AB'nin Kids Act yasa teklifi çocukların sosyal medya erişimini düzenliyor

Avrupa Komisyonu, çocukların sosyal medya platformlarına erişimini düzenlemeyi amaçlayan yeni bir yasa teklifi hazırladı. Kids Act adı verilen teklife göre 13 yaşından küçük çocuklar sosyal medya platformlarına hiç giremeyecek. 13-15 yaş arasındaki çocuklar ise ancak özel bir hesapla platformlara erişebilecek. Bu hesaplarda günde en fazla bir saat kullanım ve ebeveyn gözetimi gibi ciddi sınırlamalar bulunuyor. 15 yaşından itibaren gençler kendi hesaplarını açabilecek ancak uygulamaların belirli kriterleri karşılaması gerekecek. Örneğin, sonsuz video kaydırma gibi bağımlılık yapıcı tasarımlara izin verilmeyecek.

Von der Leyen: Uygulamalar çocukların refahı için tasarlanmıyor

Avrupa Komisyonu Başkanı Ursula von der Leyen, yasa teklifinin çocukları korumak için gerekli olduğunu söyledi. Teklifin tanıtımında konuşan von der Leyen, "Sosyal medya uygulamaları çocukların refahını korumak için yapılmıyor" dedi. "Onların dikkatini tutmak ve bundan para kazanmak için tasarlanıyor."

Amsterdam Özgür Üniversitesi'nde araştırmacı olan Ina Koning, teklifi olumlu karşılıyor. Hollanda hükümetinin sağlıklı ekran kullanımı rehberinin hazırlanmasında görev alan Koning, AB teklifinin bu rehberle uyumlu olduğunu belirtiyor. Rehberde gençlerin internete erişiminde kademeli bir yaklaşım benimsediklerini ifade eden Koning, "WhatsApp gibi sosyal etkileşim platformlarına ancak 13 yaşından itibaren erişim verilmesini öneriyoruz. Sonrasında diğer sosyal medyalar yavaş yavaş tanıtılabilir. Bu çok iyi" diyor.

Yaş doğrulama ve veri gizliliği

Kids Act ile Avrupa Komisyonu, teknoloji şirketlerini platformlarının güvenliğinden sorumlu tutmayı hedefliyor. Şirketler, platformlarının çocuklar için uygun olduğunu kanıtlamak zorunda kalacak. Örneğin, çocuklar için güvenli algoritmalar kullandıklarını göstermeleri gerekecek. Ayrıca çocukların hesapları varsayılan olarak gizli olacak ve ebeveynlere denetim imkânı tanınacak. Uygulamalar, gençlerle yabancılar arasındaki iletişimi engelleyecek ve gençlerin tuzaklara düşmesini önleyecek.

Teklifin en tartışmalı noktası ise yaş doğrulama. Platformlar, bir çocuğun hesap açmak için yeterince büyük olup olmadığını kontrol etmek zorunda kalacak. Avrupa bunu çocukların gizliliğini koruyacak şekilde yapmayı planlıyor. Bunun için AB tarafından onaylanmış bir kimlik uygulaması kullanılabilir. Tüm üye ülkelerin gelecek yıldan itibaren böyle bir uygulama sunması gerekiyor ancak birçok ülkede geliştirme çalışmaları gecikiyor. Teklife göre platformlar yalnızca birinin yeterince büyük olup olmadığını öğrenebilecek, başka bilgi toplayamayacak.

Avrupa Parlamentosu'nda bağımlılık yapıcı tasarım dosyasının baş müzakerecisi olan PRO milletvekili Kim van Sparrentak, bu denetim yöntemini olumlu buluyor. Ancak bu yöntemin nihai yasada da yer alması gerektiğini vurguluyor. Van Sparrentak, "PRO olarak zorunlu yaş kontrolünün en yüksek güvenlik standartlarını karşılaması gerektiğini düşünüyoruz. Bu teklif, çocuklarla ilgili veri toplamak veya çocukların yüzlerini taramak için serbestlik hâline gelmemeli" diyor.

Avrupa Komisyonu, yasa teklifinin çocukların sosyal medyaya bir daha hiç girmeyeceği anlamına gelmediğini kabul ediyor. Bir AB yetkilisi, "Herkesi yakalamak değil, toplumsal bir değişim başlatmak ve teknoloji şirketlerinin kurallarımıza uymasını sağlamak önemli" diyor. Koning de bu yaklaşımı daha doğru buluyor. Avustralya'da bu yılın başından itibaren 16 yaşından küçükler için sosyal medya yasağı uygulanıyor ancak birçok çocuk platformlara erişmeyi başarıyor. Koning, "Etkilerin görülmesi birkaç yıl sürer. Bu nedenle Avustralya'da başarısız oldu mu olmadı mı söylenemez" diyor.

Koning, bunu Hollanda'da 2014'te alkol yaşının 16'dan 18'e çıkarılmasıyla karşılaştırıyor. "Ancak iki yıl sonra ortalama başlama yaşının yükseldiğini gördünüz. Asgari yaşın yükseltilmesi, toplumda en küçük çocukların korunduğu bir norm değişimine katkıda bulundu. Bu zaman alıyor" diyor.

Bureau Jeugd & Media'dan Freek Zwanenberg, Avrupa yasağı olmadan da bir norm değişimi gözlemliyor. Okullarda ve ebeveynlerle yaptığı görüşmelerde, çocukların son yıllarda telefon ve sosyal medyaya daha geç yaşta eriştiğini fark ediyor. Zwanenberg, "Bir yasa, ebeveynleri ve okulları kapsamlı medya eğitimi verme sorumluluğundan kurtarmaz" diyor. "15 yaşında sosyal medyaya girmeye başlasanız bile her şeyin tamamen güvenli olduğunu veya istediğiniz gibi gideceğini varsayamazsınız."

Von der Leyen de bu görüşe katılıyor. "Çocuklara dijital dünyanın risklerini öğretmek çok önemli" diyor. "Dijital okuryazarlık çok önemli. Sadece gençler için değil."

Kids Act'in gerçekten yürürlüğe girmesi biraz zaman alacak. Teklifin Avrupa Parlamentosu'nda görüşülmesi ve AB üyesi ülkeler tarafından onaylanması gerekiyor. Bu süreç iki yılı bulabilir.