ABD, ASML'in Çin'e sevkiyatlarını engellemek için Hollanda'ya yaptırım tehdidinde bulunuyor

ABD, çip üretiminde kritik öneme sahip litografi makineleri üreten Hollandalı ASML'nin Çin'e yaptığı satışlardan endişe duyuyor ve Hollanda'ya yeni kısıtlamalar dayatmak istiyor. ABD Kongresi'nde görüşülen yasa tasarısı, müttefikleri hassas teknolojilerde ABD ile aynı ihracat politikasını izlemeye zorlamayı öngörüyor. Bu kapsamda ASML'nin Çin'e hâlâ sattığı eski nesil DUV makineleri de yasağa tabi olacak.

Tasarı, 'Match Act' adını taşıyor ve yıllık ABD savunma bütçesine eklenmesi bekleniyor. Hem Cumhuriyetçiler hem de Demokratlar tarafından desteklenen tasarı, Hollanda'nın kendi ihracat politikası üzerindeki kontrolünü zayıflatacak nitelikte. Hollanda hükümeti, Washington'da lobi faaliyetleriyle tasarının engellenmesine çalışsa da başarı şansı düşük görünüyor.

ASML'nin önemi ve Çin ile ticareti

ASML, dünyanın en gelişmiş mikroçiplerini üretmek için kullanılan litografi makinelerinde neredeyse tekel konumunda. Veldhoven merkezli şirket, yaklaşık 615 milyar euro piyasa değeriyle Avrupa'nın en değerli teknoloji şirketi. Çin, ASML'nin en büyük pazarlarından biri olmaya devam ediyor; bu yıl toplam satışların yaklaşık yüzde 19'unu oluşturması bekleniyor.

ABD, Çin'in yapay zeka ve süper bilgisayar alanındaki ilerlemesini yavaşlatmak için gelişmiş çiplere erişimi kısıtlıyor. Washington'ın baskısıyla Hollanda hükümeti, ASML'nin Çin'e en gelişmiş EUV makinelerinin satışını 2019'da durdurmuş, ardından da bazı DUV modelleri için lisansları iptal etmişti. Şimdi ise tüm DUV satışlarının ve mevcut makinelerin bakımının yasaklanması gündemde.

Hollanda'nın direnişi ve ABD'nin baskı araçları

Hollanda hükümeti, ABD'nin kendi egemenliğine müdahalesine açıkça karşı çıkıyor. Ancak ASML, üretimi için ABD'li tedarikçilere bağımlı olduğundan Washington'ın eli güçlü. Geçmişte ABD, tedarik zincirini kesme tehdidiyle Hollanda'yı ihracat kısıtlamalarını artırmaya ikna etmişti. Avrupa Birliği'nden de somut destek gelmiyor; ihracat politikası üye ülkelerin yetkisinde.

Analistlere göre ASML, Çin'den gelecek gelir kaybını uzun vadede telafi edebilir. Özellikle yapay zeka talebiyle artan çip ihtiyacı, Güney Koreli alıcıların ASML'ye olan ilgisini artırdı. Samsung gibi şirketler çok sayıda EUV makinesi sipariş etti. Ancak Çin'in kendi EUV teknolojisini geliştirme projesi ABD'yi endişelendiriyor.