Hollanda kraliyet ailesinin masrafı 62,1 milyon euroya çıkıyor

Hollanda'da kraliyet ailesinin devlete maliyeti gelecek yıl 62,1 milyon euroya çıkıyor. 2027 bütçesinde kraliyet hanesine ayrılan tutar bu yılki rakama göre yaklaşık 1,3 milyon euro artıyor. Artışın büyük bölümü, personel maaşlarına yapılan toplu iş sözleşmesi zamlarından kaynaklanıyor. Bu zamlar kraliyet ailesi üyelerine ödenen aylıkları da yukarı çekiyor.

Masraf kalemleri nelerden oluşuyor?

Toplam 62 milyon euronun önemli kısmı Kraliyet Hanesi üyelerine yapılan ödemeler ile fonksiyonel harcamalardan oluşuyor. Fonksiyonel harcamalar arasında Kraliyet Hanesi Servisi'nin giderleri yer alıyor. Bu servis, kapıcı, arabacı, uşak ve aşçı gibi personelle kraliyet ailesi üyelerinin çalışmalarını destekliyor.

Ayrıca Kral Willem-Alexander, Kraliçe Maxima, Prenses Amalia ve Prenses Beatrix'e ödenek veriliyor. Bu ödenek iki bölümden oluşuyor: A bileşeni geliri, B bileşeni ise personel ve malzeme gibi giderler için yapılan masraf karşılığını kapsıyor.

Kraliyet hanesinin masrafları bunlarla sınırlı değil. Kurum Genel İşler Bakanlığı'na bağlı olsa da diğer bakanlıkların bütçelerinde de kraliyetle ilgili kalemler bulunuyor. Bu kalemlerin toplamı 24 milyon euroyu buluyor. Dışişleri Bakanlığı'nın bütçesindeki devlet ziyaretleri bunlara örnek. Savunma Bakanlığı'nın bütçesinde ise Prenses Beatrix'in yelkenlisi Groene Draeck'in bakım masrafı yer alıyor. Kraliyet ailesinin güvenliği için Adalet ve Güvenlik Bakanlığı'nın ne kadar harcadığı ise gizli tutuluyor.

Kraliyet ailesine yapılan ödemeler yıllardır tartışılıyor. Çünkü aile bu gelir üzerinden ücret ve gelir vergisi ödemiyor. Birçok siyasi parti bu durumun değişmesini istiyor.

Devlet hukuku emekli profesörü Paul Bovend'Eert, NOS'un yeni podcast'i De Monarchie'de konuya ilişkin şunları söylüyor: "Bu vergi muafiyeti 1814 Anayasası'ndan bu yana var. Bunu değiştirmek için anayasa değişikliği gerekiyor ve bu son derece karmaşık ve zaman alıcı bir süreç."

Anayasa değişikliği için iki farklı hükümet döneminde hem Eerste Kamer hem de Tweede Kamer'de üçte iki çoğunluk gerekiyor. Bu çoğunluk ilk kez 2024'te D66 milletvekili Joost Sneller'in önerisiyle sağlandı. Dönemin başbakanı Mark Rutte, öneriyle ilgilenmeyeceğini belirterek bir sonraki başbakan Schoof'a devretti. Schoof da öneriyi rafa kaldırdı.

Siyaset muhabiri Jorn Jonker, aralık ayında Tweede Kamer üyelerinin kralın bütçesini görüşeceğini hatırlatıyor. Jonker'a göre kralın geliri üzerinden vergi ödeyip ödememesi ve masraflarda daha fazla şeffaflık sağlanması yine gündeme gelecek. Ancak gerçekten bir değişiklik olup olmayacağı belirsiz. Jonker, bunun çok tartışma yaratacağını ve uzun bir süreç olacağını söylüyor. Mevcut koalisyon içinde de görüş birliği yok. Örneğin CDA'nın yaklaşımı ile kraliyet ailesine ve monarşiye geleneksel olarak eleştirel yaklaşan D66'nın tutumu farklı.

Bovend'Eert ise anayasanın bu noktada değiştirilmesi gerektiğini savunuyor: "Bir monarşiyi çağa biraz uydurmanız gerekir. Çoğu insan da bunun olması gerektiğini düşünüyor. O zaman krala herhangi bir memurla aynı şekilde davranırsınız. Monarşiyi daha geleceğe dayanıklı hale getirmek monarşi için daha iyi olur."

De Monarchie podcast'inin ilk bölümü NPO Luister ve diğer podcast uygulamalarından dinlenebiliyor.