ECB faizleri yeniden artırdı, Hollanda'da mevduat faizleri geride kaldı

Avrupa Merkez Bankası (ECB), politika faizini bu yıl ikinci kez artırarak yüzde 2,25'ten yüzde 2,5'e çıkardı. Karar, uzun süredir yüksek seyreden fiyat artışlarını dizginlemeyi amaçlıyor. Faizin yükselmesi borçlanmayı pahalı hale getiriyor; böylece ekonomi yavaşlıyor ve fiyatların daha ılımlı artması hedefleniyor.

ECB faizindeki artış Hollandalı tasarruf sahipleri için de olumlu bir haber; çünkü bankalar mevduat faizlerini genellikle ECB'yi takip ederek belirliyor. Ancak bu avantajın bir kısmı, enflasyonun yüzde 3'ün üzerinde seyretmesi nedeniyle eriyor. Öte yandan ülkedeki toplam tasarruf birikimi büyümeye devam ediyor.

Hollandalı hanelerin mevduatı 551 milyar euroyu aştı

Hollanda Merkez Bankası (DNB) verilerine göre, Hollandalı hanelerin tasarruf hesaplarında temmuz ayında toplam 551 milyar eurodan fazla para bulunuyordu. Özellikle koronavirüs salgınından bu yana tasarruf birikimi hızla artıyor. Sokağa çıkma kısıtlamaları döneminde tüketiciler neredeyse hiç harcama yapmadı, tatil paraları hesapta kaldı. Salgın sonrasında da haneler birikim yapmayı sürdürüyor. Bu tutarın yaklaşık 460 milyar eurosunu doğrudan çekilebilen tasarruf hesapları oluşturuyor.

Tasarruf hesaplarındaki 551 milyar euronun yanı sıra, faiz getirmeyen normal vadesiz hesaplarda da 110 milyar euronun üzerinde para tutuluyor. Hollandalılar geleneksel olarak tasarrufa düşkün. Diğer Avrupa ülkelerinde haneler birikimlerinin önemli bölümünü hisse senetlerine yönlendirirken, Hollandalılar yaptıkları çok sayıda ankette borsada para kaybetme riskini sık sık dile getiriyor. Ayrıca emeklilik fonlarının yaşlılık için zaten yatırım yaptığını belirtiyorlar.

Tilburg Üniversitesi'nden öğretim üyesi Jenna Barrett, tasarruf hesabındaki paranın bir tampon işlevi gördüğünü söylüyor. Barrett'e göre bu para bozulan bir çamaşır makinesi, araba tamiri ya da gelirsiz geçen bir dönem için kenarda tutuluyor.

Hollanda'daki mevduat faizleri Avrupa ortalamasının altında

ECB, kredi krizi döneminde ekonomiyi canlandırmak için politika faizini negatif seviyeye çektiğinde, tasarruf sahipleri yıllarca neredeyse sıfır faiz aldı. ECB 2022'de politika faizini hızla artırdıktan sonra mevduat faizleri de yükseldi. Rusya'nın Ukrayna'ya müdahalesinin ardından yaşanan enerji krizinin yol açtığı büyük fiyat artışlarını frenlemek için ECB faizi bir buçuk yıl içinde yüzde 4'lük rekor seviyeye çıktı.

Geçen yıl ECB faizi yeniden yüzde 2 seviyesine indi. Ancak bu bahar Orta Doğu'daki savaş nedeniyle fiyatların yeniden hızlı artması üzerine faiz haziran ayında tekrar yükseldi.

Bu arada ING ve ABN Amro normal tasarruf hesaplarına yüzde 1,25 faiz veriyor. Rabobank'ta bu oran yüzde 1,5. ECB verilerine göre, Raisin gibi platformlar üzerinden diğer Avrupa ülkelerindeki bankalarda tasarruf yapıldığında yüzde 3'ün üzerinde faiz alınabiliyor. Hollanda bankaları, düzenli tasarruf hesaplarında Avrupa genelinde oldukça düşük faiz sunuyor. Vadesiz ve tasarruf hesaplarındaki yüzde 0,14'lük ortalama faiz, euro bölgesindeki yüzde 0,28'lik ortalamanın yarısına denk geliyor. Lüksemburg ve Almanya'daki bankalar bu alanda ilk iki sırada yer alıyor.

Biraz daha araştıranlar için Hollanda'da mevduat faizleri arasında ciddi farklar bulunuyor. Bunq, Santander ve Garanti gibi uygun fiyatlı bankalar yüzde 3'lük faizle yurt dışındaki sağlayıcılara benzer oranlar sunuyor. Parasını bir yıllığına tasarruf hesabına bağlayanlar ise Hollanda'da Finlandiya ile birlikte euro bölgesinin en yüksek faizini, ortalama yüzde 2,54 ile alıyor. İki yıl ve üzeri vadede de Avrupa ortalamasının üzerinde veya bu seviyede kalınıyor. Hollanda'daki büyük bankalarda on yıllık vadeli tasarruf hesabındaki faiz hızla yüzde 3'e yaklaşıyor.

Buna rağmen Hollandalılar tasarruflarını başka bankalara pek taşımıyor. Finansal Piyasalar Kurumu'nun (AFM) daha önce yaptığı değerlendirmeye göre bunun bir nedeni de genellikle bankada bir de vadesiz hesap açmak zorunda kalınması. Bu maliyet ve zahmet, tasarruf hesabından elde edilen getiriyi çoğu zaman karşılamıyor.

Borsalar ve hisse senetleri iniş çıkış gösterse de son on yılda rekor üstüne rekor kırıldı. Son 20 yılda yalnızca Amsterdam borsa endeksi AEX'i takip eden bir yatırımcı, enflasyonun çok üzerinde kazanç elde etti. Ancak tarihsel olarak borsa getirisinin ciddi biçimde düşük kaldığı uzun dönemler de yaşandı. Böyle bir dönemde paraya ihtiyaç duyan kişi, elinde daha az para kalması riskiyle karşılaşıyor.

Borsa bilgeliğine göre yalnızca uzun süre ihtiyaç duyulmayan para yatırım için uygun. Öğretim üyesi Barrett, yakın zamanda ev almak isteyenin tasarruf yapmasının daha akıllıca olacağını belirtiyor.