CIA Başkanı beş yıl sonra Moskova'da görüşme yaptı

ABD Merkezi İstihbarat Teşkilatı (CIA) Başkanı John Ratcliffe, beş yıl aradan sonra Moskova'ya giderek Rus yetkililerle bir araya geldi. Kremlin Sözcüsü Dmitri Peskov, Ratcliffe'in Moskova'da 'istihbarat servisleri arasındaki temaslar' kapsamında bulunduğunu doğruladı ancak Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin ile görüşmediğini belirtti.

Salı günü Moskova'daki bir havaalanında ABD Hava Kuvvetleri'ne ait bir nakliye uçağı ve diplomatik konvoyun görülmesi, basında geniş yankı uyandırdı. Uçuş takip verilerine göre uçak, Washington'dan Letonya'nın başkenti Riga üzerinden Moskova'ya indi. Rus yetkililer önce uçağa ilişkin bilgi vermezken, daha sonra Peskov, The Washington Post'a yaptığı açıklamada Ratcliffe'in ziyaretini doğruladı.

Beş yıl sonra ilk ziyaret

Ratcliffe'in Ocak 2023'te göreve başlamasından bu yana Rusya'ya yaptığı bu ilk ziyaret, iki ülke arasındaki gergin ilişkilerin seyrinde önemli bir gelişme olarak değerlendiriliyor. Daha önce, Kasım 2021'de dönemin CIA Başkanı William Burns, Moskova'ya gitmiş ve Putin'i Ukrayna'ya askeri müdahaleden vazgeçirmeye çalışmıştı. Ancak bu girişim başarısız olmuş ve Rusya, Şubat 2022'de Ukrayna'da geniş çaplı bir işgal başlatmıştı.

Chatham House düşünce kuruluşunun Avrasya bölümünden Timothy Ash, Rusya ile NATO arasındaki gergin ilişkiler göz önüne alındığında ABD'nin CIA direktörünü Moskova'ya göndermesinin 'dikkat çekici' olduğunu söyledi. Ash, 'Böyle bir ziyaret ancak ciddi bir mesele varsa gerçekleşir' dedi. İstihbarat uzmanları Ben de Jong ve Hugo Vijver ise bu ziyaretin, konunun aciliyetine işaret ettiğini belirtti.

ABD istihbarat raporlarına göre Putin'in önümüzdeki yıllarda NATO'yu test etmek isteyebileceğine dair güçlü işaretler var. Rusya'nın küçük bir komşu ülkeye, örneğin Baltık ülkelerinden birine müdahale edebileceği endişesi dile getiriliyor. Bu bağlamda 18 Ağustos'ta NATO, Kaliningrad yakınlarında büyük bir hava tatbikatı düzenlemişti.

De Jong, 'Bu ziyaret, tıpkı 2021'de Burns'ün Moskova'ya gidişi gibi, Rusya'nın planları hakkında istihbarat alınması ve uyarı mesajı iletilmesi amacıyla yapılmış olabilir' dedi. Vijver ise, 'İstihbarat servisleri arasındaki temas, diplomatik kanalların tıkandığı durumlarda daha da önem kazanıyor. Witkoff ve Kushner'ın bugüne kadar kayda değer bir ilerleme sağlayamadığı ortada; belki de Washington bu yolla Rusya'ya farklı bir mesaj iletmeye çalışıyor' şeklinde konuştu.

Ziyaretin olası nedenleri

Ratcliffe'in Moskova'da sadece birkaç saat kaldığı belirtiliyor. Bu kısa süre, görüşmenin Ukrayna'daki savaşın sona erdirilmesine ilişkin bir müzakere olmadığını gösteriyor. Uzmanlar, CIA direktörünün daha çok bir uyarı mesajı ilettiğini düşünüyor. Özellikle ABD'nin İran'a yönelik yeni yaptırım hazırlıkları ve Rusya'nın İran'a verdiği desteğin bu görüşmenin ana gündem maddelerinden biri olabileceği ifade ediliyor.

Ash, 'Ratcliffe muhtemelen Moskova'ya İran'a verilen desteğin durdurulması ve olası yaptırımlar hakkında bilgi vermek için gitti' dedi. De Jong da Rusya'nın İran ile istihbarat paylaşımı ve teknik destek sağladığı yönündeki iddialara dikkat çekti. Vijver ise görüşmede savaşın sona erdirilmesi için Rusya'nın taleplerinin de ele alınmış olabileceğini, zira mevcut resmi temasların sonuçsuz kaldığını belirtti.

Bu ziyaret, Soğuk Savaş döneminden bu yana Rusya'nın Batı'ya yönelik en agresif operasyonlarını yürüttüğü bir dönemde gerçekleşiyor. Almanya'nın Leipzig kentindeki havaalanında geçtiğimiz hafta bulunan ve Rus istihbaratıyla bağlantılı olduğu düşünülen patlayıcı yüklü insansız hava araçları, bu gerilimin bir başka örneği olarak gösteriliyor.