Ombudsman: Devlet çiftçilere karşı güvenilmez davrandı

Hollanda Ulusal Ombudsmanı (Nationale ombudsman), son on yılda devletin çiftçilere karşı güvenilmez davrandığı değerlendirmesinde bulundu. Ombudsman Reinier van Zutphen, 32 çiftçiyle yapılan görüşmelere dayanan bu sonuca vardı. Değişen kurallar, çelişkili politikalar ve belirsiz kararların sektörde güvensizlik yarattığı belirtiliyor.

Van Zutphen'e göre bu durum yalnızca çiftçilerin işletmelerini değil, ailelerini de etkiledi. Ombudsman, yeni tarım politikasının tek başına sektörün güvenini yeniden kazanmaya yetmeyeceği uyarısında bulundu. Bu açıklama, hükümetin yeni azot yasasını sunmasından bir gün sonra geldi.

Van Zutphen, "Çiftçiler devletin eylemlerinden ve geleceklerine ilişkin belirsizlikten zarar gördü. Ancak devlet neyin yanlış gittiğini ve bunun hangi sonuçları doğurduğunu kabul ederse çiftçiler yoluna devam edebilir" dedi.

Değişen kurallar yatırımları zora soktu

Ombudsmana göre çiftçiler azot, gübre, doğa, su ve hayvan refahına ilişkin değişen kuralların bedelini ödedi. Bu nedenle yatırımlar ertelendi, sürdürülebilirlik ve yenilik projeleri sekteye uğradı. Van Zutphen, devletin yeterince yönlendirici olmadığını, yeterince güvenilir ve şeffaf davranmadığını ve çiftçileri yeterince dinlemediğini kaydetti.

Belirsizliğin etkilerinin ailelerin içine kadar işlediğini belirten ombudsman, çiftçi ailelerinde iş ve özel hayatın sık sık iç içe geçtiğini aktardı. "Devam etme, bırakma ya da uyum sağlama konusundaki farklı görüşler ilişkileri baskı altına alabiliyor" dedi.

Ombudsman, kamu kurumlarının iletişim biçiminin de güvensizlik yaratabildiğini belirtti. Birçok çiftçi, önemli kararların genellikle cuma günleri veya tatil öncesinde duyurulduğunu söyledi. Çiftçiler bu durumda memurlara ulaşıp soru soramadıklarını ya da itiraz edemediklerini, bunun da bilinçli yapıldığını düşündüklerini ifade etti.

Araştırmanın odağında çiftçilerin deneyimleri var

Araştırmada devletin fiili uygulamaları değil, 2019'dan bu yana çiftçilerle yapılan görüşmeler merkeze alındı. Ombudsman ekibi ülke genelinde farklı sektörlerden, hem organik hem de konvansiyonel tarım yapan 32 çiftçiyle görüştü. Ombudsman, doğrulanmamış bu anlatılardan ortak temalar çıkardı. Ayrıca çiftçi örgütleri, Natuurmonumenten (Doğa Koruma Derneği), bilim insanları ve Rabobank gibi kurumlardan uzmanlarla da görüşüldü. Bu görüşmeler, Tarım Bakanı Van Essen'in azot planlarını sunmasından önce, Kasım 2025 ile Mayıs 2026 arasında gerçekleşti.

Ombudsman raporunda, çiftçilerin de içinde bulundukları belirsizliğe katkıda bulunduğunu yazdı. Rapora göre çiftçiler bir yandan her gün değişen politika ve mevzuatla karşılaşırken, diğer yandan sektör siyaset nezdinde aktif lobi faaliyeti yürütüyor. Bu durum, zaman zaman çiftçilerin kendilerinin de değişkenliğe katkıda bulunmasına yol açıyor.

Ombudsman, görüşmelerden çıkardığı sonuçlara dayanarak uzun vadeli hedefler belirlenmesi ve bunlara bağlı kalınması önerisinde bulundu. Van Zutphen ayrıca Tarım, Balıkçılık, Gıda Güvencesi ve Doğa Bakanı'nın daha fazla yönlendirici rol üstlenmesi ve farklı kamu kurumlarının kural ve planlarının birbiriyle daha uyumlu hale getirilmesi gerektiğini belirtti. Ombudsmana göre son yıllarda çiftçilerin bilgi ve deneyimi karar alma süreçlerinde yeterince kullanılmadı.