Veilig Thuis alarm veriyor: ihbarlara yetişemiyoruz

Hollanda'da ev içi şiddet ve çocuk istismarı ihbarlarını değerlendirmekle görevli Veilig Thuis (Güvende Ev), artan iş yükü karşısında acil çağrı niteliğinde bir uyarı yaptı. Kuruluş, yıllardır süren gecikmelerin artık kabul edilemez boyuta ulaştığını belirtiyor. Sorunun kaynağında ihbar ve danışma taleplerinin sürekli artması, vakaların karmaşıklaşması ve sağlık sektörünün genelindeki personel açığı yatıyor.

Yılda 136 bin ihbar, iki aylık bekleme süresi

Veilig Thuis, ev içi şiddet ve çocuk istismarıyla mücadelede ilk kapı işlevi görüyor. Kuruluş hem danışmanlık veriyor hem de ihbarları araştırıyor. Özellikle ihbarların işlenmesi ciddi zaman alıyor; çünkü aile bireyleriyle görüşülmesi, aile hekiminden veya okuldan bilgi istenmesi gerekiyor. Geçen yıl toplam 136 bin ihbar kaydedildi. Bunların 90 binden fazlasında kuruluşun aileyle daha önce bir bağlantısı yoktu.

Yasaya göre bir ihbarın beş gün içinde ele alınması gerekiyor. Ancak son yıllarda ihbarların yaklaşık yarısı bu süre içinde değerlendirilemedi. Şu anda ortalama bekleme süresi yaklaşık iki ay. Bazı vakalarda bu süre altı ayı aşıyor.

Landelijk Netwerk Veilig Thuis yönetiminden Ida Ouweneel, bu yılın tablonun daha da kötüleştiğini gösterdiğini söylüyor: "Normalde yaz aylarında bekleme listesi biraz kısalır, ama bu yıl olmadı. Sonbaharda ihbarlar genellikle daha da artar. Bu iş yükünün altından kalkamıyoruz, bu böyle devam edemez." Ouweneel, gelen tüm ihbarların ön değerlendirmeden geçirildiğini, akut güvenlik riski taşıyan vakalarda bekleme listesinin uygulanmadığını ve ihbarın hemen ele alındığını belirtiyor.

Stadskanaal vakası ve artan karmaşıklık

Denetim makamları yıllardır bekleme sürelerine dikkat çekiyor. Stadskanaal'da altı yaşındaki bir kız çocuğunun ağır şekilde istismar edildiğinin ortaya çıkmasının ardından avukatlar da uyarıda bulunmuştu. Veilig Thuis'e yapılan çok sayıda ihbara rağmen istismarın sürmesi engellenememişti. Ouweneel, "Şu anda tüm güvensizlik sinyallerini zamanında ele alacağımızı garanti edemiyoruz. Bu bizi ciddi şekilde endişelendiriyor" diyor.

Zeeland'de Veilig Thuis çalışanı Colinda Guiljam da ihbar yığınının büyüdüğünü doğruluyor: "Her gün bilgisayarı açtığımda ihbar sayısının arttığını görüyorum. Bu yılın başında Zeeland'de bekleme listesinde 30'un üzerinde ihbar vardı, şimdi neredeyse 400." Guiljam, bekleme listesindeki tipik bir vakayı şöyle anlatıyor: "Komşudan bir çocuğun çığlıklarını ve bağrışmalarını duyan biri ihbarda bulunuyor. O anda sadece bir çocuk istismarı şüphesi var, fazlasını bilmiyorsunuz. Diğer kriz vakalarındaki artış nedeniyle böyle bir çocuğun durumunun netleşmesi istediğinizden çok daha uzun sürüyor." Guiljam'a göre yalnızca ihbar sayısı değil, vakaların niteliği de değişiyor. Ev içi şiddet veya çocuk istismarı erken tespit edilemediğinde durum daha da içinden çıkılmaz hale geliyor.

Sorun yalnızca Veilig Thuis'le sınırlı değil. Gençlik bakım hizmetlerinde (jeugdzorg) her yerde personel açığı ve bekleme listeleri var. Kırılgan durumdaki çocuklar ve gençler ihtiyaç duydukları desteği zamanında alamıyor; bu da Veilig Thuis'e daha fazla ihbar olarak yansıyor. Ouweneel, "İhbarları bir oradan bir buraya aktarıyoruz. Bizdeki bekleme listesi, gençlik bakımının tıkanmasının bir sonucu. Yardımın çok daha hızlı devreye girdiği bir dönüşüm gerekiyor" diyor.

Sektör, hükümet ve belediyelerin beş yıl önce hazırladığı bir dönüşüm planı zaten mevcut. Plan, daha fazla iş birliğini ve çok sayıda farklı gençlik bakım kuruluşunun yerine daha bütünlüklü bir yapıyı hedefliyor. Ancak Ouweneel'e göre bu dönüşüm için şu ana kadar hiç kaynak ayrılmadı: "Yatırım yapabilmek için paraya ihtiyacımız var. Kısa vadede ek personel alabilmek için de kaynağa ihtiyacımız var. Hükümetten önümüzdeki yıllar için 70 milyon euro gerekiyor."

Sağlık Bakanı Sterk, bir açıklamasında Veilig Thuis'teki darboğazların nereden kaynaklandığının haritalandırılmasının önemli olduğunu söyledi. Bakan, yakında belediye yöneticileri, Hollanda Belediyeler Birliği (VNG) ve Veilig Thuis ile görüşerek neye ihtiyaç duyulduğunu değerlendireceğini belirtti. Ek kaynak sağlanıp sağlanmayacağı konusunda ise bir açıklama yapmadı. Veilig Thuis'in de bağlı olduğu sağlık bütçesi yarın ve ertesi gün Temsilciler Meclisi'nde (Tweede Kamer) görüşülecek.