Almanya'da Merz'in görevi tartışılıyor

Almanya Başbakanı Friedrich Merz'in görevi, önümüzdeki eyalet seçimlerinden önce kendi partisi içinde açıkça tartışılmaya başlandı. Alman medyasına göre CDU/CSU içinde Merz'in değiştirilmesi seçeneği masada. Merz'in görevden ayrılması önümüzdeki hafta bile gündeme gelebilir.

Pazar günü Berlin ve Doğu Almanya'daki Mecklenburg-Vorpommern eyaletlerinde seçimler yapılacak. Sachsen-Anhalt'ta oyların yarıya inmesinin ardından CDU için yeni yenilgiler bekleniyor. Mecklenburg-Vorpommern'de parti, bir eyalette şimdiye kadarki en kötü sonucuna doğru ilerliyor ve seçim barajının altında kalma riski taşıyor.

Bu durumda Merz'in değiştirilmesi yani bir "Kanzlertausch" hız kazanabilir. Seçim gecesi Merz'in talebiyle parti yönetimi toplanacak. Bu toplantıda Merz'in durumu ele alınacak. Ayrıca gelecek hafta planlanan BM Genel Kurulu ziyareti de iptal edildi.

Merz göreve geleli bir buçuk yıl olmadı

Merz henüz bir buçuk yıldır görevde. Daha önce bir başbakanlık bu kadar kısa sürede sona ermemişti. Almanya, Adenauer (on dört yıl), Kohl ve Merkel (her ikisi de on altı yıl) gibi uzun süre görevde kalan liderlerle tanınıyor. Merz'in selefi Olaf Scholz'un erken ayrılışı ise eşi görülmemiş bir durumdu.

Başbakan görevde kalmak istiyor gibi görünüyor. Finlandiya ziyaretinde Merz, Rusya ile yaşanan gerilim döneminde istikrarın önemli olduğunu söyledi. "Meslektaşlarımı, partimi ve grup yönetimini burada olanların bazı iç siyasi tartışmalardan çok daha önemli olduğuna ikna etmeye çalışıyorum" dedi.

Merz'e yönelik hoşnutsuzluk bir süredir mevcut. Parti içindekiler, örneğin bakanları aniden değiştirmesi, planları zorla kabul ettirmesi ve seçim vaatlerini bozması nedeniyle yeterince taktiksel ve özenli çalışmadığını eleştiriyor. İletişim tarzının sert ve doğrudan olması sürekli seçmen gruplarını karşısına alıyor.

Kamuoyu yoklamaları tarihi düşük seviyelerde: halkın yüzde 88'i başbakandan memnun değil. Anketlerde CDU/CSU yüzde 20'nin altına inmiş durumda ve AfD'nin çok gerisinde. Kaybedilen eyalet seçimleri ve yaklaşan seçimlerde beklenen yenilgi bardağı taşıran son damla gibi görünüyor.

Yerel CDU'lular Merz'den uzak duruyor

Seçim kampanyasında yerel CDU'lular Merz'e karşı tavır alıyor. Mecklenburg-Vorpommern CDU başkan yardımcısı açıkça görevi bırakması çağrısı yapıyor. Başbakan kampanyadan uzak tutuluyor. CDU gençlik kollarında "onunla artık seçim kazanılamaz" görüşü dile getiriliyor.

Sadece en yakın çevresi Merz'in arkasında duruyor. CDU eyalet başbakanları bugün yeniden destek açıklamaları yapıyor ve özellikle parti içinde birlik olmanın önemine işaret ediyor. Bu açıklamalar ağırlıklı olarak Merz'e seçmenleri daha iyi dinlemesi çağrılarıyla birlikte geliyor.

Merz'in otoritesi zayıflıyor. Bu durum SPD ile kurulan hükümet koalisyonu içindeki istikrarı da tehlikeye atıyor. CSU lideri Markus Söder, iç huzursuzluğun sorumluluğunu kısmen reformları engellediğini söylediği sosyal demokratlara yüklüyor.

Etkili milletvekili Christian von Stetten (CDU), SPD'li Sosyal İşler Bakanı ve partinin başkan yardımcısının görevden ayrılması çağrısı yapıyor. Böylece Merz'in güç kaybı hükümeti de tehlikeye atabilir.

Merz'in değiştirilmesi aslında ancak kendisinin işbirliğiyle mümkün. Die Zeit'a konuşan parti kaynaklarına göre CDU eyalet başbakanlarının Merz'i istifaya zorlaması gerekiyor. Gazeteye göre bu hazırlık yapılıyor. Frankfurter Allgemeine Zeitung ise bu planın Federal Meclis'teki CDU'lulardan da destek gördüğünü yazıyor.

Merz'in halefinin de eyalet başbakanları arasından çıkması gerekiyor. En çok adı geçen isim, 51 yaşındaki Kuzey Ren-Vestfalya Başbakanı Hendrik Wüst. Wüst, Merz'de eksik olan sağlam ve sorunsuz yönetim anlayışıyla övülüyor. Dezavantajı ise eyaletinde yapılacak seçimlerden yarım yıldan fazla süre önce eyaletinden ayrılmak zorunda kalması.

Daha önce birkaç kez başbakanlık için yarışan Bavyera Başbakanı Söder de gündemde. Söder geniş kesimlerce biliniyor, özellikle şakaları ve espirileriyle tanınıyor; ancak son aylarda bilinçli olarak daha ciddi bir görüntü çiziyor. Dezavantajı ise kardeş parti CSU'yu yönetmesi ve daha büyük CDU'yu arkasına alması gerekiyor.

Eyalet başbakanlarının, Merz istifaya zorlanmadan önce aralarında kimin geleceğini belirlemesi gerekiyor. Wüst batı eyaletlerine ve partinin daha sosyal kanadına dayanıyor, Söder ise Bavyera'ya ve doğuya, ayrıca muhafazakar kanada. Bir orta yol olarak nispeten az tanınan Hessen Başbakanı Boris Rhein bir seçenek olabilir.

Merz'in değiştirilmesinin partideki huzursuzluğu sona erdirip erdirmeyeceği ise belirsiz. Ülkedeki sorunlar aynı kalıyor, SPD ile zorlu işbirliği de öyle. Ayrıca halefi, Merz tarafından atanan bir hükümeti yönetecek. Bakanların yeniden değiştirilmesi yeni huzursuzluğa yol açacak.

Merz için iki seçenek kalıyor: erken sona ermesine yardımcı olmak ya da partideki güveni ciddi biçimde yeniden tesis etmek ki bu neredeyse imkansız görünüyor. Kesin görünen bir şey var: Merz, Merkel, Kohl veya Adenauer ruhundaki istikrarlı bir devlet adamı olarak tarihe geçmeyecek.