WWF: Vahşi yaşam popülasyonları 1970'ten bu yana yüzde 73 azaldı

Dünya Doğayı Koruma Vakfı'nın (WWF) iki yılda bir yayımladığı Living Planet Report'a göre, kuş, memeli, sürüngen ve diğer omurgalı hayvan popülasyonlarının ortalama büyüklüğü 1970'ten bu yana yaklaşık dörtte üç oranında azaldı. Ancak tablo tek düze değil: incelenen popülasyonların yarısı ya stabil kaldı ya da büyüdü. Diğer yarısı ise kimi zaman sert biçimde küçüldü.

WWF'nin etki birimi başkanı Robert Zwiers, raporun ana mesajını şöyle özetliyor: "Bu raporun en önemli mesajı, doğanın onarımının ulaşılabilir olduğudur." Zwiers, vahşi hayvanların dünya genelinde ciddi baskı altında olduğunu belirtirken, bazı türlerin geri döndüğünü de vurguluyor.

Popülasyon nedir, araştırma neyi kapsıyor?

Araştırmada kullanılan "popülasyon" kavramı, aynı türden hayvanların birbirine yakın yaşayan grubunu ifade ediyor. Örneğin Zambiya'daki bir savana fili sürüsü ya da Overijssel'deki Weerribben bölgesindeki bir su samuru grubu bu tanıma giriyor. Çoğu hayvan türü, birbiriyle sınırlı teması olan birden fazla popülasyondan oluşuyor. Bir popülasyon birkaç bireyden de binlerce bireyden de meydana gelebiliyor.

WWF, sonuçlarını 5 bin 790 farklı memeli, kuş, amfibi, sürüngen ve balık türüne ait verilere dayandırıyor. Araştırma kapsamında dünya genelinde 35 bin 803 popülasyon incelendi. Böcekler, denizanaları ve yengeçler araştırmaya dahil edilmedi.

Araştırmacılar her popülasyon için 1970'ten bu yana eğilimi belirledi. Buna göre popülasyonların yarısı küçüldü, yüzde 7'si stabil kaldı, kalan yüzde 43'ü ise büyüdü. Ortalama yine de yüzde 73'lük bir daralma gösteriyor. Zwiers'e göre bunun nedeni, küçülen popülasyonların büyüyenlerden daha hızlı daralması.

Kaplan ve ton balığı örnekleri

Zwiers, başarı hikayelerine kaplanı, yeşil deniz kaplumbağasını, mavi yüzgeçli orkinosu ve Hollanda'daki su samurunu örnek gösteriyor. Hollanda'da su samurunun soyu tükenmişti. Daha temiz su, yaşam alanlarının birbirine bağlanması ve su samurlarının yeniden yerleştirilmesi sayesinde türün durumu yeniden iyileşti. Mavi yüzgeçli orkinos ise artık avlanma kotaları nedeniyle tehdit altında sayılmıyor.

Buna karşın köpek balıkları ve vatozlar hızlı biçimde geriliyor. Zwiers, pek çok türün yavaş büyüdüğünü ve az yavru verdiğini, bunun da onları kırılgan yaptığını belirtiyor. Bu türler avlanıyor ve zaman zaman balık ağlarına hedef dışı av olarak takılıyor. Zwiers'e göre mevcut düzenlemeler bu türleri korumak için yeterli değil.

Sonuçlar sürpriz değil. Living Planet Report'un 2024'te yayımlanan önceki sayısı da 1970'ten bu yana izlenen vahşi hayvan popülasyonlarının ortalama büyüklüğünün dünya genelinde yüzde 73 azaldığını ortaya koymuştu. Zwiers, "Bu rakamları birebir karşılaştıramazsınız çünkü bu kez daha fazla veri kullandık, ancak bu araştırma önceki tabloyu doğruluyor" diyor.

Zwiers'e göre zor durumdaki popülasyonların toparlanması için gıdanın daha sürdürülebilir biçimde üretilmesi, enerji dönüşümünün hızlandırılması ve finans sektöründe doğaya zarar veren yatırımların azaltılması gerekiyor.