Fiji ve Tuvalu'daki iklim zirvesi büyük ölçüde başarısız oldu

Fiji ve Tuvalu'da düzenlenen ve Avustralya'nın da ortaklığıyla gerçekleştirilen hazırlık niteliğindeki iklim zirvesi büyük ölçüde başarısız oldu. Pazartesi gününden itibaren delegasyonların bu ada ülkelerine davet edildiği toplantıya katılım beklenenin çok altında kaldı. Bölge dışından yalnızca iki ülke lideri zirveye geldi: Mauritius ve Doğu Timor. Bu iki ülke, küresel emisyonların yalnızca yüzde 0,02 kadarını oluşturuyor. Bunların dışında bazı bakanlar ve yetkililer de toplantıda hazır bulundu.

Zirvenin amacı, dünya liderlerinin iklim krizinin etkilerini bizzat görmesini ve böylece emisyonların azaltılmasının aciliyetine dair farkındalık oluşturarak yılın en önemli iklim zirvesindeki karar alma süreçlerini etkilemekti.

Yükselen sular ve zorunlu göç

Toplantıya katılan delegasyonlar, Tuvalu'da yükselen deniz seviyesine karşı yeni arazi oluşturma çabasına tanıklık etti. Yalnızca 26 kilometrekare büyüklüğünde olan Tuvalu'da, erozyon nedeniyle ada tepelerinin büyük bölümü yok olmuş durumda ve ortada su birikintileri kalıyor. Sonsuz denizle çevrili bu dar topraklarda yaklaşık 11 bin kişi yaşıyor. Adada dağ ya da tepe bulunmadığı için yükselen sular giderek daha fazla araziyi yutuyor. Ülkenin bu yüzyılın sonunda tamamen sular altında kalabileceği öngörülüyor. Arazi kazanma projesi, deniz seviyesi yükselirken hayatta kalmak için son bir girişim olarak değerlendiriliyor.

Fiji'de ise delegasyonlar, artan kasırgalar ve yükselen deniz seviyesi nedeniyle giderek daha fazla topluluğun taşınmak zorunda kaldığını gördü. Pasifik'in birçok bölgesinde olduğu gibi burada da adeta bir halk göçü yaşanıyor. Fiji'de en az 700 topluluk iklim değişikliği nedeniyle ciddi tehlike altında. Hükümet, en kırılgan köyleri daha yüksek bölgelere taşımak için çalışmalarını sürdürüyor.

Pasifik ülkeleri iklim krizinin ön saflarında yer alıyor. Bölgede sıcaklık ortalaması dünyanın geri kalanına göre daha hızlı artıyor. Deniz seviyesi de hızla yükseliyor. Fiji'nin başkenti Suva açıklarında deniz seviyesi 1993 ile 2024 arasında 29 santimetre yükseldi. Bu artışta yalnızca iklim değişikliği değil, yerel zemin çökmesi de etkili oldu.

COP31 öncesi mesaj hedefi

Birleşmiş Milletler'in yıllık büyük iklim zirvesi öncesinde hazırlık toplantısı düzenleme fikri ağırlıklı olarak Avustralya'dan çıktı. Avustralya, yıllar boyunca Pasifik ülkeleriyle birlikte bu yılki büyük iklim konferansı COP31'e ev sahipliği yapmak için lobi faaliyeti yürütmüştü. Ancak uzun diplomatik pazarlıkların ardından Türkiye'ye karşı kaybetti. Fiji ve Tuvalu'daki hazırlık zirvesi bir uzlaşma olarak ortaya çıktı. Amaç, dünya liderlerinin Antalya'da yapılacak COP31 öncesinde Pasifik'teki ada devletlerinin kırılgan durumunu akıllarında tutmasını sağlamaktı. Türkiye'de Avustralya ayrıca müzakereleri yönetme yetkisine sahip olacak.

Ancak izole ve ulaşılması zor Tuvalu'ya yolculuk birçok ülke için aşılamaz bir engel oldu. Organizatörlere göre zirve tam bir fiyasko değil. Pasifik liderleri, Hindistan, Birleşik Arap Emirlikleri ve Türkiye dahil dünyanın dört bir yanından bakanlarla bir araya geldi. İklim finansmanı konusunda söz sahibi olan Birleşmiş Milletler yetkilileri de toplantıda yer aldı.

Avustralya İklim Bakanı Chris Bowen, "Dünyanın dikkatini Pasifik'teki sorunlara, özellikle gelişmekte olan küçük ada devletlerinin sorunlarına çekmek istediğimizi söylemiştik ve bunu başardığımızı düşünüyorum" dedi. Yeni Zelanda'daki Tuvalulu iklim mültecileri ise gelecek eksikliği nedeniyle Tuvalu ile bağlarının şimdiden zayıfladığını hissediyor.