Polonya'da anayasa krizi: Cumhurbaşkanı Anayasa Mahkemesi'ne zorla girdi

Polonya Cumhurbaşkanı Karol Nawrocki, dün gece Anayasa Mahkemesi binasına girmeye çalışırken yeni atanan yargıçlarla fiziksel olarak temas yaşadı. Nawrocki'nin kendisini zorla içeri ittiği görüntülere yansıdı. Olay, mahkemeye yeni yargıç atanması konusunda yıllardır süren anlaşmazlığın zirve noktası oldu.

Gece boyunca mahkeme önünde yeniden gerginlik yaşandı. Polis ile göstericiler arasında çatışmalar çıktı, nesneler atıldığı belirtildi. Üç kişi gözaltına alındı.

Krizin arka planı

Anlaşmazlık, yıllar önce muhafazakâr-nationalist PiS partisinin tartışmalı biçimde kendi yargıçlarını atamasıyla başladı. Dünkü olayların fitilini ise mahkeme başkanı Swieczkowski'nin görevden uzaklaştırılması ateşledi. Önceki PiS hükümeti tarafından atanan ve ona sadık olan Swieczkowski, mevcut Başbakan Tusk hükümetinin hukuk devleti reformlarını engelliyordu. Bu durum, görev süresi dolan PiS yargıçlarının yerine yeni yargıç atanmasını sorunlu hale getirdi.

Hükümet yeni adaylar gösterdiğinde Cumhurbaşkanı Nawrocki yemin ettirmeyi reddetti. Böylece yeni yargıçlar mahkeme binasında bulunmalarına rağmen, yemin etmedikleri için Başkan Swieczkowski tarafından çalıştırılmadı. Hükümet bunun üzerine muhafazakâr başkan ve başkan yardımcısını görevden uzaklaştırarak çıkmazı aşmayı umdu. Bu karar dün akşam mahkeme dışında protestolara yol açtı; göstericiler arasında PiS lideri Kaczynski de vardı.

'Darbe' suçlaması

Muhafazakâr muhalefet, Kaczynski liderliğinde hükümetin hamlesini 'darbe' olarak nitelendirdi. Bir gösterici NOS'a yaptığı açıklamada, 'Halk Anayasa Mahkemesi'ni savunmalı, çünkü anayasa olmadan hiçbir şey olmaz. O zaman hukuksuzluk hüküm sürer' dedi. Polonya bayrağı taşıyan bir başka gösterici ise durumu gerçek dışı bulduğunu söyledi: 'Daha önce kimse Anayasa Mahkemesi'ne karşı bu kadar sert bir eylemde bulunmamıştı. Polisin ve diğer yetkililerin içeri alınması, belgelerin gizlice götürülmesi şimdiye kadar söz konusu değildi.'

Polis, memurların yargıçların talebi üzerine güvenliği sağlamak için orada olduğunu belirtti. Başbakan Tusk ise reformları başka türlü gerçekleştirmenin mümkün olmadığını ve kararlı hareket etmenin zorunlu olduğunu savundu.

Cumhurbaşkanı Nawrocki, dün Senegal'e giden uçakta yolculuk ederken yaşananlar üzerine geri dönme kararı aldı. Gece geç saatlerde Varşova'ya ulaşarak mahkemeye girmeye çalıştı. Bu sırada mahkemenin yeni yargıçlarıyla fiziksel temas yaşadı. Görüntülerde kendisini içeri itmeye çalıştığı ve sonunda başardığı görülüyor.

Anayasa Mahkemesi yeni yasaların anayasaya uygunluğunu denetliyor. Yargıçlar bu nedenle önemli yetkilere sahip ve yeni yasaların geçip geçmeyeceğini fiilen belirleyebiliyor. Mahkeme etrafındaki gerginlik, halkın kuruma duyduğu güveni de olumsuz etkiliyor. PiS dönemindeki siyasi müdahaleler ve şimdi Tusk hükümetinin müdahaleleri nedeniyle Polonyalıların kuruma güveni azalıyor.

Cumhurbaşkanı Nawrocki, gergin gecenin sonunda acil görüşme çağrısı yaptı. O da 'Polonya'nın anayasal düzeninin ihlali' ifadesini kullandı ve 'siyasi durumu istikrara kavuşturmak' için görüşme istedi. Bugün de mahkeme binası önünde yeniden gösteri düzenleniyor.