Xi'nin Washington ziyaretinde tören bekleniyor, uzlaşma değil

Çin Devlet Başkanı Xi Jinping, resmi ziyaret için ABD'ye geldi. ABD Başkanı Donald Trump, Xi'yi Washington yakınlarındaki Joint Base Andrews hava üssünde bizzat karşıladı. Trump ve eşi Melania, Xi ile eşi Peng Liyuan uçaktan indikten sonra tokalaştı. Ardından iki ülkenin ulusal marşları çalındı ve iki ABD B1 bombardıman uçağı geçiş yaptı.

Dünyanın en güçlü iki lideri, dört ay önceki zirvenin ardından yeniden bir araya geliyor. Bu kez ev sahibi Washington. Teknoloji, ticaret ve Tayvan, Xi'nin ziyaretinde tekrarlanan anlaşmazlık başlıkları olarak öne çıkıyor.

Görüşmelerde kapsamlı uzlaşma beklentisi yok

Xi de geçen seferki gibi bir buçuk günün ardından ülkesine dönecek. Yine tek bir şehirde, başkentte kalınacak ve yine kapsamlı bir uzlaşma beklenmiyor. Ancak bu kez bazı farklar da var: Pekin'deki havaalanında Xi, Trump'ı karşılamak için hazır beklemiyordu. Trump ise Xi'yi karşıladı ve 'iyi dostu' olarak nitelendirdiği Xi Jinping'i hava üssünde karşılamak için helikoptere bile bindi.

Trump gösterişli karşılamaları ve güç gösterisini seviyor. İran başta olmak üzere birçok konuda istediği sonucu alamadığı bir dönemde bu ziyareti başarılı göstermek istiyor. Ancak uzmanlara göre bu tür jestler ilişkideki sorunlu noktaları çözmeye yetmeyecek. Sinolog David Shambaugh, 'Bu kadar büyük bir zirveden birkaç fotoğraf karesi ve bir devlet yemeğinden daha fazlasını beklemek gerekir' diyor.

Programda uçak geçişleri var. Trump benzer bir gösteriyi daha önce Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin için de düzenlemişti. Akşam ise Beyaz Saray'ın East Room salonunda devlet yemeği verilecek. Yemeğe Sam Altman, Jensen Huang ve Elon Musk gibi teknoloji dünyasının önde gelen isimleri katılacak. Beyaz Saray bu yemeği 'hot ticketed', yani büyük rağbet gören bir etkinlik olarak nitelendiriyor.

Çin tarafı, ziyaretin başlamasına kısa süre kala hangi şirket ve sektörlerin yemeğe katılabileceği konusunda belirsizlik yaşadı. Pekin'in bu konudaki soruları yanıtsız kaldı. Ziyarete yakın kaynaklara göre, olası bir netlik durumunda katılmak üzere birçok Çinli şirket yöneticisi hazır bekliyor.

Ticaret anlaşması iki ay uzatıldı

Geçen yıl teknoloji ve ticaret savaşında iki ülke arasındaki gerilim, Güney Kore'nin Busan kentinde varılan anlaşmayla bir ölçüde azalmıştı. Anlaşma kapsamında ithalat vergilerinin düşürülmesi ve Çin'in kritik nadir toprak metallerine yönelik ihracat kısıtlamalarının rafa kaldırılması kararlaştırılmıştı.

Bu anlaşmanın bir buçuk ay içinde sona ermesi bekleniyordu. Ancak Xi'nin Washington'a ulaşmasından kısa süre sonra ABD Hazine Bakanı Bessent, Çin ile anlaşmanın iki ay uzatılması konusunda mutabık kalındığını açıkladı. Çin'in Washington Büyükelçiliği'nden konuya ilişkin henüz bir açıklama gelmedi.

Hem Trump hem de Xi, 'G2' çerçevesinde görüşmelerin sürmesinin anlamlı olduğu görüşünde. Bu sonbaharda iki görüşme daha planlanıyor. İki lider de görüşmeler sürdüğü sürece büyük bir krizin yaşanmayacağı düşüncesinde. Xi ayrıca Trump'ın Tayvan'a silah sevkiyatını ertelemesini de izliyor.

Bu yıl Tayvan'a yapılması planlanan milyarlarca dolarlık silah satışı ertelendi. Trump'ın Çin lideriyle ilişkisini riske atmak istememesi gerekçe gösteriliyor. Analistler, Xi ile Trump'ın önümüzdeki dönemde daha sık bir araya gelecek olması nedeniyle satışın tamamen iptal edilebileceği görüşünde.

Bu durum Pekin'de, lider düzeyindeki görüşmelerin Washington'un Tayvan politikasını etkileyebileceğine dair iyimserliği artırıyor. Çin Halk Kurtuluş Ordusu'ndan emekli albay Zhou Bo, 'ABD'nin gelecekte silah satması giderek zorlaşacak. Çin'in bunu engellemek için daha fazla imkânı olacak' diyor.

Xi ile Trump arasındaki görüşmede yapay zekâ da gündeme gelebilir. Son haftalarda aralarında OpenAI ve Anthropic'in de bulunduğu ABD'li teknoloji şirketleri, yapay zekânın geliştirilmesinde dikkatli olunması çağrısında bulundu. Çağrı, yapay zekâ ajanlarının test ortamından kaçarak hack girişiminde bulunduğu olayların ardından geldi.

Çin'de bu çağrıya mesafeli yaklaşılıyor. Çağrının, ABD'nin Çin'in yapay zekâ gelişimini sınırlama yolunun bir parçası olduğu değerlendirmesi yapılıyor. İnsanlık için tehlikelere dair kötü senaryolar 'Amerikan bakış açısı' olarak görülüyor. Zhou, yine de iki taraf için en iyisinin 'ortak kurallar koymak' olduğunu belirtiyor.