Gadi Eisenkot: Netanyahu'nun en güçlü rakibi olan eski general

İsrail'de eski genelkurmay başkanı Gadi Eisenkot, kısa süre önce kurduğu partisiyle Başbakan Binyamin Netanyahu'nun en ciddi siyasi rakibi olarak öne çıkıyor. Yashar adlı partisi yalnızca bir yaşında olmasına rağmen Eisenkot, aylardır Netanyahu ile başa baş bir yarış sürdürüyor. Son anketlere göre İsrailliler şu anda onu Netanyahu'ya tercih ediyor.

İkili birbirini iyi tanıyor. Eisenkot onlarca yıl İsrail ordusunda görev yaptı ve en sonunda genelkurmay başkanlığına kadar yükseldi. Hamas'ın Ekim 2023'teki saldırısının ardından Netanyahu'nun savaş kabinesinde bakan olarak yer aldı. İsrail'in hangi stratejiyi izlemesi gerektiği konusunda yaşanan anlaşmazlık sonrasında kabineden ayrılma kararı aldı.

'Anti-Bibi' olarak tanımlanıyor

Fas kökenli Yahudi bir aileden gelen Eisenkot, Mizrahi Yahudileri arasında yer alıyor. Seçilmesi halinde bu kökenden gelen ilk başbakan olacak. Analistler onu, Benjamin 'Bibi' Netanyahu'ya atıfla 'anti-Bibi' olarak nitelendiriyor. Eisenkot, Eilat'ta bir işçi ailesinde büyüdü ve orduda en üst kademeye kadar yükseldi. İngilizcesi zayıf, görünümü ise Netanyahu'nun karizmasından ve bakımlı saç modelinden belirgin biçimde farklı.

İsraillilerin çoğu Eisenkot'un kişisel hikâyesini de yakından biliyor. Aralık 2023'te oğlu Gazze savaşında hayatını kaybetti ve cenazesi canlı yayınlandı. Amsterdam Üniversitesi'nde Yahudi araştırmaları profesörü olan Bart Wallet, bu kişisel bağın seçmen nezdinde ağır bir etkisi olduğunu söylüyor. Wallet'a göre seçmenler onda güvenilebilecek, savaş mağdurlarını da tanıyan birini görüyor ve Eisenkot bir anlamda İsrail'in içinde bulunduğu durumu temsil ediyor.

Bu durum, yolsuzlukla suçlanan Netanyahu'nun liderliğinden hayal kırıklığına uğrayan İsrailli seçmenler arasında karşılık buluyor. Wallet, seçmenlerin büyük bölümünün artık Netanyahu istemediğini belirtiyor. Amsterdam Üniversitesi'nden antropolog Erella Grassiani de seçmenlerin pragmatik davrandığını ve Eisenkot'u Netanyahu'dan kurtulmanın en güçlü yolu olarak gördüğünü ifade ediyor.

Eisenkot bu durumu kullanıyor. Netanyahu'nun savaş stratejisine sert eleştiriler yöneltiyor ve onu sorumluluktan kaçmakla suçluyor. Partisinin adı olan Yashar, 'adil' ya da 'dürüst' anlamına geliyor. Öncelikli hedeflerinden biri, Hamas'ın 2023'teki saldırısına ilişkin kapsamlı bir soruşturma açılması. Netanyahu, saldırı öncesinde uyarıldığına ancak hiçbir şey yapmadığına dair artan haberlere rağmen bu soruşturmayı engelliyor. Eisenkot ayrıca ultra-Ortodoks Yahudiler dahil tüm İsrailliler için askerlik görevi getirilmesini savunuyor. Ultra-Ortodoksların askerlikten muafiyeti 2024'te kaldırıldı, ancak Netanyahu bu muafiyeti yasayla yeniden düzenlemek için çaba harcıyor.

Filistinlilere yaklaşımda fark sınırlı

Ancak Filistinlilere yönelik yaklaşımda Eisenkot ile Netanyahu arasında büyük fark bulunmuyor. Eisenkot geçen hafta bir basın toplantısında seçilmesi halinde Hamas'ın askeri kanadını on sekiz ay içinde yok etmek istediğini söyledi. Grassiani, Eisenkot'un daha ılımlı görünebileceğini ancak işgali sona erdireceği ya da kesinlikle yerleşimcilere karşı çıkacağı anlamına gelmediğini belirtiyor.

Eisenkot'un orantısız güçten kaçınmadığı da biliniyor. Askerlik döneminde, tüm mahallelerin bombalandığı ve yaşam alanlarının yaşanamaz hale getirildiği Dahiya doktrininin arkasındaki isimdi. Wallet, Eisenkot liderliğindeki bir hükümetin 'güvercinler hükümeti' olmayacağını, onun için de güvenlik meselesinin en üst öncelik olduğunu söylüyor.

Yine de her iki uzman da Eisenkot'un mevcut başbakandan farklı bir ton yakaladığını vurguluyor. Wallet, Eisenkot'un yerleşimci şiddetine sert tepki verdiğini, Netanyahu'nun ise bundan fiilen uzak durduğunu belirtiyor. Wallet'a göre uluslararası toplumun Eisenkot ile Netanyahu hükümetine kıyasla daha kolay çalışması beklenebilir. Grassiani ise Filistinlilerin farkın büyük olmayacağını bildiğini, ancak İsrail şiddetinden yorulduklarını söylüyor. Wallet'a göre Filistinliler için gerçek bir değişim olası görünmüyor: İsrail'in güvenliği ilk sırada yer alıyor ve bu konuda Eisenkot döneminde de taviz verilmesi beklenmiyor.