Uzmanlar: Sahte alışveriş siteleri alışveriş hissi verebilir

İnternette giderek daha fazla, ürünleri inceleyip sepete ekleyebileceğiniz ancak satın alma işlemini hiç tamamlayamadığınız siteler ortaya çıkıyor. Uzmanlar, bu sitelerin online alışverişin verdiği dopamin etkisini bir süreliğine sağlayabileceğini, ancak bunun muhtemelen kalıcı olmayacağını söylüyor.

AD gazetesine konuşan uzmanlara göre, FoodNeverComes, DopamineCart, FakeEats, DopaHaul ve FakeHaul gibi simülasyon alışveriş siteleri hızla yaygınlaşıyor. Bu sitelerde bir yemeği, kıyafeti veya başka bir ürünü sepete ekleyip “satın alıyorsunuz”, ancak banka hesabınızdan para çıkmıyor ve ürün hiçbir zaman teslim edilmiyor.

Fikrin çıkış noktası, alışverişin genelde sağladığı hoş duyguyu, sonuçlarına katlanmadan yaşamak. Sürdürülebilir Yaşam Bilgi Merkezi’nde davranış bilimci olan Judith Roumen, bunun işe yarayabileceğini söylüyor. Roumen, siteyi online alışveriş için nikotin bandına benzetiyor. Ona göre bu siteler, gerçekten o güzel elbiseyi almanın verdiği dopamin etkisiyle birebir aynı ödülü sunmasa da hoş bir deneyim sağlıyor. Roumen, durumu yurt dışı tatilleri hayal etmeye ya da Funda’da pahalı evlere bakmaya benzetiyor. Tatil veya ev gibi büyük harcamalarda maddi engel dürtüsel alışverişi zorlaştırırken, küçük ürünlerde bu denetim çok daha zor.

Bilinçaltı devreye giriyor

Tüketici psikoloğu Patrick Wessels, gerçek bir online mağazada sepeti doldurduktan sonra alışverişi tamamlamamanın çoğu zaman çok zor olduğunu belirtiyor. Wessels’e göre burada mesele öz denetim değil, bilinçaltının devreye girmesi. Bilinçaltının çok güçlü olduğunu vurgulayan Wessels, “Araba kullanırken mesaj yazmaya karşı kampanyayı düşünün; alkollü araç kullanmaya karşı kampanya kadar başarılı değil. Telefon her çaldığında ya da titrediğinde, evde de direksiyon başında da ona bakmamaya gerçekten karar veriyoruz ama dürtüye karşı koymak çok zor” diyor.

Wessels’e göre bu sahte siteler, beynin ihtiyaç duyduğu “soğuma” süresini sağlayabilir. Buzdolabı boşsa ve gerçekten süpermarkete gitmeniz gerekiyorsa, isteğin çoğu zaman hızla geçtiğini belirten Wessels, aynı mantığın sahte online mağazalar için de geçerli olabileceğini söylüyor. Ancak Wessels, bu yöntemin uzun süre işe yaramayacağını da ekliyor: “Muhtemelen üçüncüden sonra bu numarayı fark edersiniz.”

Wessels bunun yerine alışveriş parasını ayrı bir hesapta tutmayı öneriyor. Bu hesaptan alışveriş yapabilmek için önce para aktarılması gerekiyor. Wessels, “İdeal olarak paranın aktarılmasının bir gün sürdüğü bir hesap. Bu, yerleşik bir soğuma süresi yaratır ve bir şeye gerçekten ihtiyacınız olup olmadığına karar vermenizi çok kolaylaştırır” diyor.