CBS: 2024'te statushouders'e ayrılan sosyal konut sayısı neredeyse aynı kaldı

Hollanda İstatistik Kurumu (CBS) verilerine göre, 2024 yılında statushouders'e (oturum statüsü alan mülteciler) tahsis edilen sosyal konut sayısı önceki yıla göre neredeyse hiç artmadı. Geçen yıl boşalan sosyal konutların yüzde 8'inden biraz fazlası bir veya daha fazla statushouder'in yaşadığı hanelere verildi. Bu, yaklaşık 13 bin konuta denk geliyor ve bir önceki yılın sayısına yakın.

Ancak konut piyasasına ilk kez girenler arasında statushouders'in payı belirgin biçimde daha yüksek. 2024'te boşalan bir sosyal konuta taşınan ilk kez ev sahibi olanların yüzde 21'i statushouder'di. CBS demografı Ruben van Gaalen, bu oranın birkaç yıldır sabit kaldığını söylüyor. Van Gaalen, daha eski yıllara bakıldığında bir artış görüldüğünü belirterek 2018'de bu oranın yüzde 9 olduğunu hatırlatıyor.

2024'e ait bu veriler CBS'nin en güncel rakamları. Konut kooperatiflerinin çatı kuruluşu Aedes'in daha güncel verileri bulunuyor, ancak bunlar tahminlere dayanıyor.

İlk kez ev tutanlar arasında statushouders daha sık

CBS hem statushouders'in tamamını hem de ilk kez ev tutanlar arasındaki statushouders'i inceledi. Van Gaalen'e göre bu grup, Hollanda'da ilk kez bir konuta yerleşen kişilerden oluşuyor. Bunun yanı sıra bir konuttan diğerine taşınan statushouders de var; bunlar genellikle arkalarında başka birinin oturabileceği bir konut bırakıyor.

İlk kez ev tutanların sayısı son yıllarda arttı. 2024'te statushouder bulunan hanelerin yüzde 67'si konut piyasasına ilk kez girenlerden oluşuyordu. Bu oran 2023'te yüzde 64'tü.

Van Gaalen, ilk kez ev tutanlar arasında statushouders'in daha sık görülmesini geçmişten kalan açıkların hâlâ kapatılmasına bağlıyor. 2015 ve 2016'da Hollanda'ya gelen sığınmacı sayısı çok yüksekti ve bu nedenle birçok statushouder uzun süre konut beklemek zorunda kaldı. Bekleme süresince geçici barınma merkezlerinde kalan bu kişiler, daha sonra kendilerine konut tahsis edildiğinde arkalarında boş bir konut bırakmadı.

Bu durum CBS verilerinde de görülüyor. Statushouder bulunan hanelerin yüzde 16'sında taşınma sonrası bir konut boşaldı. Statushouder bulunmayan hanelerde bu oran yarıdan fazlaydı. Ayrıca statushouder bulunan hanelerin yaklaşık beşte biri, içinde başka sakinlerin kaldığı bir konuttan taşındı.

Bölgesel farklılıklar

2024'te sosyal konutların çoğu tek kişilik hanelere tahsis edildi. Sosyal konuta yerleşen statushouders de daha sık tek başına yaşıyor.

Statushouders'e tahsis edilen sosyal konut oranı bölgeden bölgeye değişiyor. Flevoland yüzde 12 ile en yüksek orana sahip. Gooi ve Vechtstreek bölgesi ile Utrecht'te de oransal olarak çok sayıda sosyal konut statushouders'e gitti. CBS, bunun o bölgelerde sosyal konut bekleme listesinin daha uzun olduğu anlamına gelip gelmediğini söyleyemiyor. Van Gaalen, ülke genelindeki rakamlarla insanların tam olarak ne kadar daha uzun beklediğinin hesaplanamayacağını belirtiyor. Ona göre bu süre, bir belediyedeki sosyal konut ve konut arayan kişi sayısına ve insanların ne ölçüde taşındığına da bağlı.

Mülteciler Hollanda'da oturum izni aldıklarında konut edinme hakkına da sahip oluyor. Bu konutların sağlanmasından belediyeler sorumlu. Konut piyasası profesörü Peter Boelhouwer'e göre belediyeler bu konuda sık sık konut kooperatifleriyle anlaşmalar yapıyor. Bazı konut kooperatifleri belediyeyle görüşerek konutlarının bir kısmını acil durum olarak nitelenen kişilere tahsis ediyor; bu kişiler öncelikli olarak konut alıyor. Bunlar arasında hastalık nedeniyle mevcut konutunda kalamayan kişiler, konutu yıkılacak olanlar veya statushouders gibi gruplar yer alıyor.

Boelhouwer, son yıllarda giderek daha fazla grubun acil durum kapsamına girdiğini söylüyor. Konut kooperatifleri bir yandan öncelikli grubun, düzenli konut arayanların çok uzun süre beklemesine yol açacak kadar genişlemesini önlemek istiyor. Bu nedenle belediyeler statushouders için giderek daha sık kendileri konut aramak zorunda kalıyor.

Boelhouwer'e göre dar konut piyasası nedeniyle bu her zaman başarılamıyor. Bunun sonucu olarak Hollanda'da resmi oturum izni olan birçok kişi hâlâ geçici barınma merkezlerinde yaşıyor. Boelhouwer, bunun aslında henüz oturum izni olmayan kişiler için ayrılmış olan bu merkezler üzerindeki baskıyı artırdığını belirtiyor.