Umman Körfezi'nde ABD güçleri İran çıkışlı gemiyi vurdu

Umman Körfezi'nde Panama bayraklı bir kargo gemisi, ABD güçlerinin düzenlediği saldırının ardından manevra yapamaz hale geldi. ABD Merkez Komutanlığı'na (CENTCOM) göre gemi, İran'dan ayrılmış ve İran'a yönelik uygulanan ABD ablukasına uymayı reddetmişti.

Açıklamada, bir ABD savaş uçağının hassas güdümlü mühimmatla Ocean Molica adlı geminin kıç kısmını vurduğu belirtildi. Saldırı sonucunda geminin tahrik sistemi tamamen devre dışı kaldı. CENTCOM, mürettebatın zarar görmediğini bildirdi. Orta Doğu, Orta Asya ve Güney Asya'nın bir bölümünden sorumlu olan CENTCOM, açıklamasını sosyal medya üzerinden de paylaştı.

Gemi AIS sinyalini kapatmıştı

ABD tarafının açıklamalarının bağımsız olarak doğrulanması neredeyse mümkün değil. Reuters haber ajansı geminin sahibine ulaşmayı denedi ancak başarılı olamadı. Mürettebatın durumuna ilişkin de net bir bilgi bulunmuyor.

Kesin olan bir nokta var: Gemi, sürekli açık kalması ve takip edilebilmesi gereken AIS vericisini kapatmıştı. Bilinen son konumu 5 Ekim'de Umman kıyılarının açıklarıydı. Gemiler bu tür vericileri, su yolunun tehlikeli bölümlerinde sık sık kapatıyor.

ABD, 14 Temmuz'dan bu yana İran'dan hareket eden gemileri durdurmaya çalışıyor. CENTCOM'a göre bu süreçte dört kargo gemisi "etkisiz hale getirildi". 135 gemi ise uyarıların ardından geri dönerek İran karasularına çekildi. Aynı dönemde ABD güçleri, İran Devrim Muhafızları'yla bağlantılı olduğu öne sürülen on petrol tankerini imha ettiğini açıkladı.

Hürmüz Boğazı'nda iki ayrı abluka

İran ve ABD, Hürmüz Boğazı üzerinde kontrol iddiasını gemilere koydukları koşullarla sürdürüyor.

İran, boğazdan geçişlere yalnızca kendi belirlediği güzergâh üzerinden ve izinle müsaade ediyor. Bu izin, geminin taşıdığı yükün toplam değerinin belirli bir yüzdesinin ödenmesi karşılığında veriliyor. Kurallara uymayan armatörlerin gemileri saldırı riskiyle karşı karşıya kalıyor.

ABD ise İran karasularından ayrılan tüm gemileri durduruyor. Ablukaya uymayan gemiler, bu hafta sonu Panama bayraklı geminin yaşadığı gibi saldırıya uğrayabiliyor.

Uluslararası Denizcilik Örgütü'ne (IMO) göre 28 Şubat'ta çatışmaların başlamasından bu yana en az 93 gemi şiddet olaylarından etkilendi. Bu olaylarda 24 kişi hayatını kaybetti.

Her iki ülkenin boğaz üzerindeki iddialarının su geçirmez olmadığı daha önce çeşitli medya kuruluşları tarafından da aktarılmıştı. Gemiler, AIS gibi tüm iletişim sistemlerini kapatarak ablukaları hâlâ aşmayı başarabiliyor.

Bunu başaranlar iyi kazanç elde ediyor. Financial Times'ın bu hafta yayımladığı habere göre kaptanlar ve mürettebat, Hürmüz Boğazı'na girmeye cesaret ettiklerinde günde binlerce avroya varan primler alıyor.

Hürmüz Boğazı genel olarak dünya ekonomisi için hayati önem taşıyor. ABD ile İran arasındaki çatışma başlamadan önce petrol ve sıvılaştırılmış doğalgazın yaklaşık yüzde 20'si bu su yolundan taşınıyordu. İran ve ABD ablukaları nedeniyle enerji fiyatları dünya genelinde rekor seviyelere yükseldi.