Belçika'da 160 yıl sonra yeni ceza kanunu yürürlüğe girdi

Belçika'da 1 Eylül'den itibaren yeni bir ceza kanunu yürürlüğe girecek. Bu, Napolyon döneminden bu yana ilk tam kapsamlı revizyon olma özelliği taşıyor. Yeni kanun, 1 Eylül tarihinden itibaren işlenen tüm suçlar için geçerli olacak. Bu nedenle hakimler ve avukatlar bir süre boyunca iki farklı kanun arasında geçiş yapmak zorunda kalacak.

Suç kavramında sadeleşme ve yeni suç türleri

En büyük değişikliklerden biri, daha önceki 'cürüm', 'kabahat' ve 'suç' ayrımının kaldırılarak yalnızca 'suç' kavramının kullanılması oldu. Yeni kanunda, tüm suçlar sekiz farklı ceza seviyesine ayrıldı. Hakaret, iftira ve hafif vandalizm gibi hapis cezası gerektirmeyen suçlar birinci seviyede yer alırken; adam öldürme ve soykırım gibi suçlar için ömür boyu hapis cezası öngören sekizinci seviyeye kadar uzanıyor.

Geçerliliğini yitiren bazı suçlar da kanundan çıkarıldı. Artık Belçika'da 'soyluluk unvanını hak etmeyen birine bu unvanı vermek' suç olmaktan çıktı. Bunun yanında, ekosisteme ciddi ve geri dönüşü olmayan zarar verme anlamına gelen 'ekokırım' gibi yeni suçlar tanımlandı. Bu suç için 15 ila 20 yıl arasında hapis cezası öngörülüyor. Ayrıca krala hakaret suçu için artık hapis cezası verilemeyecek ve seks işçiliği ceza kanunu kapsamından çıkarıldı.

Cinsiyete dayalı şiddete yönelik düzenlemeler

Yeni kanunda cinsiyete dayalı şiddet, aile içi şiddet ve partner cinayeti açıkça tanımlandı. Adam öldürme suçu yedinci seviyede yer alırken, bu suç 20 ila 30 yıl hapis cezasıyla cezalandırılıyor. Aile içinde işlenen adam öldürme suçlarında ceza artırımı öngörülüyor ve bu durum sekizinci seviyede yer alarak ömür boyu hapis cezası gerektiriyor. Ayrıca cinsel suçlara yönelik daha ağır cezalar öngörülürken, yenilenen cinsel ceza hukukunda rıza kavramı merkeze alındı.

Mevcut cezaların yanı sıra, belirli bir mesleği icra etmekten men gibi yeni ceza türleri de eklendi. Ayrıca, kamu haklarından mahrumiyet gibi yeni yaptırımlar da bulunuyor.

Yeni yasanın hazırlık süreci 50 yıl sürdü

Yeni ceza kanununun geliştirilmesi ve yazılması uzun zaman aldı. Belçika'nın Flaman kamu yayıncısı VRT'ye göre bu süreç 50 yıl sürdü. Kanunun hazırlanmasında hakimler, savcılar, avukatlar, akademisyenler ve diğer ilgili taraflarla istişareler yapıldı. Yeni kanun metni 8 Nisan 2024'te yayımlandı. Başlangıçta 8 Nisan 2025'te yürürlüğe girmesi planlanıyordu, ancak bu tarih ertelendi.

Mevcut Belçika ceza kanunu 1867'de kabul edilmişti ve büyük ölçüde 1810'da Napolyon Bonapart tarafından yürürlüğe konulan Fransız Ceza Kanunu'na dayanıyordu. O tarihten bu yana yapılan yüzlerce yasa değişikliğiyle güncellenen kanun, ilk kez tamamen yenilenmiş oldu.

Belçika'nın komşusu Hollanda'da ise Nederlands Wetboek van Strafrecht (Hollanda Ceza Kanunu) 1886'da yürürlüğe girmiştir ve Belçika'nın aksine Fransız Ceza Kanunu'ndan türetilmemiştir. Fransız yasaları, Fransız döneminde Hollanda'da geçerliydi, ancak daha sonra kendi ceza kanunları yazıldı. Hollanda ceza kanunu 1886'dan bu yana yüzlerce kez değişikliğe uğradı ancak Belçika'daki gibi kapsamlı bir yenilemeye tabi tutulmadı.