Uzmanlar: Yandex sunucularına saldırı troll ağlarını durdurmadı

Geçtiğimiz hafta Ukrayna insansız hava araçlarının Rus teknoloji şirketi Yandex'e ait veri merkezlerini birkaç kez vurmasının ardından, Rus trol ordularının susturulduğu izlenimi doğmuştu. Ukrayna Devlet Başkanı Volodimir Zelenski pazartesi günü sosyal medyada "daha az nefret, daha az kutuplaşma ve daha az provokasyon" görüldüğünü söyledi.

Sosyal medyada Cloudflare adlı bulut şirketinin paylaştığı bir grafik hızla yayıldı. Grafikte Yandex botlarının internet trafiğinde keskin bir düşüş görülüyordu. Bazı kullanıcılar bundan Rus trol ağlarının daha az aktif olduğu ve daha az dezenformasyon paylaşıldığı sonucunu çıkardı. Aynı iddiaya göre MAGA hareketine, Reform UK destekçilerine ve aşırı sağcı Alman partisi AfD'ye bağlı hesaplar da aniden daha az paylaşım yapar hale gelmişti.

Ancak bu iddialar ne uzmanlar ne de Cloudflare tarafından doğrulanıyor. Şirket çarşamba günü yayımladığı blog yazısında internet trafiğindeki düşüşün arkasında ne olduğunu inceledi.

Cloudflare yazısında, Yandex veri merkezlerine yapılan saldırıların sosyal medyadaki manipülasyonu durdurduğuna ya da "internetteki kötü niyetli faaliyetleri başka bir şekilde sekteye uğrattığına dair hiçbir kanıt bulunmadığını" belirtti.

Botların türü karıştırılıyor

Hibrit savaş ve sosyal medyaya yabancı müdahale konusunda uzman olan Robert van der Noordaa, "Cloudflare bir grafik yayımladı ve herkes bunu paylaştı" diyor. Grafikte Yandex ağlarından gelen internet trafiğinde gerçekten bir düşüş görülse de Van der Noordaa'ya göre buradan trol ordularının da vurulduğu sonucu çıkarılıyor; oysa bu yanlış bir çıkarım.

Çoğu kişi bot denince sosyal medyada dezenformasyon ve kutuplaştırıcı mesajlar yayan sahte hesapları anlıyor. Ancak başka bot türleri de var. Van der Noordaa'ya göre Cloudflare'in bildirdiği botlar sosyal medya botları değil, ağırlıklı olarak "web crawler" denen botlar. Bu botlar web sayfalarını otomatik olarak ziyaret edip dizinliyor, böylece sayfalar arama motorlarında bulunabiliyor.

Zelenski'nin ekibi BBC'ye verdiği yanıtta, devlet başkanının bot faaliyetindeki azalmadan değil sosyal medyadaki atmosferin iyileşmesinden söz ettiğini belirtti. Avrupa Parlamentosu'nun Çek üyesi de X'teki paylaşımına dönerek AfD faaliyetlerinin sosyal medyada azaldığını yazdığı gönderisini düzeltti. Gönderi bu arada dört milyondan fazla kez görüntülenmişti. Öte yandan Rus müdahalesini izleyen Amerikalı araştırma grubu dTeam gibi başka uzmanlar da Kremlin yanlısı, MAGA, Reform UK ve AfD hesaplarının daha az aktif olduğu iddiasını çürütüyor.

dTeam BBC'ye yaptığı açıklamada, "bilinen Rus hesaplarının ve bot kümelerinin trafiğinde hiçbir platformda herhangi bir değişiklik" gözlemlenmediğini bildirdi. Kremlin yanlısı etki operasyonlarıyla bağlantılı botlar o gün de sosyal medyada aktifti.

Alliance4Europe araştırma direktörü Ned Mendez de The Guardian'a verdiği demeçte botların bombardımanla kolayca devre dışı bırakılamayacağını söyledi. Mendez, "Kulağa ne kadar çekici gelse de", diye ekledi, "Bunlar kapatabileceğiniz birkaç bina değil."

Peki yalan bilgi yayan trol ordularına karşı ne yapılabilir? Van der Noordaa, sosyal medya şirketlerinin şüpheli ağları devre dışı bırakması için baskı kurulmasının önemli olduğunu söylüyor. Güvenlik servisleri, polis ya da hükümet kuralları ihlal eden koordineli bir ağın varlığını ortaya koyarsa platformların bunu kaldırması gerektiğini belirtiyor.