Çiftçi örgütleri azot yasasına eleştirel yaklaşıyor

Hollanda hükümetinin bugün açıkladığı azot (stikstof) planlarına çiftçi örgütleri eleştirel yaklaşıyor. Örgütler, yasanın bazı noktalarda iyileştirme getirdiğini ancak yeterli olmadığını belirtiyor. Çevre örgütleri ise doğa restorasyonu çalışmalarının başlayabilecek olmasını olumlu karşılıyor.

Yaz öncesinde ana hatları sunulan yasa, 2035 yılında azot emisyonunun 2019'a kıyasla büyük ölçüde azaltılmasını hedefliyor. Hassas doğa alanlarının çevresindeki bölgelerde çiftçilerin zamanla hektar başına en fazla 1,5 inek beslemesine izin verilecek.

Çiftçi örgütlerinden temkinli tepki

En büyük çiftçi örgütü LTO'nun başkanı Ger Koopmans, azot paketinin "önemli bölümlerde önceki ana hatlar mektubundan daha az kötü" olduğunu söylüyor. Ancak Koopmans'a göre "bir dizi temel itiraz henüz giderilmedi veya yeterince giderilmedi". Çiftçilerin son aylarda yaşadığı belirsizliğin ortadan kalkmadığını ve hükümetin buna hızla çözüm bulması gerektiğini belirtiyor. "Güvence olmadan perspektif de olmaz" diyor. Koopmans, bölgeleme, toprağa bağlılık, mali destek ve izin verilmesi konularında adımlar atıldığını kaydediyor. Hükümetle "hâlâ çok zorlu ve yoğun görüşmeler" yapılacağını öngörüyor. LTO, hükümetin toplamda ne kadar azaltım gerektiğini ve 2019'dan bu yana ne kadar azaltım sağlandığını hâlâ netleştirememesini kabul edilemez buluyor. Bu nedenle çiftçiler "hangi azot emisyonunu nerede azaltmaları gerektiğini hâlâ bilmiyor".

Hollanda Tarımsal Gençlik Konseyi (NAJK) de azot paketine eleştirel bakıyor. Genç çiftçiler "temel iyileştirmeler" yapıldığını, ancak "uygulamanın önlemlerin pratikte uygulanabilir, ödenebilir ve yürütülebilir olup olmadığını göstermesi gerektiğini" belirtiyor. NAJK başkanı Gerben Boom, "Genç çiftçiler ve bahçıvanlar için çok büyük bir görev yükleyen devasa ve köklü bir paket olmaya devam ediyor" diyor. Boom, hükümetin taahhütlerini gerçekten yerine getirdiğini göstermesi gerektiğini ve genç çiftçilere perspektif sunulmasını istiyor.

İnşaat sektörü ve çevre örgütlerinin değerlendirmesi

Yasa konut inşaatı için de büyük önem taşıyor. Bouwend Nederland başkanı Arno Visser, projelerin yeniden başlayabilecek olmasını iyi haber olarak niteliyor. Hükümet, hesaplama alt sınırının yükseltilmesini öne çekerek izin verilmesini kolaylaştırmak istiyor. Visser, "Bu paket uygulanırsa konut ve yol inşa etmek için yeniden alan doğar" diyor. Ancak doğru sıraya dikkat çekiyor: "İzinler ancak emisyon azaldığında ve doğa kendini yenilediğinde verilebilir. Bazı bölgelerde bu diğerlerinden daha hızlı olabilir. Azot sorununun daha büyük olduğu birkaç bölge var. Altı yıldır duruyoruz ve bu süreçle birkaç yıl daha uğraşacağız."

Çevre örgütleri azot paketini Hollanda'yı azot krizinden çıkarmak için gerekenin mutlak alt sınırı olarak niteliyor. Natuur & Milieu, artık daha fazla netlik olmasından memnun. Direktör Marjolein Demmers, "Doğa kendini yenilemeden izin de verilemez" diyor ve ekliyor: "Bunu yapmazsak Hollanda kilitli kalır. Bu doğa için olduğu kadar ekonomi ve insanlar için de iyi değil."

Natuurmonumenten da azot sorununun çözümünde önemli bir adım olarak görüyor. Direktör Leonard Geluk, "Doğa alanlarının çevresinde bölgeleme, doğanın restorasyonunun temelidir. Paketin omurgası budur. Doğaya yakın yerlerde azot, kirlilik ve kuruma en hedefli şekilde ele alınmalı" diyor. Greenpeace ise pik emisyon kaynaklarına hızlı müdahale edilmesinin önemli bir iyileştirme olduğunu belirtiyor. Ancak tarım kampanyacısı Hilde-Anna de Vries, tüm endişelerin giderilmediğini söylüyor: "Tarım lobisinin baskısıyla yapılan ve daha fazla gecikmeye yol açan son değişiklikler bizi endişelendiriyor, yeşil çiftçilerin endişeleri ise giderilmedi. Bu hükümetin Greenpeace kararını görmezden gelmesi, kritik çökelme değerini (KDW) yasadan çıkarması ve hesaplama alt sınırını hızla yükseltmesi kabul edilemez."