Hollanda'da azot planı değişti: eyaletler kendi planlarını yapacak

Hollanda Tarım Bakanı Jaimi van Essen, yaz tatili öncesinde açıkladığı azot planlarında değişikliğe gitti. Bakanlığın yeni planına göre, hassas doğa alanları çevresindeki 500 ve 1.000 metrelik bölgelerde eyaletlere daha fazla zaman tanınacak. Eyaletler, bu alanlarda doğa iyileştirmesi için iki yıl içinde kendi planlarını hazırlayacak.

Türkçede sıklıkla 'azot' olarak anılan stikstof, Hollanda'da doğa üzerindeki en büyük baskı unsurlarından biri. Ülkede 130 kadar azota duyarlı doğa alanı çok kötü durumda. Veluwe ve ülkenin kuzeyindeki Fochteloërveen bunlar arasında. Bu durumun büyük ölçüde aşırı azot birikiminden kaynaklandığı belirtiliyor.

Değişiklikler ve yeni takvim

Bakanlığın Kamuoyu ile paylaştığı uyarlanmış plana göre, yaklaşık yüz hassas alan çevresinde 500 ve 1.000 metrelik şeritler oluşturulacak. Bu şeritlerde azot salımının 2035'te 2019'a kıyasla yüzde 60 azaltılması hedefleniyordu. Bu oran, ülke genelindeki yüzde 42'lik hedefin üzerinde. Ancak hükümet, bu alanlarda daha fazla süre tanınması ve duruma özel çözümler uygulanması konusunda anlaştı. Hangi alanların bu kapsama gireceği yıl içinde eyaletlerle birlikte belirlenecek.

Eyaletler, söz konusu bölgelerde doğa iyileştirmesi için iki yıllık bir süreye sahip olacak. Hazırlanacak planların toplamda, hükümetin kendi hazırlayacağı bir planla aynı azot azaltımını sağlaması gerekiyor. Bağımsız bir komisyon bu planları denetleyecek. Eğer bir eyalet yeterli planı sunamazsa, 2028'den itibaren daha sıkı kurallar devreye girecek. Bu kapsamda, örneğin hektar başına en fazla 1,5 inek tutulmasına izin verilecek ('inek normu') ve bitki koruma ürünlerine ilişkin kurallar uygulanacak. Bu ulusal kurallar yasaya bağlanacak.

Hükümet zaten hassas doğa alanları çevresinde hektar başına 2,6 inek sınırı getirmeyi planlıyordu. Bu plandan vazgeçilmedi. Ancak önümüzdeki üç ay, yasal hedeflere inek normu olmadan da ulaşılıp ulaşılamayacağının araştırılmasına ayrılacak.

Bakanlığın mektubunda ayrıca, yeni hesaplama alt sınırının planlanandan altı ay önce, bu yaz uygulanmaya başlayacağı belirtiliyor. Önceden neredeyse her durumda doğa izni gerekiyordu; yeni düzenlemeyle çok az azot salımı yapan işletmeler ve çiftçiler artık bu izne ihtiyaç duymayacak. Hükümet, azot planlarının yeterince somutlaştığına ve mahkemenin bu düzenlemeyi iptal etmeyeceğine inanıyor.

Çiftçi örgütlerinin tepkisi

Hükümet, planlarını Land- en Tuinbouworganisatie (LTO) ve Nederlands Agrarisch Jongeren Kontakt (NAJK) ile yaptığı görüşmelerin ardından bazı noktalarda yumuşattı. Van Essen, 'Çiftçilerden çok şey istiyoruz, ancak bunu gerçekçi ve uygulamaya uygun bir politikayla yapıyoruz' dedi.

LTO, paketin 'önemli konularda daha az kötü' hale geldiğini ancak 'hâlâ yeterince iyi olmadığını' açıkladı. LTO Başkanı Ger Koopmans, 'Bir dizi temel itirazımız hâlâ giderilmedi veya yeterince karşılanmadı' dedi. LTO, hükümet ve meclislerle 'çok sert ve yoğun görüşmeler' yapmayı planlıyor.

Planların parlamentoda çoğunluk sağlaması için muhalefet partisi PRO'nun desteği kritik. PRO, politikanın daha fazla zayıflatılmasına onay vermeyeceği uyarısında bulundu. Van Essen, yapılan değişikliklerin ardından PRO'nun desteğini koruyacağını düşünüyor. Bakan ayrıca önümüzdeki günlerde diğer partilerle görüşerek ek destek arayışında.