Groningen'deki 800 yıllık kiliselerde kuraklık kaynaklı çatlaklar

Groningen'deki Orta Çağ kiliselerinde deprem hasarının yanı sıra kuraklık kaynaklı hasar da olabileceği öne sürüldü. Groningen eyaleti ve Stichting Oude Groninger Kerken (Eski Groningen Kiliseleri Vakfı) adına yapılan keşif araştırmasında iklim ve toprak uzmanları, kuraklığın Oostum ve Den Ham'daki kiliselerin üzerinde bulunduğu yapay tepelere etkisini inceledi. Araştırmanın gerekçesi, 2018'de Oostum'daki kilisede, iki yıl önce restore edilen deprem hasarının yeniden ortaya çıkması oldu. O tarihten bu yana bölgede büyük deprem yaşanmamasına rağmen hasarın artmaya devam ettiği görüldü. Araştırmacılar bu nedenle kuraklık kaynaklı toprak hareketlerinin rol oynayabileceğini düşünüyor. Daha fazla kültürel mirasın da bu sorunla karşı karşıya olduğu uyarısında bulunuyorlar.

Kilisenin 800 yıllık tarihi

Oostum'daki küçük kilisenin ana bölümü 800 yıldır ayakta. Kilisenin yöneticileri Hesther le Grand ve Niels Smit Duyzentkunst, yapının geçmişine büyük ilgi duyuyor. Smit Duyzentkunst, kilisenin önce kemerli bir tonozla inşa edildiğini, ancak iki yüzyıl sonra ahşap tavanla değiştirildiğini anlatıyor. Bir iki yüzyıl sonra da vaiz kürsüsü ve aile oturma bankları eklenmiş. Bu tarihsel katmanlar yapıda görülebiliyor. Ancak son yıllarda duvarlarda giderek daha fazla çatlak oluşuyor. Su, çatlaklardan içeri sızarak yüzyıllık yapının hızla yıpranmasına yol açıyor.

Hanzehogeschool'dan iklim uyumu öğretim görevlisi Floris Boogaard, çatlakların belirgin olduğunu belirtiyor. Boogaard, "Kilisenin 800 yıl sonra da burada olacağı kesin değil, çünkü yıpranma şu anda çok hızlı ilerliyor" diyor. Bu tür kiliseleri "Groningen'in gururu" olarak nitelendiren Boogaard, incelenen iki yapının dışında da benzer sorunlar yaşayan kiliseler bulunduğunu söylüyor. Araştırmacılar hem binanın hareketini hem de üzerinde bulunduğu yapay tepeleri inceledi. Boogaard, Oostum'daki kilisenin hareket ettiğini fark ettiklerini belirtiyor. İki yıl süren araştırmanın kesin sonuçları için daha uzun süreli inceleme gerekiyor. Ancak Boogaard, kilisenin altındaki zeminin şişme ve büzülmeye duyarlı olduğundan emin.

Uzun kuraklık dönemleri

Boogaard, yeraltı su seviyesinin düştüğünü söylüyor. Turba toprağının oksitlenip sıkışabildiğini, kilin ise laboratuvar testlerinde "şişme-büzülme" özelliği gösterdiğini belirtiyor. Bu, su eklendiğinde toprağın şiştiği, kuraklıkta ise çöktüğü anlamına geliyor. Bilim insanı, kiliselerde çatlak oluşumunda birçok etkenin rol oynadığını vurguluyor: kuraklığın yanı sıra ağır trafik, çevresel değişiklikler ve depremler. Ancak bölgede son yıllarda bu etkenlerden hiçbiri önemli ölçüde değişmediği halde çatlaklar ciddi biçimde artmış. Boogaard, "İklim değişiyor. Kuraklık dönemleri belirgin şekilde uzuyor: 2018'de iki ay kuraklık yaşandı ve bu gerçekten etkili oldu" diyor. Bu yıl da olağanüstü uzun kurak dönemler yaşandı. Boogaard, bu tür uzun kuraklıkların yoğunluğunun yapının durumuna yansıdığını belirtiyor.

Çözümler henüz araştırılıyor, ancak araştırmacılara göre eski kiliselerin çevresinde istikrarlı bir su dengesi sağlanması gerekiyor. Örneğin Oostum'da kilisenin etrafına çukurlar kazılarak suyun yavaşça toprağa sızması sağlanabilir. Bu tür önlemlerin başka yerlerde de rahatlama sağlayabileceği düşünülüyor. Yöneticiler Smit Duyzentkunst ve Le Grand araştırmadan memnun. Smit Duyzentkunst, "İnsanların neler olduğunu ve ne yapabileceğimizi araştırması çok güzel" diyor. Le Grand da "800 yıl sonra da" diyerek umudunu dile getiriyor.