NASA gönüllüleri, bir yıllık simüle Mars görevinden döndü

NASA'nın Teksas eyaletinin Houston kentindeki Johnson Uzay Merkezi'nde 160 metrekarelik bir binada 378 gün boyunca kapalı kalan dört gönüllü, dün gece dışarı çıktı. Ross Elder, Matthew Montgomery, James Spicer ve Ellen Ellis, Mars'taki yaşamı simüle eden bir deneye gönüllü olarak katıldı. 19 Ekim 2025'te başlayan deneyde dörtlü, dış dünyadan büyük ölçüde izole bir şekilde yaşadı.

E-posta ve kısa mesaj göndermelerine izin verildi, ancak bu iletişim 'Mars tarzında' gerçekleşti. Kısa bir mesajın ulaşması 22 dakika sürdü. Dörtlü, 378 günün ardından dışarı adım attıklarında tezahüratlarla karşılandı. Spicer, dışarı çıkıp 'güneşi hissetmek veya şiddetli bir sağanağa yakalanmak' istediğini söyledi. Ellis ise üç meslektaşına profesyonellikleri ve arkadaşlıkları için teşekkür etti ve en çok kocasına sarılmayı beklediğini belirtti. Dört gönüllünün ailelerine sabırları ve bir yıldan fazla ayrılığa katlanma istekleri için teşekkür edildi. Elder, aile ve arkadaşlarından gelen tüm mesajların kendisini ayakta tuttuğunu ifade etti.

Gönüllüler kimlerdi?

Üç erkek ve bir kadın, eğitimli astronotlar değildi. 30-55 yaş arası, sağlıklı, motivasyonu yüksek, sigara içmeyen ve doğa bilimleri alanında üniversite mezunu her Amerikalı deneye katılabiliyordu. Binada dörtlünün görevi bitkilerle ilgilenmek, spor yapmak ve yaşam alanı ile makinelerin bakımını üstlenmekti. Ellis, ekip arkadaşı Matthew Montgomery'yi her türlü teknik sorunu çözebilen bir 'İsviçre çakısı' olarak nitelendirdi. Küçük bir dış alanda sanal gerçeklik gözlükleriyle Mars'ta yürüyüş simülasyonu yaptılar.

Bina, lav betonundan yapıldı ve 3D yazıcıyla inşa edildi. NASA, gelecekte uzaydaki yerleşimlerin de bu şekilde yapılabileceğini öngörüyor. Böylece büyük miktarda inşaat malzemesinin birden fazla uçuşla taşınmasına gerek kalmayacağı ve bunun ciddi maliyet tasarrufu sağlayacağı belirtiliyor. Bu, insanların NASA talebiyle bu kadar uzun süre izolasyonda kaldığı ilk deney değil. 2023'te dört farklı gönüllü de benzer bir deneye katılmıştı. Bir sonraki grup ise gelecek yıl daha uzun süre izolasyonda kalacak.

Deneyin amacı ne?

Bu görevlerin amacı, bir gün yeniden insanları Ay'a ve daha sonra Mars'a göndermek. Deneylerde özellikle küçük bir alanda uzun süreli izolasyonun insanlar üzerindeki etkileri ve bitki yetiştirme yöntemleri inceleniyor. Ayrıca ekipman arızalanıp hızla onarılması gerektiğinde stres ve iş yükü zaman zaman artırılıyor. Deneylerin, bir uzay aracının içinde yaşamak için ne kadar büyük olması gerektiğine dair gerçekçi ve sağlam kurallar oluşturulmasına katkı sağlaması bekleniyor. Dörtlü, fedakarlıklarının işe yarayacağını umuyor. Elder, 'İnsanları Mars'a göndermekle sonuçlanacak devasa girişime katkıda bulunduğumuz için onur ve gurur duyuyoruz' dedi.