Hollanda sularında denizanaları arttı, gemiler egzotik türler getiriyor

Hollanda'da bazı sularda denizanası sayısı artıyor. Bu artışın başlıca nedeni, gemilerle taşınan egzotik türler. Rijkswaterstaat'ta (Hollanda Altyapı ve Su Yönetimi Bakanlığı'na bağlı kurum) görevli deniz ekolojisti Lodewijk van Walraven, bu konuda Trouw gazetesine açıklamalarda bulundu.

Van Walraven, denizanalarının Avrupa genelinde yeterince izlenmediğini, bu nedenle bu yaz Avrupa sularında genel bir artış olup olmadığını söylemenin zor olduğunu belirtti. Ancak Anemoon Vakfı'nın spor dalgıçlardan topladığı veriler, Hollanda'da bir artış olduğunu gösteriyor. Hollanda'da bulunan denizanalarının yaklaşık yüzde 10'u artık egzotik türlerden oluşuyor; geri kalan yüzde 90'ı ise ay denizanası da dahil olmak üzere yerli türler.

Yeni gelen türler

Yeni gelen türler arasında normalde Japonya kıyılarında yaşayan Asya ay denizanası da var. Jelimsi şemsiyesi ve saydam gövdesi, onu yerli ay denizanasından ayırt etmeyi imkânsız kılıyor. Bu tür, Zeeland sularında, özellikle Veerse Meer ve Grevelingenmeer'de giderek daha sık görülüyor.

Amerikan tarak denizanası da ABD'nin doğu kıyısından Kuzey Denizi ve Wadden Denizi'ne ulaşarak Hollanda sularına geldi. Dokunaçları yok; bunun yerine sıralı siller (tüycükler) ışıkta gökkuşağı renginde bir parıltı oluşturuyor. Bu tür yüzücülere rahatsızlık vermiyor. Ancak bir başka egzotik tür olan Japon deniz ısırganı rahatsızlık verebiliyor. Zeeland'da bulunan bu türün, yüzücülerde düzenli olarak rahatsızlığa yol açtığı bildiriliyor. Euro madeni parası boyutunda olmasına rağmen sokmasının çok acı verici olduğu belirtiliyor.

Van Walraven, bu türlerin öncelikli olarak iklim değişikliği nedeniyle gelmediğini söyledi. Çoğu, gemilere otostop çekerek ya da belirli rüzgârlarla taşındı. Amerikan tarak denizanası, gemilerin hafif yüklüyken dengede kalması için aldıkları balast sularıyla geldi. Asya ay denizanası ise yaşamının büyük bölümünü deniz tabanındaki taşlara veya kabuklara tutunmuş bir polip olarak geçiriyor; su ürünleri yetiştiriciliği için ithal edilen istiridyelerin arasında seyahat edebiliyor.

İklim değişikliğinin rolü

İklim değişikliği yine de kısmen rol oynuyor. Van Walraven, “Kısmen evet” dedi ve ekledi: “Genellikle iklim değişikliği yüzünden buraya gelmiyorlar, ancak denizin ısınması sorunların daha hızlı ortaya çıkmasına neden oluyor. Deniz ilkbaharda ısınırsa, denizanaları daha erken üreyebilir ve böylece yaz aylarında potansiyel olarak daha fazla soruna yol açabilir.” Daha sıcak yazlar, egzotik türlerin yerleşmesini de kolaylaştırıyor.

Denizanaları bu yaz Avrupa'nın başka yerlerinde de sorunlara yol açtı. İspanya'nın San Sebastian kıyısında bir Portekiz savaş gemisi (denizanası türü) tek günde 120 kişiyi soktu. Uzun dokunaçları yalnızca su altında görülebiliyor. Fransa'da ise Gravelines'deki bir nükleer santral, denizanalarının reaktörleri soğutan deniz suyunu pompa istasyonunun filtrelerini tıkaması nedeniyle Salı günü kapatıldı.

Van Walraven, Hollanda'da yaşanan sorunların Akdeniz veya Atlas Okyanusu ile karşılaştırıldığında sınırlı kaldığını söyledi. Zeeland'daki yerleşim bölgelerinde yaşayanlar bazen Japon deniz ısırganının sokmasından mustarip oluyor. Wadden Denizi bölgesindeki karides balıkçıları ise zaman zaman ağlarını dolduran ve onları çok ağırlaştıran ay denizanalarıyla karşılaşıyor.

Denizanası sayısının artmasıyla, Fransa'dakine benzer bir durumun Hollanda'da da daha yaygın hale gelebileceği belirtiliyor. Bu, denizanalarının soğutma suyu sistemlerini tıkama olasılığını artırıyor. Bu durum daha önce 2022'de Zeeland'daki bir gaz santralinde yaşanmıştı.

Van Walraven, durumu kolayca “denizanası istilası” olarak nitelendirmeyeceğini söyledi. Denizanaları ekosistemin önemli bir parçası; balıklar ve deniz kaplumbağaları için besin görevi görüyor ve plankton ile kabukluların popülasyonlarını dengede tutuyor.