UvA araştırmacıları: Ev ekspertizleri satış fiyatına göre şekilleniyor
Amsterdam Üniversitesi ekonomistlerinin araştırmasına göre Hollanda'da ev ekspertiz değerleri, bağımsız bir değerlendirmeden çok daha önce kararlaştırılan satış fiyatına göre belirleniyor.

Hollanda'da ipotek başvurusunda bulunan ev alıcıları, konutun piyasa değerini belirlemek için ekspertiz raporu almak zorunda. Bankalar bu rapor sayesinde konutun kredi teminatı olarak yeterli değere sahip olduğundan emin olmak istiyor. Ancak Amsterdam Üniversitesi (UvA) ekonomistleri Ramon de Punder ve Mathijs Dijkstra'nın araştırmasına göre ekspertiz değerleri pratikte büyük ölçüde alıcı ile satıcının daha önce üzerinde anlaştığı tutara göre şekilleniyor.
Araştırmacılar, 694 Hollanda konut satışını inceleyerek anlaşılan satış fiyatlarını bankalara sunulan ekspertiz değerleriyle karşılaştırdı. Sonuçlara göre vakaların beşte birinden fazlasında (yüzde 21,3) ekspertiz değeri satış fiyatıyla euro bazında birebir aynı çıktı. Eksperler tutarları genellikle 5 bin euroya yuvarladığı için araştırmacılar bu aralığa düşen değerlendirmeleri de hesapladı. İncelenen konutların yüzde 41,5'inde ekspertiz değeri bu aralıkta kaldı.
Ekonomistler ayrıca konutların değerini yalnızca konut özellikleri ve piyasa koşullarını dikkate alan bir hesaplama modeliyle tahmin etti. Modelde satış fiyatı ya da ekspertiz tutarı dikkate alınmadı. Bu hesaplama, ekspertizlerin bağımsız yapılması halinde beklenebilecekten çok daha sık biçimde satış fiyatı civarında sonuçlandığını ortaya koydu.
Ekspertiz fiyatı doğrulamak için kullanılıyor
De Punder, konunun yeni olmadığını söylüyor. Hollanda Merkez Bankası'nın (De Nederlandsche Bank) 2019'da yaptığı ve milyonlarca konut satışını kapsayan araştırma, ekspertiz değerlerinin incelenen konutların yaklaşık yüzde 95'inde satış fiyatına eşit ya da ondan yüksek olduğunu göstermişti. De Punder, NU.nl'e yaptığı açıklamada o tarihten bu yana durumun pek değişmediğini belirtiyor.
Konut ve Mekansal Planlama Bakanlığı ile eksperleri denetleyen Nederlands Register Vastgoed Taxateurs (NRVT) geçen yıl eksperlerin bağımsızlığını güvence altına almak için bir sözleşme imzalamıştı. Bu düzenlemeyle eksperlerin satış tutarını doğrudan esas alması yasaklandı ve değerlemelerini daha iyi gerekçelendirmeleri şart koşuldu. Kabine kasım ayı başında sözleşmenin ilk değerlendirmesini Tweede Kamer'e (Hollanda Temsilciler Meclisi) gönderdi. Ancak De Punder'a göre ekspertiz kalitesinin denetleneceği somut ölçütler 2028'e ertelendi.
Konu Lahey'de de gündemde. Kabine kasım ayı başında meclise gönderdiği mektupta mevcut kuralların yeterince sıkı olup olmadığını ve sistemin değiştirilmesi gerekip gerekmediğini sordu.
Eksper süreçte geç yer alıyor
Maastricht Üniversitesi'nde konut ve hane halkı finansmanı profesörü olan Dirk Brounen'e göre sözleşmenin uygulamada zor işlemesi şaşırtıcı değil. Brounen, Hollanda'da eksperin sürece diğer ülkelere kıyasla oldukça geç dahil olduğunu söylüyor. Ona göre eksper, üzerinde anlaşılan satış fiyatının piyasa değeriyle örtüşüp örtüşmediğini değerlendirmek gibi zor bir görev üstleniyor. Aksi yönde karar vermesi halinde finansman tamamlanamayabilir ve alım tehlikeye girebilir.
Brounen, "Satışın gerçekleşmesini sağlayabilecek kişi sizseniz, bundan sapmak zordur" diyor. İngiltere gibi ülkelerde eksperin sürece çok daha erken dahil edildiğini, satış fiyatı belirlenmeden önce konutun değerini serbestçe değerlendirme imkânı bulduğunu belirtiyor.
De Punder'a göre eksperlerin rolü, uzun süredir sıkışan konut piyasasıyla birlikte şekillendi. Alıcılar bazen evi çok istedikleri ya da aksi halde şanslarını kaybedeceklerini düşündükleri için piyasa değerinin üzerinde teklif verebiliyor. Diğer yandan sürekli artan konut fiyatları bankaların riskini azaltıyor; konutun değeri yükseldikçe başlangıçtaki alım fiyatı ile gerçek piyasa değeri arasındaki fark da küçülüyor.
Araştırmacılara göre mevcut sistem, ilgili tüm taraflar için yanlış teşvikleri sürdürüyor: Alıcılar yeterli kredi almak, satıcılar satışın gerçekleşmesini sağlamak, bankalar ise teminat yeterli görüldüğünde kredi verebilmek istiyor.
Bu haber NU.nl Algemeen kaynağındaki bilgiler derlenerek Hollanda Haber tarafından Türkçe hazırlanmıştır.
İlgili Haberler

Black Friday uzuyor ama Hollandalılar eskisi kadar hevesli değil
Black Friday kampanyaları artık kasım ayının tamamına yayılıyor, ancak Hollandalı tüketicilerin indirimlere ilgisi azalıyor.

Yeni konut tamamlanması arttı, hükümetin hedefi hâlâ geride
Temmuz-eylül aylarında Hollanda'da 18.100 yeni konut tamamlandı. Hükümetin yıllık 100 bin konut hedefinin altında kalınmaya devam ediyor.

Hollanda'da dükkan sayısı azalıyor, spor salonları artıyor
NVM Business'in verilerine göre Hollanda'da 2026'nın ilk dokuz ayında 1.300'den fazla mağaza kapandı. Boşalan alanlarda spor salonları ve indirim marketleri öne çıkıyor.

Hollanda'da bankalar müşterileri akıllı telefona zorluyor
Tüketiciler Derneği, Hollanda'daki bankaların akıllı telefonu olmayan müşteriler için bankacılık işlemlerini giderek zorlaştırdığı uyarısında bulundu.

