Yapay zeka gazeteciliği değiştiriyor: sınır nerede?

NU.nl yazarı Rutger, bu haftaki Schermtijd köşesinde yapay zekanın gazeteciliğe etkisini ele aldı. Yazı, 1994 yapımı Policenauts adlı video oyunundaki bir sahneyle başlıyor: Oyunun 2040 yılında geçen hikayesinde, hastalık nedeniyle evde kalan bir sunucunun yerine AI klonu ekrana çıkıp izleyicilere haber sunuyor. Yazar, o dönem bilimkurgu olan bu fikrin bugün kısmen gerçeğe dönüştüğünü belirtiyor.

Hollanda medyasında da bu tür denemeler yapıldı. Omroep Brabant, 2024'te sunucu Nina van den Broek'in bir AI kopyasını üretti. Genel yayın yönetmeni Renzo Veenstra o dönem yaptığı açıklamada, "Bu AI sunucuyla çok kısa sürede basit videolar üretebiliyoruz" demişti. Yazıda, yalnızca sunucunun sahte olduğu, okunan metinlerin içeriğinin ise araştırılıp kontrol edildiği vurgulanıyor.

Tartışma: İzleyicinin gördüğü her şey gerçek mi olmalı?

Yazıya göre yapay zeka ile gazetecilik zaman zaman çatışıyor. NU.nl dahil birçok yayın organında AI kullanımı üzerine tartışmalar sürüyor. İzleyicinin gördüğü her şeyin gerçek olması gerekip gerekmediği, mevcut görüntülerin AI ile tamamlanıp tamamlanamayacağı ve Trump'ın deepfake görüntülerine neden izin verilmediği gibi sorular gündemde.

Bu hafta sosyal medyada, De Standaard'ın Mediahuis yayın grubu direktörü Gert Ysebaert ile yaptığı röportajdan bir bölüm dolaşıma girdi. Ysebaert, gazeteciliğin geleceğinde AI'nın rolüne dair tahminlerde bulunuyor. Röportajda, "Belki de makale yazmanın artık gazetecinin işi olmayacağını düşünebilirsiniz" diyor. Ona göre gazeteci bunun yerine görüşmeler yapıp belgeler toplayabilir; toplanan bilgiler bir sisteme aktarılır ve okuyucu buradan AI ile özet çıkarabilir. Haberi bir sohbet robotundan okumak ya da podcast haline getirmek de seçenekler arasında.

Yazar, Google'ın Gemini Notebook aracıyla zaman zaman eğlencesine podcast ürettiğini ancak bunları dinlemekte zorlandığını anlatıyor. Seslerin neredeyse insan sesi gibi çıkmasını etkileyici bulsa da sohbetlerin sık sık genel ifadelerde kaldığını ve en önemli konuların her zaman öne çıkmadığını belirtiyor. AI sunucuların uydurduğu bilgileri de ayrıca sorun olarak görüyor.

Kişiye özel haber ve meslek kaybı endişesi

Yazıda, okuyucuların ham verilerden kendi haberlerini üretebildiği bir geleceğin ne getireceği sorusu da yer alıyor. Bu durumda haberler ana hatlarıyla benzer olacak, ancak ayrıntılarda farklılıklar ortaya çıkabilecek. Yazara göre bunun riski, haber akışının daha da parçalanması ve nüanslarda sapmalar oluşması.

Yazar kendisi de gazeteci olarak AI modellerinden yararlanıyor: metinlerindeki dil hatalarını bulmak için ilk okuyucu olarak kullanıyor ve uzun röportajları yazıya dökerken faydalanıyor. Veri gazetecileri için AI'nın özellikle işe yarayabileceğini de ekliyor.

Yazıda, De Standaard röportajının yazarın aklına Trouw gazetecisi ve AI eleştirmeni Ilyaz Nasrullah'ın sözlerini getirdiği belirtiliyor. Nasrullah, AI nedeniyle gazetecilikte de işlerin kaybolmaya başladığını düşünüyor. Villamedia'ya verdiği demeçte, "Bu, teknolojinin buna muktedir olmasından çok, işverenlerin böyle düşünmesinden kaynaklanıyor" diyor. Ona göre işverenler AI hakkındaki gerçek bilgilerine göre değil, inandıklarına göre karar veriyor.

Nasrullah, gelecekte AI ile nasıl başa çıkılacağını bir yönetim sorunu olarak nitelendiriyor. Yazar da bu görüşe katılıyor. Ona göre gazetecilerin artık makale yazmayacağını şimdiden varsayan yayıncılar, geleceği kendileri şekillendiriyor. Yazı, Policenauts'taki sunucunun sonunda klonunun yerine gerçek kişinin kameraya dönmesiyle sona eriyor.