Uzmanlar: ABD'ye taviz ICC'yi işlevsiz bırakabilir
Uluslararası Ceza Mahkemesi uzmanları, ABD'nin baskısıyla verilecek tavizlerin mahkemeyi etkisiz hale getirebileceği uyarısında bulunuyor. Hollanda da müzakerelere katılıyor.

Uluslararası Ceza Mahkemesi'nin (ICC) geleceğine ilişkin endişeler artıyor. ABD'nin yaptırım tehdidi karşısında ICC'ye üye ülkelerin kapalı kapılar ardında tavizleri tartıştığı belirtiliyor. Bu müzakerelere Hollanda da katılıyor. Uzmanlar, taviz verilmesi durumunda mahkemenin işlevsiz kalabileceği uyarısında bulunuyor.
Utrecht Üniversitesi'nde tarihçi ve soykırım uzmanı olan Iva Vukusic, "Taviz verirseniz ICC'yi boş bir kabuğa dönüştürürsünüz" diyor. Vukusic, "ABD'nin talepleri kesinlikle meşru değil" değerlendirmesini yapıyor. Geçen ay Trump yönetimi, gelecek yıl nisan ayından itibaren mahkemeyle finansal işlemleri yasaklayarak ICC'yi felç etme kararını duyurmuştu. Bu hafta ABD'nin ICC karşıtı kampanyasına Çin Devlet Başkanı Xi ve Rusya Devlet Başkanı Putin de destek verdi. Üç ülke de mahkemenin yetkilerini kötüye kullandığını savunuyor.
Dokunulmazlık talebi ve Netanyahu ile Putin'e serbestlik
ABD, ICC'ye üye olmayan ülkelerin vatandaşları için tam cezai dokunulmazlık talep ediyor. Bu talep, ABD, İsrail, Rusya, Çin ve ICC'ye üye olmayan diğer onlarca ülkenin vatandaşlarına adeta serbestlik anlamına geliyor. ICC, aralarında Putin ve İsrail Başbakanı Netanyahu'nun da bulunduğu isimler hakkında tutuklama emri çıkarmıştı. Mahkeme, üye olmayan ülkelerin siyasi liderlerini, devlet başkanlarını ve askerlerini yargılama yetkisine sahip. Bu durum ICC'yi benzersiz kılıyor; normalde böyle bir lider yabancı bir mahkeme tarafından yargılanmaya karşı dokunulmazlığa sahip.
Hollanda ve diğer üye ülkelerin ICC'nin bu ve diğer yetkilerinin zayıflatılmasını kesin bir dille reddetmemesi Vukusic'i endişelendiriyor. Vukusic, "Dışişleri Bakanı Berendsen geçenlerde birçok seçenek olduğunu söyledi. Ancak bazı seçenekler açıkça masadan kaldırılmalı" diyor. "ICC'nin temeli üzerinde pazarlık yapamayız, çünkü o zaman savaş suçları ve soykırımla mücadele ettiğimiz tüm yapı çöker. Otuz yıllık emek boşa gider."
Avrupa Parlamentosu'nda, Chatham House gibi saygın düşünce kuruluşlarında ve Netherlands Helsinki Committee gibi çok sayıda insan hakları örgütünde yaptırımlara karşı direnme çağrıları yükseliyor.
ICC nedir ve neden önemli?
2002'den bu yana faaliyet gösteren ICC, soykırım, insanlığa karşı suçlar ve savaş suçlarından dolayı kişileri ve örgütleri yargılayabilen tek kalıcı uluslararası ceza mahkemesi. Amaç, hiçbir ülkenin en ağır suçları yargılamaya yanaşmadığı durumlarda devreye girecek bir mahkemenin olması. Mahkeme, tek tek ülkelerden ve BM'den bağımsız hareket edebilmeli. ICC, Lahey'deki Barış Sarayı'nda bulunan ve yalnızca devletlere karşı davaları ele alan çok daha eski Uluslararası Adalet Divanı'ndan (ICJ) ayrı bir kurum.
