Brüksel'de ABD seçim sonrası beklenti: Daha kötü olmaması kazanç

ABD'deki ara seçimlerin Cumhuriyetçiler için yenilgiyle sonuçlanmasının, gerilimli ABD-AB ilişkilerinde hemen bir iyileşme yaratacağına kimse inanmıyor. Brüksel'deki diplomatlar, anonim konuşma koşuluyla yaptıkları değerlendirmelerde, mevcut durumun daha da kötüye gitmemesinin bile bir kazanç olarak görülebileceğini söylüyor. Bir diplomat, "Daha kötü olmaması bile kazanç olur" derken, bir diğeri "Sakin kal ve yoluna devam et" ifadesini kullanıyor.

ABD'nin AB Büyükelçisi de tam olarak bunu yapıyor: işine devam ediyor. Seçim sonuçlarının açıklanmasından birkaç saat sonra X platformunda, Avrupa Komisyonu'nun enerji fiyatlarını düşürememesini eleştirdi. Ardından, ABD enerji sektörünü de etkileyecek Avrupa iklim kurallarının daha uzun süre ertelenmesi çağrısında bulundu.

Büyükelçi, enerji fiyatlarının yüksekliğinde, Başkan Trump'ın Şubat ayında İsrail ile birlikte başlattığı İran savaşının da payı olduğunu belirtmedi. Brüksel'de bu tür bir iletişim tarzına artık alışılmış durumda. Amerikalıların aynı çizgide devam etmesi bekleniyor.

İyimserler ve kötümserler

Yine de iyimserler ve kötümserler var. İyimserler, Trump'ın kendi içindeki ağır yenilgisine ve Demokratlarla işbirliği yapma isteğini belirttiği ilk ılımlı tepkisine dikkat çekiyor. Bundan, her şeyin olduğu gibi kalacağı ya da Demokratların kontrolündeki bir Kongre'nin baskısıyla Trump'ın dış politikada biraz daha yumuşayabileceği umudunu çıkarıyorlar.

Kötümserler ise endişeli. Trump'ın içerde bu kadar güç kaybetmesinin ardından öfkesini AB ve NATO'ya yönelteceğini düşünüyorlar. ABD başkanlarının uluslararası alanda kendi başlarına hareket etme konusunda geniş bir alanı olduğunu hatırlatıyorlar.

Örneğin Ukrayna savaşı konusunda. Senato ve Temsilciler Meclisi'nde Ukrayna'ya büyük destek var. Ancak Trump son dönemde defalarca Rusya'nın tarafını tuttu. Putin ile bir dizel anlaşması yaptı ve Zelenski'yi barış istememekle suçladı. Bu durum, önümüzdeki hafta Abu Dabi'de yapılacak Ukrayna, Rusya ve ABD arasındaki müzakereler için kötümserleri endişelendiriyor.

Yine de bazı politikacılar, ABD Kongresi'nin Ukrayna'ya daha fazla yardım edebileceği umudunu taşıyor. Alman Dışişleri Bakanı Wadephul ve AB Dış İlişkiler Yüksek Temsilcisi Kaja Kallas, yeni Kongre'nin Ukrayna'ya destek vermeye ve Rusya üzerindeki baskıyı artırmaya devam etmesini umduklarını belirtti.

NATO'da ise gözler, ABD'nin Avrupa'daki askerlerini geri çekme planına çevrilmiş durumda. Planın ayrıntılarının gelecek ay ortaya çıkması bekleniyor. Kötümserler, Trump'ın bu gözden geçirmeyi, kendi gözünde NATO'ya yeterince katkıda bulunmayan ve İran savaşında kendisini yeterince desteklemeyen Avrupa ülkelerini cezalandırmak için kullanmasından korkuyor.

Şu anda Avrupa'da yaklaşık 80 bin ABD askeri bulunuyor. Bazı ABD medyasına göre Amerikalılar, bu askerlerin üçte birine kadarını geri çekmeyi değerlendiriyor. Ancak iyimserler, işlerin bu noktaya gelmeyeceğini ve her şeyin iyi bir istişareyle yürüyeceğini düşünüyor. 2020'de de Trump Almanya'dan 10 bin asker çekmek istemiş, o zaman da Kongre'den itiraz gelmiş ve sonunda Trump'ın halefi Joe Biden planı durdurmuştu.

Avrupa'da, Trump'ın mümkün olduğunca kendi başına hareket edeceği görüşü hâkim. Alman Şansölyesi Merz dün yaptığı açıklamada, Trump'ın Kongre'yi bypass etmek için başkanlık kararnamelerini kullanmasını beklediğini söyledi. Bu nedenle Brüksel, ithalat vergilerinin düşürülmesini veya Lahey'deki Uluslararası Ceza Mahkemesi'ne (ICC) yönelik yaptırımların geri alınmasını da beklemiyor.

İyimserlerin mi yoksa kötümserlerin mi haklı çıkacağı zamanla görülecek. Ancak neredeyse herkesin hemfikir olduğu bir şey var: AB ile ABD arasındaki ilişki Trump öncesi dönemdeki gibi olmayacak. Bunun için son yıllarda çok fazla şey yıprandı. Bu nedenle benimsenen ilke, mümkün olduğunca hızlı bir şekilde kendi ayakları üzerinde durmaya devam etmek.

AB'nin şu anda ABD'ye ihtiyaç duyduğu savunma, teknoloji, enerji ve ekonomi gibi tüm alanlarda bağımsız hale gelmesi gerekiyor. Bu süreç inişli çıkışlı olacak. Fransa Dışişleri Bakanı Barrot dün yaptığı açıklamada, "Bu ara seçimler Avrupa'yı kendi çıkarlarını korumaktan alıkoymamalı" dedi.