CIA, 9/11'in 25. yılında Bin Ladin belgelerini yayımladı

ABD Merkezi İstihbarat Teşkilatı (CIA), 11 Eylül saldırılarının 25. yıldönümü dolayısıyla El Kaide tehdidine ilişkin çok gizli belgeleri yayımladı. Belgelerde, yıllar boyunca ABD başkanlarına sunulan istihbarat değerlendirmeleri yer alıyor. Saldırıları önceden haber veren çarpıcı bir bilgi ortaya çıkmasa da belgeler, güvenlik birimlerinin saldırılar öncesinde uyarılarını giderek nasıl artırdığını gösteriyor.

Yayımlanan belgeler, ABD başkanının her sabah masasında bulduğu ve dünyadaki gelişmelerle Amerikalılara yönelik tehditleri özetleyen PDB (President's Daily Brief) adlı günlük brifinglerden 71'ini kapsıyor. Hassas içerikleri nedeniyle bu brifingler normalde yıllarca gizli kalıyor. CIA'ya göre 101 sayfalık bu dizi, bugüne kadar tek seferde açıklanan en büyük PDB koleksiyonu. Belgelerde kaynakların kimliğini korumak amacıyla bazı bölümler yine siyahla kapatılmış durumda.

İlk uyarılar 1998'de geldi

El Kaide lideri Usame bin Ladin'in adının geçtiği ilk not Şubat 1998 tarihli. Dönemin başkanı Bill Clinton, o belgede örgüt liderinin "piyasada satılan kimyasal, biyolojik ve nükleer maddeleri satın almayı planladığı" bilgisini okumuş. Notta bin Ladin'in bu çabayı destekleyen bir "finans imparatorluğuna" sahip olduğu uyarısı da yapılıyor.

Bunları, örgütün olası saldırı yöntemlerine ilişkin uzun bir liste izliyor: VX sinir gazı, hidrojen siyanür, risin, fosgen, uçak kaçırma, adam kaçırma, bombalı saldırılar, içme suyuna zehir karıştırma ve tarım ürünlerine mantar bulaştırma.

CIA uzmanları, 1998'de Afrika'daki ABD büyükelçiliklerine düzenlenen saldırıların bin Ladin'in büyük çaplı ve genellikle aynı anda birden fazla noktada vurmayı tercih ettiğini gösterdiğini belirtiyor. Darüsselam ve Nairobi'deki eş zamanlı bombalamalarda 220 kişi hayatını kaybetmişti.

Belgelerde El Kaide'nin kararlı bir örgüt olduğu da tekrar tekrar vurgulanıyor: üst düzey isimlerin tutuklanması gibi aksilikler atlatılabiliyor ve saldırıların ertelenmesi iptal anlamına gelmiyor. Eylül 1998'de bin Ladin, ABD ve Avrupa'daki Amerikalılar için "en önemli tehdit" olarak nitelendiriliyor.

Saldırıların gölgesi önceden belirdi

Notlarda bin Ladin'in "mücadeleyi Amerika'ya taşıma" isteği de defalarca öne çıkarılıyor. Örgüt lideri yurt dışındaki Amerikan vatandaşlarına ya da askerlerine saldırmakla yetinmiyor, Amerikalıları kendi ülkelerinde vurmayı hedefliyor. Hedefler arasında FBI merkezi ya da Özgürlük Heykeli gibi sembolik yerlerin yanı sıra alışveriş merkezleri, havalimanları ve gökdelenler gibi kalabalık noktalar sayılıyor.

Geriye dönüp bakıldığında, 11 Eylül saldırıları bu raporlarda yer yer gölgesini önceden belli ediyor. 1998'de grubun "bir ABD kentine patlayıcı yüklü bir uçak düşürmek istediği" bilgisi geçiyor. Birkaç kez El Kaide'nin uçak kaçırmaya hazırlandığına dair işaretler olduğu belirtiliyor; ancak kimse faillerin uçakları uçan bomba olarak kullanacağını öngöremiyor. O dönemki varsayım, kaçırılan yolcuların tutuklanan örgüt üyeleriyle takas edilmek isteneceği yönünde. PDB'yi derleyen yetkili, El Kaide'nin daha önce hiç uçak kaçırmamış olması nedeniyle bunu dikkat çekici buluyor.

Yemen'de USS Cole adlı savaş gemisine düzenlenen ve 17 mürettebatın ölümüyle sonuçlanan intihar saldırısının ardından, Ekim 2000'den itibaren aciliyet daha da artıyor. Ocak 2001'den itibaren yeni başkan George W. Bush, bin Ladin ya da El Kaide hakkında ayda birkaç kez bilgilendiriliyor; ancak bu PDB'lerin tamamı açıklanmış değil.

11 Eylül'den tam iki ay önce Bush'a, teröristlerin saldırabileceği yerleri sıralayan üç sayfalık bir liste sunuluyor: Suudi Arabistan, İsrail, Batı Avrupa, Malezya, Şili, Mısır... Bir ay sonra ise "Bin Ladin ABD'de saldırmaya kararlı" başlıklı bir notta ABD'nin kendisi somut hedef olarak anılıyor.

Bu belgenin metni daha önce de açıklanmıştı. Saldırıların ardından Bush yönetiminin 11 Eylül'ü önceden görebileceği yönünde iddialar ortaya atılmış, dönemin güvenlik danışmanı Condoleezza Rice belgenin ağırlıklı olarak tarihsel bir değerlendirme olduğunu vurgulamıştı. Belgede ayrıca "uçak kaçırma hazırlıklarıyla bağlantılı görünen şüpheli faaliyetler" ifadesi de yer alıyor.

Koleksiyondaki son belge 12 Eylül 2001 tarihli. Washington ve New York'ta dumanlar hâlâ yükselirken bu belge, Başkan Bush'a bin Ladin'in saldırıların arkasında olduğuna dair tüm işaretlerin bir özetini sunuyor. Bir kaynağın iki gün önce bin Ladin'in "bir şeyler olacağı" gerekçesiyle Afganistan'ın başkenti Kabil'den Kandahar'a geçtiğini bildirdiği belirtiliyor.

ABD komandoları bin Ladin'i ancak Mayıs 2011'de düzenlenen bir operasyonda öldürebildi. 11 Eylül saldırılarının arkasındaki isim olduğunu savunan Halid Şeyh Muhammed'in yargılamasının ise Haziran 2028'de başlaması bekleniyor.