Bakanlık, araştırmacıların türlerle ilgili görüşünü değiştirdi

Hollanda, ülkedeki koruma altındaki hayvan türlerinin durumunu her altı yılda bir Avrupa'ya bildirmekle yükümlü. Tarım, Balıkçılık, Gıda Güvenliği ve Doğa Bakanlığı'nın (LVVN) talebi üzerine Wageningen Üniversitesi ve Araştırma Merkezi (WUR) bilim insanları bu konuda çalışma yürütüyor ve sonuçları bakanlığa sunuyor.

Araştırmacılar yunusun (bruinvis) durumunu 'orta derecede olumsuz' olarak değerlendirdi. Ancak bakanlık farklı bir sonuca vardı ve Avrupa Komisyonu'na türün durumunu 'bilinmiyor' olarak bildirdi.

Gri fok konusunda da araştırmacılar ile bakanlık arasında görüş ayrılığı bulunuyor. Bilim insanları gri fokun durumu hakkında bir değerlendirme yapamazken, bakanlık bu türü Avrupa Komisyonu'na 'olumlu' olarak iletti.

Araştırmacılar kararı 'biraz tuhaf' buluyor

Bakanlık, yaptığı değişiklikleri WUR ile görüştü ancak üniversiteyi bilimsel olarak ikna edemedi. Üniversite sözcüsü, "Bu konuda anlaşamadık" dedi. Sözcü, bakanlığın değişikliklerini 'biraz tuhaf' olarak nitelendirdi.

WUR, bakanlığın talebi üzerine onlarca hayvan türünün durumunu inceledi. Sonuçlar bakanlık tarafından büyük ölçüde kabul edildi, ancak yunus ve gri fok için bu değerlendirmelerden sapıldı.

Araştırmacılar yunusun durumunu, yaşam alanının 'orta düzeyde bir görünüme' sahip olması nedeniyle 'orta derecede olumsuz' olarak değerlendirdi. Onlara göre bunun nedeni Kuzey Denizi'ndeki gemi trafiği yoğunluğu, kirlilik ve yan avlanma. Ancak bakanlık sözcüsü bu değerlendirmeyi 'abartılı' buluyor.

Sözcüye göre yunusun yaşam alanını olumsuz etkileyen faktörler zaten uzun süredir biliniyor. "Ancak kesin ve özellikle birikimli etkiler hakkında hâlâ çok az bilgi var." Bu nedenle yaşam alanının kalitesi bilinmiyor olarak değerlendirildi ve bakanlık da yunusun durumu hakkında bir sonuca varmadı.

Gri fok için de araştırmacılar durumun ne olduğunu tespit edemedi. Onlara göre bunun nedeni, denizdeki gemi sayısındaki artış ile rüzgar türbini parklarının ne gibi sonuçlar doğuracağının belirsiz olması.

Bakanlık bu görüşe katılmıyor. Bakanlığa göre gri fok olumlu bir durumda. Bakanlık, 'rüzgar türbini parkları gibi nedenlerle yaşam alanının boyutunun azaldığına ve artık yeterli olmadığına dair bir işaret bulunmadığını' belirtiyor. Ayrıca gri fok sayısındaki artışa da dikkat çekiyor.

WUR ise popülasyonun büyüdüğünü, ancak yaşam alanındaki bir değişikliğin ancak yıllar sonra hayvan sayısına yansıyacağını savunuyor. Sözcü, "Büyüyen bir popülasyon otomatik olarak yaşam alanının kalitesi hakkında bir şey söylemez" diye açıklıyor. Bakanlık ise karşı görüşünü koruyor: "Popülasyonu iki katına çıkmış bir türün neden daha kötü durumda olduğunu açıklamak zor."

Bakanlık bilimsel sonuçları daha önce de bir kenara bırakmıştı

Tarım Bakanlığı'nın bilimsel sonuçları bir kenara bırakması ilk kez yaşanmıyor. WUR'un Hollanda'da kurt sürülerinin sayısına ilişkin araştırması, dönemin Devlet Sekreteri Jean Rummenie'nin eleştirisine yol açmıştı.

Rummenie, WUR'un 'bağımsızlığından' içten içe kuşku duymuş, araştırmayı 'güvenilmez' olarak nitelendirmiş ve 'gerçeklik düzeyi 0,0' ifadesini kullanmıştı. Araştırmanın başka bir tarafça yeniden yapılmasını istemişti. Bu araştırmanın sonuçları henüz açıklanmadı ve Rummenie'nin halefi Silvio Erkens de sonuçları bekliyor.

Amsterdam Üniversitesi'nde Bilgi ve Stratejik Politika Danışmanlığı profesörü Alyt Damstra, bakanlığın bilimsel görüşlerden bağımsız olarak politika yapmakta özgür olduğunu söylüyor. Ancak bakanlığın WUR'dan olgular istediğini, ardından bunları değiştirerek Brüksel'e gönderdiğini 'dikkat çekici' buluyor. "O zaman WUR'a verilen göreve kuşkuyla bakabilirsiniz" diyor.

Damstra, "Olguların yorumu konusundaki mücadele, siyasi açıdan hassas dosyalarda bilgi ve bilime ayrılan alanın kısıtlandığı daha geniş bir olgunun parçası" diye devam ediyor. "Kurt meselesi buna bir örnek, ancak bunu azot ve göç konusunda da görüyorsunuz. Olgular siyasi açıdan iyi sonuç vermediğinde, bunlarla stratejik olarak başa çıkmanın yolları var. Örneğin araştırmalar arasından seçim yapmak ya da bilimin değerini görelileştirmek."

WUR'un araştırması bir rapor değil, tavsiye niteliğinde. Bu bilinçli olarak tercih edilmiş. Üniversite sözcüsü, "Verilerimiz doğrudan Avrupa'ya gitseydi, üzerimizde baskı kurulma riski olurdu. Bunu bu şekilde önlemek istiyoruz" diyor.

"Bağımsızlığımızın ön planda olmasını önemsiyoruz. Aynı zamanda politika yapıcıların bilimsel araştırmamızı ciddiye almasını bekliyoruz. Bu şekilde neyi tavsiye ettiğimiz ve hükümetin ne yaptığı görünür oluyor." Sözcü, bilim insanlarının Lahey'den gelen değişiklikler hakkında ne düşündüğüne fazla girmek istemiyor. "Roller her halükarda net" diyor.

Bakanlık, bilim insanlarının görüşünü 'her zaman ciddiye aldığını' söylüyor. Bir sözcüye göre bu görüşün bir kısmı araştırmaya değil, 'uzman yargısına' dayanıyor ve uzmanlar bazen aynı verilerden farklı yorumlara varabiliyor. Sözcü ayrıca bakanlığın 'tavsiyeyi yorumlama alanına' sahip olduğunu belirtiyor. Ona göre Hollanda doğasının durumuna ilişkin raporlama 'açıklanabilir bir şekilde' yapılmalı.