Hollanda küresel belirsizlik nedeniyle milyarlarca euro ek faiz ödeyecek

Hollanda hükümeti, artan küresel belirsizlikler ve uluslararası sermaye piyasalarındaki faiz oranlarının yükselmesi nedeniyle önümüzdeki dokuz yılda devlet borçları için yaklaşık 17 milyar euro ek faiz ödeyecek. Bu hesaplama, Rabobank'ın ekonomik araştırma birimi RaboResearch tarafından NOS'un soruları üzerine yapıldı.

Geçen yıl Hollanda, sermaye piyasalarından borçlandığı tutarlar için 8,5 milyar euro faiz öderken, Maliye Bakanlığı 2031 yılında bu rakamın yaklaşık 16 milyar euroya ulaşmasını bekliyor. Rabobank ekonomistleri, Basra Körfezi çevresindeki çatışmalar öncesindeki faiz oranlarıyla yaptıkları hesaplamada 2035'te faiz yükünün yıllık 27 milyar euro olacağını öngörmüştü. Ancak son aylardaki faiz artışlarıyla bu rakamın yaklaşık 30 milyar euroya çıkacağı hesaplanıyor. Bu, ekonominin büyüklüğünün (GSYİH) yaklaşık yüzde 1,8'ine denk geliyor.

Faizler neden yükseliyor?

Dünyadaki huzursuzluk, ülkelerin borçlarını ödeyemeyeceği endişesini artırıyor. Yüksek enflasyon korkusu da faiz oranlarını yukarı çekiyor. Rabobank'a göre Hollanda'nın faiz oranları son aylarda, borcun vadesine bağlı olarak 20 ila 60 baz puan arttı. Şu anda on yıl vadeli Hollanda devlet tahvillerinde faiz yaklaşık yüzde 3,3 seviyesinde. Beş yıl önce bu oran yüzde 0,2 idi. Almanya'da da on yıllık tahvillerde faiz yüzde 3'ün üzerine çıkarken, Fransa'da yüzde 4'ü, İngiltere'de yüzde 5'i aştı.

Hollanda'nın milyarlarca euro borçlanması nedeniyle faizdeki küçük bir artış bile büyük fark yaratıyor. Rabobank ekonomisti Hugo Erken, önümüzdeki yıllarda çok düşük faizle çıkarılmış devlet tahvillerinin vadesinin dolacağını ve bu borçların yeniden finanse edilmesi gerekeceğini belirtiyor. Maliye Bakanlığı'nın ajansına göre önümüzdeki altı yıl içinde, faizi yüzde 1'in altında olan yaklaşık 150 milyar euroluk devlet tahvili vadesi dolacak. Bu borçlar yeniden finanse edilirken çok daha yüksek faiz ödenmesi gerekecek.

Borç yükü artıyor

Hollanda uzun süredir nispeten düşük faiz ödüyor. Bunun en önemli nedeni, düşük devlet borcu. 2015'te borç oranı GSYİH'nın yaklaşık yüzde 60'ı iken geçen yıl bu oran yüzde 44'e geriledi. Ancak sağlık ve sosyal güvenlik harcamaları artıyor ve faiz yükü de büyüyor. Merkezi Planlama Bürosu (CPB), borç oranının 2034'te yeniden yüzde 50'nin üzerine çıkacağını öngörüyor. Bu, Avrupa'nın yüzde 60 sınırının altında kalsa da CPB ve Avrupa Komisyonu, Hollanda'nın uzun vadede Avrupa normlarını karşılayamayacağı uyarısında bulundu.

Rabobank ekonomisti Frank van Es, durumu "tavşan ile kaplumbağa etkisi" olarak nitelendiriyor. Hollanda eski borçlarını daha yüksek faizle yeniden finanse etmek zorunda kalacağından, faiz yükü arttıkça bütçe üzerindeki baskı da büyüyecek. Ancak Hollanda'nın mali durumu diğer ülkelere kıyasla hâlâ daha sağlam. Erken, Hollanda'nın borç kağıtlarının uluslararası alanda hâlâ güvenli liman olarak görüldüğünü, çünkü borç oranının diğer ülkelere göre çok daha düşük olduğunu söylüyor. Van Es, artan faiz ödemelerinin savunma, sağlık veya altyapı gibi alanlara ayrılabilecek kaynakları azalttığını vurguluyor. "Bu siyasi tercihler meselesi", diyen Van Es, yüksek faiz oranlarının, gelecekte Hollanda'nın faiz ödemek için borçlanmak zorunda kalabileceği bir kartopu etkisi riskini artırdığını ifade ediyor.