Amsterdam'da crack kullanımı sokakta görünür hale geldi

Amsterdam'da crack kullanımı son yıllarda sokakta giderek daha fazla görülüyor. Belediye Başkanı Femke Halsema da ağustos sonunda Het Parool gazetesi ve Buitenhof programında bu konuya dikkat çekmişti. Halsema, evsizlik ile crack kullanan kişilerin bir arada bulunmasını endişe verici olarak nitelendirmiş ve "Parklarda gerçekten sefil koşullar görüyorsunuz" demişti.

Crack kullanan kişi sayısına ilişkin kesin veri bulunmuyor; çünkü birçok kullanıcı sağlık kurumlarının görüş alanının dışında kalıyor. Trimbos Enstitüsü ve Mainline Vakfı'nın 2023'te yaptığı araştırmada Hollanda genelinde 27.900 kullanıcı olduğu tahmin edilmişti. Trimbos araştırmacısı Thomas Martinelli, "Sahadan gelen sinyaller ve anlatılanlara bakılırsa o tarihten bu yana sayı azalmadı, hatta bir miktar arttı" diyor.

Amsterdam'da öne çıkan bölgeler

GGD'nin Amsterdam'daki crack kullanımına ilişkin raporuna göre şehirde yoğun crack kullanılan birkaç nokta öne çıkıyor. Bunlar arasında Oosterpark, Centraal Station çevresi, Nieuw-West ilçesindeki Delflandplein ve Zuidoost'taki H-buurt yer alıyor. Bu bölgelerde yaşayanlar sık sık şikâyette bulunuyor; bunun nedenlerinden biri de uyuşturucunun göz önünde satılması. Het Parool geçen yaz, Sarphatistraat sakinlerinin apartman girişlerinde uyuyan insanları sık sık gördüğünü yazmıştı. Bu kişiler çöp ve bazen de dışkı bırakıyor.

Martinelli, düzensizlik, crack kullanımı ve evsizlik gibi konuları birbirine karıştırmamak gerektiği uyarısını yapıyor. "Bunlar crack etrafında birleşen faktörler, ancak tek bir genel hikâye yok. Örneğin rahatsızlık her zaman uyuşturucudan kaynaklanmıyor, alkolden de olabiliyor" diyor.

Uyuşturucu bağımlılarının da tek bir profili yok. Her kullanıcı evsiz değil. "Rotterdam'da önemli bir grubun başının üstünde bir çatısı var" diyor Martinelli. 2023'teki araştırmaya katılan saha çalışanlarına göre kökenler de farklılık gösteriyor. Çalışanlar Hollandalı, işsiz kalan emek göçmeni ve farklı göç geçmişine sahip kullanıcılarla görüşmüş.

Ortak nokta genellikle kişilerin hayatlarında bir noktada tıkanmaları ya da sorunlarla karşılaşmaları. Ancak Trimbos, kullanıcıların crack bağımlılığına tam olarak nasıl sürüklendiğine dair net bir tabloya henüz sahip değil. Bağımlıların yalnızca küçük bir kısmı bağımlılık bakım hizmetlerinin görüş alanında olduğu için çok fazla hikâye bilinmiyor.

Yardım isteme önündeki engeller

Bu durum bağımlılık sayısını azaltmayı da zorlaştırıyor. "Hollanda'da iyi bir bağımlılık bakımı var" diyor Martinelli. "Ancak herkes yardım isteme noktasına gelebilmiş değil; insanların bu adımı atması zaman alabiliyor."

Bağımlıların yardım aramasının önünde birden fazla engel bulunuyor. Utanç nedeniyle çoğu kişi kendiliğinden yardım istemiyor. "İnsanlar 'ben bir uyuşturucu kullanıcısıyım, hiçbir değerim yok' hissine kapılabiliyor" diyor Martinelli. Bu da yardım isteme adımını çok zorlaştırıyor. Sağlık kurumlarındaki bekleme listeleri de motivasyon kırıcı olabiliyor. Evsiz kullanıcıların zorlukla yer bulabildiği durumlar da söz konusu. Klinikler bazen adresi olmadığı için evsizleri reddedebiliyor; sosyal hizmetler ise bağımlılık sona ermeden bu kişilere konut tahsis etmek istemiyor.

Bu engelleri ortadan kaldırmak için düşük eşikli yardıma ihtiyaç duyuluyor. Bunlar arasında uğrak evleri ya da kullanım alanları yer alabilir. Saha çalışması da önemli: sokakta çalışan yardım görevlileri crack kullanan kişilerle temasa geçerek yavaş yavaş güven ilişkisi kuruyor. Bu kişiler kullanıcılara kullanım alanları, uğrak evlerindeki destek ya da bırakma imkânları hakkında bilgi verebiliyor.

Schoof hükümetinin 2025'te Mainline Vakfı'na verilen sübvansiyonu kademeli olarak azaltma kararı büyük bir sarsıntı yaratmıştı. Bilgi ve araştırma merkezi, uyuşturucu bağımlılarının durumu hakkında geniş bilgiye sahipti. "Mainline saha çalışması yapan, kullanıcının dilinden anlayan ve düşük eşikli yardım sunan eşsiz bir kuruluştu" diyor Martinelli. Sübvansiyonun kaybedilmesi vakfı bu yıl faaliyetlerini durdurmak zorunda bıraktı.

Perşembe günü, Mainline'ın Amsterdam'daki birçok faaliyetinin De Regenboog Groep bünyesine alınacağı açıklandı. Bu kuruluş, zor durumdaki insanlara destek veren bir Amsterdam kurumu. Bu adım, Amsterdam belediyesinin sağladığı bir sübvansiyonla mümkün oldu. De Regenboog Groep sözcüsüne göre bir dizi saha çalışanı, crack kullanan kişilerle çalışmaya devam edebilecek; böylece bilgi ve kurulan bağlantılar korunmuş olacak. Ancak bu çözüm yalnızca Amsterdam'ı kapsıyor. Diğer belediyeler Mainline'ın uzmanlığını kaybetme riskiyle karşı karşıya.