Enerji faturası artıyor: Şebeke ücretlerine yıllık 140 avro zam

Hollanda'da ortalama bir hane önümüzdeki yıl elektrik şebekesine erişim için 89 avro, gaz şebekesi için ise 52 avro daha fazla ödeme yapacak. Denetleyici kurum ACM'nin (Hollanda Tüketici ve Piyasa Otoritesi) pazartesi günü açıklamasına göre bu, toplamda yıllık 140 avro ve aylık 12 avroluk bir artış anlamına geliyor. Kesin şebeke tarifeleri aralık ayında açıklanacak.

Şebeke tarifeleri gelecek yıl ortalama yüzde 19 artacak, ancak bu oran şebeke işletmecisine göre farklılık gösterecek. Artış, son yıllara kıyasla çok daha hızlı. TenneT'in yüksek gerilim şebekesine bağlı şirketler de önemli ölçüde daha yüksek faturayla karşılaşabilir.

Bu artış, son dönemde yeniden güçlü biçimde yükselen ve elektrik fiyatına da yansıyan doğal gaz fiyatının üzerine geliyor. Orta Doğu'daki savaş ve gaz depolarının yavaş doldurulması nedeniyle gaz fiyatı şu anda üç yılın en yüksek seviyesinde.

Şebeke işletmecileri: Yatırım kaçınılmaz

Şebeke işletmecisi Liander'in mali işler direktörü Walter Bien, "Bu artışın ciddi olduğunu ve müşterileri etkilediğini çok iyi anlıyoruz" dedi. Bien, şebeke işletmecilerinin paralarını mümkün olduğunca verimli kullanmaya gayret ettiğini ancak elektrik şebekesine ciddi yatırım yapılması gerektiğini belirtti.

Önümüzdeki on beş yılda yeni elektrik kabloları ve trafo istasyonları için yaklaşık 235 milyar avro harcanması bekleniyor. Bien, "Bu çok para, ancak alternatifi daha pahalı" ifadesini kullandı. Aşırı yüklenen elektrik şebekesi nedeniyle konut projeleri şu anda durmuş durumda ve şirketler büyüyemiyor. Bazı tahminlere göre bu durum topluma yılda 10 ila 40 milyar avroya mal oluyor.

NU.nl bu bahar şebeke tarifelerinde patlayıcı bir artış riski olduğunu duyurmuştu. Bunun nedeni, elektrik ve gaz şebekelerinin işletmecileri için yeni bir 'düzenleme dönemi'nin başlaması. Şebeke işletmecileri önümüzdeki beş yıl için maliyetlerini nasıl yansıtacaklarına dair ACM ile yeni anlaşmalar yaptı.

Yeni kurallar, elektrik şebekesine yapılan yatırımların kullanıcılara daha hızlı yansıtılmasına olanak tanıyor. Ayrıca son beş yılda artan maliyetler de önümüzdeki yılların tarifelerine yansıtılıyor.

ACM direktörü Michiel Denkers, "Bu nedenle bu yıl bir zirve görüyoruz" dedi. Şebeke tarifeleri önümüzdeki yıllarda da artmaya devam edecek, ancak o zaman yılda 'yalnızca' yüzde 5-6 oranında.

Dikkat çeken bir nokta da gaz bağlantısı maliyetlerinin ciddi biçimde artması. Bu, yeni hesaplama yönteminden kaynaklanıyor; bunun yanı sıra gaz tüketiminin düşmesi de etkili oluyor. ACM yakın zamanda, gaz şebekesinin maliyetinin giderek daha az sayıda kullanıcı tarafından karşılanması gerektiği uyarısında bulunmuştu.

Siyasi tercih çağrısı

Şebeke işletmecileri, elektrik şebekesine yapılan yatırımların ve dolayısıyla enerji faturasının sürekli artmasını önlemek için siyasi tercihlerin gerekli olduğunu savunuyor. Sektör kuruluşu Netbeheer Nederland'dan Jinny Moe Soe Let, "Neyi nerede yapacağımıza dair kararlar alın" çağrısında bulundu.

Moe Soe Let örnek olarak, doğru yerlerde bölgesel ısıtma ağlarının seçilmesinin elektrik şebekesine yapılan yatırımları önleyebileceğini belirtti. Ona göre gelecekte sanayi için nerede alan olacağı da hızla netleşmeli.

Moe Soe Let, "Şu anda neredeyse hiç tercih yapılmadığı için her şeye hazırlanmak zorundayız. Bu da çift yatırım veya yanlış yerlere yatırım riskini taşıyor" dedi. "Bunun için 'çok yazık' bile zayıf bir ifade."

Liander'den Bien, elektrik şebekesinin daha esnek kullanımının da önemli maliyet tasarrufu sağlayabileceğini söyledi. Haneler ve şirketler tüketimlerini daha uygun zamanlara kaydırırsa, ona göre onlarca milyar avroluk yatırımdan kaçınılabilir.

Hükümet, yüksek enerji faturası nedeniyle zor duruma düşen haneleri göz önünde bulundurmak istediğini belirtiyor. İklim Bakanı Stientje van Veldhoven yazılı açıklamasında, "Hanelerin şebeke tarifelerindeki artışı ve dolayısıyla enerji faturasını endişe verici bulmasını çok iyi anlıyorum" dedi. "Ancak fosil enerjiyi kademeli olarak azaltmamız ve tercihen kendi topraklarımızdan elde edilen yenilenebilir enerjinin payını artırmamız gerekiyor."

Van Veldhoven, enerjinin 'ortalama olarak' çoğu insan için karşılanabilir kalmaya devam edeceğini söyledi. Önümüzdeki kış da enerji faturasını ödeyemeyenler için yeniden bir acil durum fonu oluşturulacak.

Muhtemelen Hollanda 2029'dan itibaren elektrik şebeke tarifelerini hesaplamanın yeni bir yoluna geçecek. Şu anda her hane aynı ücreti öderken, o zaman yüksek tüketimi olanlar daha fazla ödeyecek. Elektriği hangi zamanlarda tükettiğimiz de tarifelerde hesaba katılacak.