekliyor

Hükümet, bu sonbaharda Avrupa Veri Koruma Kurulu'ndan kameralı gözlükler, yapay zekâ gözlükleri ve yerleşik teknolojiye sahip diğer "yapay zekâ giyilebilir ürünleri" hakkında bir görüş bekliyor. Bu kurulda Hollanda Veri Koruma Otoritesi (Autoriteit Persoonsgegevens, AP) de temsil ediliyor. AP, Hollanda'da özel hayatın gizliliğini denetleyen kurum.

AP salı günü, gözlüklerin kullanımının ve elde edilen görüntü malzemesinin çoğu durumda yasak olduğu konusunda açıkça uyardı.

Program yapımcısı Roel Maalderink ve Bits of Freedom, hiciv içeren bir videoda Meta'nın kameralı gözlüklerine yönelik eleştirilerini dile getirdi. Maalderink, gözlükle Meta'nın Amsterdam'daki ofisindeki çalışanlarını görüntüledi. Teknoloji şirketi, Instagram'da (Meta bünyesinde) yayımlanan videoyu kaldırdı. Kathmann, "Ürkütücü. Bu sansür kokusu taşıyor" dedi. Meta, videonun zorbalık ve taciz iddiaları nedeniyle kaldırıldığını belirtti. Video hâlâ Google bünyesindeki YouTube'da izlenebiliyor. Google ve Apple da yerleşik kameralı yapay zekâ gözlüklerini piyasaya sürmeye hazırlanıyor.

Yapay zekâ gözlüklerinin daha olumlu karşılanan kullanımları da var. Görme engelliler ve az görenler için yapay zekâ işlevi metin okuma veya konum bulmada destek sağlayabiliyor. Doktorlar, bir hastanın tedavisi sırasında meslektaşlarının uzaktan izlemesini sağlayabiliyor. Tweede Kamer, bu kullanımlar için yasakta bir istisna tanınması gerektiğini söylüyor.