Arnhem'de Burma-Siam demiryolu anma törenine Japon büyükelçi ilk kez katıldı

Arnhem'deki Bronbeek malikanesinde, İkinci Dünya Savaşı sırasında Japon işgali altında inşa edilen Burma-Siam ve Pakan Baroe demiryollarının 59. anma töreni gerçekleştirildi. Törene ilk kez Japon büyükelçi Michii Rokuichiro katıldı ve kurbanlar anısına çelenk bıraktı.

Ormanın içinden geçen bu demiryolları, Japonya'nın işgali sırasında Güneydoğu Asya'nın dört bir yanından getirilen savaş esirleri ve zorunlu işçiler tarafından inşa edildi. Açlık, bitkinlik, hastalık ve kötü muamele nedeniyle on binlerce insan hayatını kaybetti. Bunların en az 3.000'i Hollandalıydı.

Japon Büyükelçinin Katılımı

Japonya'nın Hollanda Büyükelçisi Michii Rokuichiro, savaş kurbanları anısına dikilen anıta çelenk koydu. Büyükelçinin törene katılması hassas bir konu; diğer Hint Adaları anma törenlerinde kendisine yer verilmiyor. Anma törenini düzenleyen kuruluş, yıllar sonra kendi tabanıyla yaptığı görüşmelerin ardından büyükelçiyi davet etme kararı aldı.

Kuruluş yönetimi, web sitesinde yaptığı açıklamada şu ifadelere yer verdi: "Yapılan hiçbir şey, yaşanan acıyı ve ilk ve sonraki nesillerin taşıdığı üzüntüyü ortadan kaldıramaz. Ancak şunu da görüyoruz ki, topluluklar arasında özellikle özgürlüğün bir ayrıcalık olmadığı bir dönemde uzlaşma ve diyalog ihtiyacı var."

Kuruluş, büyükelçinin katılımını "bir tanınma işareti ve ortak tarih hakkındaki diyalogda anlamlı bir adım" olarak değerlendiriyor. Başkan Wouter Neuhaus, "Neyse ki tabanımız da bunu onayladı" dedi, ancak herkesin davetten memnun olmadığını da vurguladı.

Törene katılan Japon Savaş Borçları Vakfı'ndan Emmy Janssens, "Kişisel olarak benim için sorun değil. Ama birçok insanın zorlandığını tahmin edebiliyorum" dedi. Vakıf, Lahey'deki Japon büyükelçiliği önünde her ay eylem yapıyor ve Japonya'nın eski Hollanda Doğu Hint Adaları işgali sırasında verdiği zararı kabul etmesini istiyor.

Son Tanık Katıldı

Törenin onur konuğu, 102 yaşındaki Ed van de Logt'tu. Tayland ile Burma (bugünkü Myanmar) arasındaki demiryolunda zorla çalıştırılan son hayatta kalan Hollandalıdır. Van de Logt törende bir de çelenk bıraktı.

Japon büyükelçinin gelişinden memnun olduğunu belirten Van de Logt, "Harika tabii ki, buraya gelmeye cesaret ettiler. Tarih için bu çok iyi. Çünkü iki ülke arasında uzlaşma var" dedi.

Ancak büyükelçinin Lahey'deki 15 Ağustos 1945 Ulusal Anma Töreni'ne katılması için henüz çok erken olduğunu söyleyen Neuhaus, gelecekte bunun mümkün olabileceğini sözlerine ekledi. Geçtiğimiz günlerde NRC'ye açıklama yapan Ulusal Anma başkanı Paul Doop da Japonya ile uzlaşma çağrısında bulunmuştu.

Doop bu çağrıyı, geçtiğimiz haziran ayında Hollanda'yı ziyaret eden Japon İmparatoru Naruhito ile yaptığı görüşmenin ardından yapmıştı. "Gelecek için sorumluluk almak istiyorsak uzlaşma şart" demişti.