Uluslararası Adalet Divanı Myanmar'ın soykırım yapıp yapmadığına karar verecek
Uluslararası Adalet Divanı, Gambiya'nın 2020'de açtığı davada Myanmar'ın Arakanlı Müslümanlara yönelik soykırım işleyip işlemediğini değerlendirecek.

Uluslararası Adalet Divanı (International Court of Justice, ICJ), Myanmar'ın Arakanlı Müslümanlara (Rohingya) yönelik soykırım işleyip işlemediği konusunda kararını verecek. Davayı 2020'de Gambiya açtı. Gambiya, Myanmar'ın da imzaladığı 1948 tarihli BM Soykırım Sözleşmesi'ne dayanıyor.
Myanmar, 2017 yılında ağırlıklı olarak Budist olan ülkedeki Arakanlı Müslümanlara karşı geniş çaplı bir askeri operasyon başlattı. Operasyon sırasında yaklaşık 730 bin kişi Bangladeş'e sürüldü. Köyler yakıldı, toplu tecavüzler ve infazlar gerçekleşti. Birleşmiş Milletler yaşananları "etnik temizliğin ders kitabı örneği" olarak nitelendirdi. Myanmar suçlamaları reddediyor ve askeri operasyonların isyancılara karşı yapıldığını savunuyor.
Rohingya'lar onlarca yıldır vatansız
Arakanlı Müslümanlar Myanmar'da onlarca yıldır yaşıyor ancak 1982'de vatandaşlıklarını kaybettiler. Bugün yaklaşık 1,2 milyon Arakanlı Müslüman, Bangladeş'in güneydoğusundaki çadır kamplarda yaşıyor. Sınır Tanımayan Doktorlar'ın (Artsen zonder Grenzen) bildirdiğine göre insani koşullar kötü ve dış finansmanın kesilmesi nedeniyle yardımların çökme riski var.
Reuters'a konuşan Arakanlı Müslümanlar, kararın acılarının resmen tanınması ve hesap sorulması yolunda bir adım olmasını umuyor. "Adaleti bekliyoruz ve onurlu, güvenli bir yaşama ve vatandaşlığa dönüş yolunu umuyoruz" diyorlar.
Uluslararası Adalet Divanı bugüne kadar hiçbir devleti soykırımla suçlu bulmadı. Groningen Üniversitesi'nde Uluslararası ve Avrupa Hukuku profesörü olan Alette Smeulers, bunun Myanmar için gerçekleşip gerçekleşmeyeceğini "tahmin etmenin zor" olduğunu söylüyor. The Guardian'a göre karar, "İkinci Dünya Savaşı'nın sonundan bu yana uluslararası hukukun en önemli anlarından biri" olabilir. ICJ'nin kararı kesin.
Emsal olma potansiyeli
Smeulers, soykırım davasının önemli olduğunu çünkü hangi eylemlerin soykırım sayılabileceğini netleştireceğini açıklıyor. Ona göre bu, bireysel sorumluluk değil devlet sorumluluğuyla ilgili.
Avukat Geert-Jan Knoops, kararın soykırımda kastın nasıl belirleneceği sorusuna değindiğini belirtiyor. Knoops'a göre ciddi uluslararası hukuk ihlallerinin toplamı, kastın kanıtlanması için yeterli delil oluşturuyor mu?
Utrecht Üniversitesi'nde Uluslararası Hukuk ve İnsan Hakları doçenti Katherine Fortin, bir mahkumiyetin diğer soykırım davaları için emsal oluşturabileceğini söylüyor. Fortin'e göre mahkeme, hangi eylemlerin soykırım sayılabileceğine ve kastın göstergelerinin neler olduğuna karar verecek. Fortin, bulguların "kaçınılmaz olarak" diğer davalardaki yargılamalarda önemli rol oynayacağını belirtiyor.
Buna örnek olarak Güney Afrika'nın 2023'te Gazze'de soykırım iddiasıyla İsrail'e açtığı dava gösteriliyor. Uzmanlara göre Myanmar davası, özellikle İsrail ve Myanmar'ın askeri eylemlerin silahlı gruplara yönelik olduğu yönündeki savunmaları açısından İsrail'e karşı yürütülen süreçlerle benzerlik taşıyor.
Knoops da kararın özellikle kast konusunda diğer davalara yön verebileceğini söylüyor. Ancak her davanın kendi olgularına ve koşullarına bağlı olduğunu vurguluyor. Knoops'a göre Myanmar davası, diğer soykırım yargılamalarıyla doğrudan bir tutulamaz.
Soykırım nadiren kanıtlanıyor; bunun başlıca nedeni, savcıların ulusal, etnik, ırksal veya dini bir grubun tamamen ya da kısmen yok edilmesine yönelik özel bir kastı kanıtlamak zorunda olması. BM ve çeşitli uzmanlara göre Gazze'de soykırım yaşanıyor ancak ICJ henüz bu konuda karar vermedi.
Bazı davalarda soykırım kanıtlandı ancak bu durumlarda bireyler sorumlu tutuldu. Örnekler arasında 1994'te Ruanda'da işlenen soykırım, 1995'te Bosna'daki Srebrenica katliamı ve 1970'lerin sonunda Kamboçya'daki Kızıl Khmer suçları yer alıyor.
Bu haber NU.nl Algemeen kaynağındaki bilgiler derlenerek Hollanda Haber tarafından Türkçe hazırlanmıştır.
İlgili Haberler

Rus kargo gemisi Baltık'ta drone saldırısı sonrası yanmaya devam ediyor
Finlandiya kıyı güvenliğine göre, dün Baltık Denizi'nde drone saldırısına uğrayan Rus kargo gemisi Sparta II'deki yangın hâlâ söndürülemedi.

Antalya'daki iklim zirvesinde sonu gelmeyen bekleyiş
Antalya'daki VN iklim zirvesinde sonuç bildirisi için müzakereler sürerken, iklim zirvelerinin yapısı ve oylama sistemi tartışılıyor.

Türkiye'deki iklim zirvesi anlaşmasız sona erme riskiyle karşı karşıya
Antalya'da süren iklim zirvesinde AB ülkeleri ile petrol üreticisi ülkeler arasındaki anlaşmazlık nedeniyle uzlaşma sağlanamıyor; zirve en uzun iklim toplantısı olma yolunda.

Endonezya'da şekerleme fabrikasında yangın: Ölü ve kayıplar var
Batı Cava'da bir şekerleme fabrikasında çıkan yangında en az üç işçi hayatını kaybetti, 36 kişi kayıp. Yangın söndürme ve arama çalışmaları sürüyor.

