Kabine azot yasasını sundu: illere daha fazla esneklik

Hollanda hükümeti, azot emisyonunu azaltmaya yönelik yeni azot yasasını (stikstofwet) kamuoyuna sundu. Yasayla birlikte iller, hassas doğa alanları çevresindeki azot politikasını kendi koşullarına göre şekillendirme konusunda daha geniş yetkiye sahip olacak. Hükümet ayrıca sözde hesaplama alt sınırının (rekenkundige ondergrens) yükseltilmesini hızlandırmak istiyor.

Hükümet, azot planlarının ana hatlarını yaz başında duyurmuştu. Azot paketiyle 2035 yılına kadar emisyonun 2019'a kıyasla büyük ölçüde azaltılması hedefleniyor.

İllere 2028'e kadar süre tanınıyor

Bugün açıklanan yasaya göre iller, doğa alanları çevresindeki bölgelere ilişkin planlarını Eylül 2028'e kadar hazırlamak zorunda. Bu, kısıtlamaların geçerli olduğu bölgelerin daraltılabileceği, ancak bu bölgelerde politikaların daha sıkı hale gelebileceği anlamına geliyor.

Hükümet yaz öncesinde azota hassas doğa alanlarının çevresinde 500 metrelik bir bölge oluşturmayı, on beş bölgede ise bu bölgenin 1000 metreye kadar genişletilmesini hedefliyordu. Tarım Bakanı Van Essen bu süreçte çiftçi örgütleri LTO ve genç çiftçileri temsil eden NAJK ile görüşmeler yürüttü.

Hangi doğa alanlarının çevresinde bölge oluşturulacağı birkaç ay içinde netleşecek. Bu bölgelerdeki tarım işletmeleri, dışarıda kalanlara göre azot salımı konusunda daha sıkı kurallara uymak zorunda olacak. İller anlaşma sağlayamazsa bölgelerde sıkı ulusal kurallar geçerli olacak. Hükümet, bölgelerdeki çiftçileri desteklemek için 9 milyar euro ayırmış durumda.

Hesaplama alt sınırı öne çekiliyor

Hükümet ayrıca hesaplama alt sınırının yükseltilmesini öne çekmek istiyor. Şu anda 0,005 mol (yaklaşık sıfır) düzeyinde olan bu alt sınır, uygulamada çok küçük inşaat projeleri dahil her yerde doğa izni başvurusu yapılması gerektiği anlamına geliyor. Alt sınırın yükseltilmesiyle inşaat yapmak kolaylaşacak.

Ancak yükseltmenin koşulu, hükümetin önerdiği azot hedeflerinin ve önlemlerinin sabit hale gelmesi. Aksi durumda yükseltmenin hukuken savunulabilir olmayacağı endişesi dile getiriliyor. Hesaplama alt sınırı, ancak bölgedeki doğa düzeni sağlandığında izin verilmesinde kullanılabilecek.

Bugün sunulan azot yasasıyla planların büyük bölümü somutlaşıyor. Tarım Bakanı Van Essen, konuya ilişkin olarak "Haziranda yönü belirledik. Bugün ise rotayı sabitliyoruz" dedi. Belirli önlemlerin ayrıntıları ise daha sonra açıklanacak.

Yasayla tarımda yüzde 42 ila 46, mobilite ve sanayide ise yüzde 50 emisyon azaltımı hedefi yasal olarak sabitlenecek. Bu da şu anda çoğu zaman azot izni alamayan büyük inşaat projelerine alan açacak. Hedefler 2035 için geçerli olacak; ilk ölçüm ise 2028'de yapılacak. Hükümet, "O tarihte rotada değilsek müdahale ederiz" değerlendirmesinde bulundu.

Hükümet, bu yolla sonuç alınamaması durumunda genel bir kesinti, yani ülke genelinde hayvan sayısının azaltılması ve tüm işletmelerin küçülmesi gerektirecek bir tedbiri yedekte tutuyordu. Bu önleme, aralarında Planbureau voor de Leefomgeving'in (Çevre Değerlendirme Ajansı) de bulunduğu çevrelerden eleştiri gelmişti; çünkü bu durumda hâlihazırda büyük adımlar atmış çiftlikler de etkilenecekti. Hükümet bugün bu konuda da esnekliğin mümkün olacağını taahhüt etti.

Muhalefet partisi Pro, şimdiye kadar azınlık hükümetinin azot planlarını destekliyordu; bu destekle her iki mecliste de çoğunluk görünüyordu. Parti, planların zayıflatılmaması uyarısında bulunmuştu. Bugünkü düzenlemenin Pro'nun beklentilerini karşılayıp karşılamadığı ise bilinmiyor.

Bakan Van Essen, bugünkü planların "zayıflatma içermediğini" söyledi. Bakan, çiftçi örgütleri LTO ve NAJK'nin de bu düzenlemeyle uzlaşabileceğini umduğunu belirtti. Örgütlerin "halay çekeceğini" beklemediğini ifade eden Van Essen, yine de "konuşmanın karşılık verdiğini" görebileceklerini dile getirdi.