Vukusic'e göre korunması gereken temellerden biri yargı yetkisi. Mahkeme şu anda üye ülkelerde işlenen suçlar hakkında, fail o ülkenin vatandaşı olmasa bile karar verebiliyor. "Filistin topraklarında bir suç işleyen kişinin kim olduğu önemli değil. ICC o kişiyi yargılayabilir." Vukusic, sadece ABD'nin değil Çin ve Rusya'nın da ICC'nin bu geniş yargı yetkisine karşı çıkmasını şaşırtıcı bulmuyor. "Üç ülke de her zaman uluslararası ceza hukukuna karşıydı. Putin'in ICC şüphelisi olarak endişelenmek için ekstra nedeni var. Ancak Amerikalılar finansal ve teknolojik üstünlükleriyle mahkemeye zarar verme konusunda benzersiz bir konumda."
Vukusic, ICC ülkelerinin üst düzey yetkililere dokunulmazlık vermeyi düşündüğü algısının bile tehlikeli olduğunu belirtiyor. "Hollanda, mahkemeye ev sahipliği yapan ülke olarak bu tür tavizleri hemen dışlamazsa, Afrika'daki bazı ICC üyeleri omurgamız olmadığını düşünür. Diğer ülkeler ilkelerini ABD'ye satarken neden üye kalmak istesinler?"
Avrupa Parlamentosu'nda ICC'nin ABD tehdidine karşı güçlü şekilde savunulması için geniş destek var. ICC ve birçok sivil toplum kuruluşu da Avrupa Komisyonu'na ABD yaptırımlarını engellemek için Avrupa mevzuatını kullanma çağrısı yapıyor. Ancak Komisyon şimdilik yaptırımları yumuşak bir dille kınayıp sessiz diplomasi yürütüyor. Komisyon'un temkinli davranmasının nedeni muhtemelen uluslararası siyasi iklim. Brüksel'de ABD'ye karşı sert bir tutumun ticaret ilişkileri, ABD'nin NATO ve Ukrayna'ya yaklaşımı üzerinde sonuçları olabileceği bilinci var. Vukusic, "Komisyon oyalanıyor" diyor. "ABD'ye karşı mevzuat devreye sokulmasına 'nükleer seçenek' diyorlar. Ancak Avrupa ICC'nin felç edilmesine izin verirse çok daha büyük bir şey tehlikede. Çünkü bu, Avrupa Birliği'nin teknolojik ve finansal egemenliği hakkında ne söyler? O zaman egemen değiliz. Kendimizi savunmalıyız."
Bu haber NOS Algemeen kaynağındaki bilgiler derlenerek Hollanda Haber tarafından Türkçe hazırlanmıştır.
İlgili Haberler

Rus kargo gemisi Baltık'ta drone saldırısı sonrası yanmaya devam ediyor
Finlandiya kıyı güvenliğine göre, dün Baltık Denizi'nde drone saldırısına uğrayan Rus kargo gemisi Sparta II'deki yangın hâlâ söndürülemedi.

Antalya'daki iklim zirvesinde sonu gelmeyen bekleyiş
Antalya'daki VN iklim zirvesinde sonuç bildirisi için müzakereler sürerken, iklim zirvelerinin yapısı ve oylama sistemi tartışılıyor.

Türkiye'deki iklim zirvesi anlaşmasız sona erme riskiyle karşı karşıya
Antalya'da süren iklim zirvesinde AB ülkeleri ile petrol üreticisi ülkeler arasındaki anlaşmazlık nedeniyle uzlaşma sağlanamıyor; zirve en uzun iklim toplantısı olma yolunda.

Endonezya'da şekerleme fabrikasında yangın: Ölü ve kayıplar var
Batı Cava'da bir şekerleme fabrikasında çıkan yangında en az üç işçi hayatını kaybetti, 36 kişi kayıp. Yangın söndürme ve arama çalışmaları sürüyor.

