Uber şoförleri yapay zeka tabanlı ödeme sistemini mahkemeye taşıdı

Platform çalışanlarını temsil eden Stichting WIE International, Uber'in yapay zeka destekli ödeme sistemine karşı Amsterdam mahkemesinde dava açtı. Organizasyon, sistemin Avrupa'nın gizlilik yasası olan AVG'ye (Genel Veri Koruma Tüzüğü) aykırı olduğunu savunuyor.

Uber'in fiyatlandırma modeli, 2020 yılına kadar basit bir yapıya sahipti: Her yolculuk için sabit bir başlangıç ücreti, kilometre ve dakika başına belirlenen tutarlar vardı. Şoförler, kazandıkları ücretin dörtte birini platforma veriyor ve ne kazandıklarını net biçimde biliyorlardı.

Ancak şirket, 2020'den itibaren kademeli olarak devreye aldığı 'dinamik fiyatlandırma' sistemiyle bu modeli değiştirdi. Artık yapay zeka, her yolculuk için şoförün alacağı ücreti ve yolcunun ödeyeceği miktarı belirliyor. Algoritma; konum, yoğunluk, şoförün geçmişte kabul ettiği veya reddettiği yolculuklar, değerlendirme puanı ve sürüş davranışı gibi verileri kullanarak kişiye özel bir ücret hesaplıyor. Ancak bu ücretin nasıl belirlendiği konusunda şeffaf bir bilgi verilmiyor.

İngiliz gazetesi The Guardian'ın örneklemi, aynı anda aynı yolculuğu alan iki şoföre farklı ücretler önerildiğini gösterdi. Londra'da bir şoför 23 sterlin (yaklaşık 26,79 euro) teklif alırken, aynı yolculuk için meslektaşına 27 sterlin (yaklaşık 31,35 euro) teklif yapıldı. Şoför Kola Oba, 4,66 euroluk bu farkın daha önce ucuz yolculukları kabul etmiş olmasından kaynaklandığını düşünüyor. Sistem, bu davranıştan yola çıkarak daha düşük ücreti kabul edebileceği sonucuna varıyor.

Şoförler yılda 7 bin 500 Euro kaybediyor

Fiyatların nasıl oluştuğu belirsizliğini korurken, Uber'in kesintisi yüzde 25'ten yüzde 40'a çıktı. Hollandalı şoförler, bu sistem nedeniyle 2022'den bu yana yılda yaklaşık 7 bin 500 euro kaybettiklerini ifade ediyor. Oxford Üniversitesi ve Stichting WIE tarafından yapılan son araştırma, 'Dynamic Pay'ın uygulanmaya başlamasıyla şoförlerin ortalama brüt saatlik kazancının 22,20 sterlinden (yaklaşık 25,80 euro) 19,06 sterline (yaklaşık 22,15 euro) düştüğünü ortaya koydu. Araştırma, 2016-2024 yılları arasında Birleşik Krallık'ta yaklaşık 1,5 milyon yolculuk yapan 258 şoförün verilerine dayanıyor.

Dava kapsamında Uber'in, ücretleri belirlemek için hukuka aykırı otomatik karar alma mekanizması kullandığı ve şoför verilerini yapay zeka modellerini eğitmek için izinsiz işlediği iddia ediliyor. Davacılar hem tazminat hem de bu uygulamanın durdurulmasını talep ediyor. WIE International'ın avukatı Anton Ekker, bir algoritmanın bir kişinin geçim kaynağı hakkında tek başına karar vermemesi gerektiğini belirterek, platformların savunmasız Avrupalıların bu şekilde sömürülmesinden sorumlu olduğunu söyledi.

241 bin Şoförü kapsıyor

Tebligat perşembe günü yapıldı. Uber ise fiyatların sürücü davranışlarına göre kişiselleştirilmediğini ve geçmiş kabul veya retlerin dikkate alınmadığını açıkladı. Şirket, dinamik fiyatlandırmanın daha az cazip yolculuklar için daha iyi ücretler sunarak şoförlerin kazanç fırsatlarını artırdığını savundu.

Dava, Avrupa Birliği ve Birleşik Krallık'taki yaklaşık 241 bin şoförü kapsıyor ve tazminat talebinin milyarlarca euroya ulaşabileceği belirtiliyor. Avrupa sendikalar federasyonuna göre bu, türünün ilk toplu davası olma özelliğini taşıyor.