Uzmanlar konut alıcılarına destek için ulusal çözüm istiyor

Hollanda'da konut fiyatlarının yükselmesi, belediyelerin ilk kez ev alacaklara sunduğu başlangıç kredisi (starterslening) bütçelerinin tükenmesine yol açıyor. İpotek danışmanları, belediyeye bağlı olmayan ulusal bir alım sübvansiyonu için araştırma yapılmasını istiyor.

Başlangıç kredisi, alıcıların ilk evlerinin fiyatı ile kullanabilecekleri azami kredi miktarı arasındaki farkı kapatmalarına olanak tanıyor. Daha önce 10.000 ila 15.000 avroluk bir başlangıç kredisi genellikle yeterliyken, şimdi çoğu kişi azami tutara ihtiyaç duyuyor. Çoğu belediyede bu üst sınır 30.000 ila 40.000 avro arasında değişiyor. Artan ev fiyatları nedeniyle her bir başlangıç alıcısı için bir ev satın alımını tamamlamak üzere daha fazla paraya ihtiyaç duyuluyor. Bu durumda belediyeler aynı bütçeyle önemli ölçüde daha az hane desteği verebiliyor.

Başlangıç kredisi talebi artıyor

Talebin ise arttığı görülüyor. Konut Teşvik Fonu (Stimuleringsfonds Volkshuisvesting, SVn) verilerine göre 2025 yılında verilen başlangıç kredisi sayısı yüzde 15 arttı. Danışmanlar ayrıca başlangıç alıcılarının evlerinde daha uzun süre kaldığını belirtiyor. Onlara göre bu nedenle satışta tam geri ödeme yoluyla daha az para geri dönüyor. Geri ödemelerin sonraki alıcılara alan açacağı düşüncesi de bu nedenle baskı altına giriyor.

De Hypotheekshop'tan Martin Hagedoorn, "Bir başlangıç düzenlemesi resmi olarak var olabilir, ancak bütçe tükendiği için alıcı bundan yararlanamaz. Hane başına daha fazla paraya ihtiyaç duyuluyorsa ve geri ödemeler geride kalıyorsa, bu yapısal bir çözüm gerektirir. Destek, uygun bir konut ortaya çıktığı anda öngörülebilir olmalıdır" dedi.

Geçmişteki alım sübvansiyonu

Hollanda geçmişte alım sübvansiyonu (koopsubsidie) adı verilen benzer bir düzenlemeye sahipti. Orta ve düşük gelirliler bu düzenleme aracılığıyla ipotek masrafları için aylık, vergiden muaf bir katkı alabiliyordu. Katkı miktarı alıcının mali durumuna bağlıydı. Bu katkı her seferinde beş yıllık bir dönem için belirleniyor, ardından gelir ve varlıklar yeniden kontrol ediliyordu. Destek en fazla on beş yıl sürüyordu. Katı koşullar da geçerliydi; alıcıların Ulusal İpotek Garantisi (Nationale Hypotheek Garantie, NHG) ile bir ipotek almaları ve faizi en az on yıl sabitlemeleri gerekiyordu. 2009 ve 2010 başlarında ortalama katkı ayda yaklaşık 80 avro düzeyindeydi. Bu destek 2010 ilkbaharında mevcut bütçenin tamamen tükenmesiyle sona erdi. Sonrasında yeni başvuru yapılamadı.