Hollanda'da koopkracht artışı yavaşladı, gelecek yıl düşüş bekleniyor

Hollanda Merkez Plan Bürosu (Centraal Planbureau - CPB), cuma günü yayımladığı yeni ekonomik tahminlerde, çoğu hanenin yüksek enerji maliyetlerini şu anda karşılayabildiğini açıkladı. Ancak koopkracht (satın alma gücü) artışı bu yıl sınırlı kalacak ve gelecek yıl düşüşe geçecek.

CPB Direktörü Pieter Hasekamp, "Fiyatlar daha da yükselse bile, genel koopkracht desteği en akıllıca politika aracı değil" dedi. CPB'ye göre hükümet, sürdürülebilirlik yatırımlarına öncelik vermeli ve enerji faturalarını ödemekte zorlanan hanelere odaklanmalı. Öneriler arasında yalıtım önlemleri ve enerji faturası ödeme güçlüğü çekenler için acil durum fonu yer alıyor.

Koopkracht dalgalanması ve emekliler

Bu yıl koopkracht yüzde 0,6 artacak. İran savaşından önce yüzde 1,4 artış bekleniyordu. Gelecek yıl ise ek önlem alınmazsa koopkracht yüzde 0,3 düşecek. Bu rakamlar medyan değerlerdir; yani nüfusun yarısı bu oranın üzerinde, diğer yarısı ise altında bir gelişim gösteriyor.

Emekliler, çalışanlar ve sosyal yardım alanlara kıyasla koopkracht kaybını çok daha az hissedecek. Yeni emeklilik sistemine geçiş onlar için olumlu oldu ve emeklilik fonları yıllar sonra yeniden ciddi oranda emekli maaşlarını endeksliyor. Önceki yıllarda emekliler en kötü durumdaydı.

Koopkracht bozulmasının ana nedeni yüksek enflasyon ve hükümetin 2027 için planladığı vergi artışları. Örneğin, eigen risico (sağlık sigortası katkı payı) artırılması ve savunma harcamalarını karşılamak için 'özgürlük katkısı' adı verilen yeni bir vergi getirilmesi planlanıyor.

Bütçe süreci ve ekonomik görünüm

CPB tahminleri, 2027 bütçe müzakerelerinin başlangıcını oluşturuyor. Prinsjesdag'da (Bütçe Günü) hükümet planlarını açıklayacak. Muhtemelen hükümet, koopkracht kaybını telafi edecek önlemler alacak.

Raporda hükümet için olumlu bir nokta da var: CPB, Hollanda ekonomisinin yeniden dirençli olduğunu belirtiyor. Uluslararası belirsizliklere, yüksek enerji fiyatlarına ve ABD Başkanı Trump'ın ithalat vergilerine rağmen büyüme devam ediyor.

Kamu maliyesi de çok fazla kötüleşmiyor. 2026'da bütçe açığının yüzde 2,8, gelecek yıl ise yüzde 2,1 olması bekleniyor. Her iki oran da Avrupa tarafından belirlenen yüzde 3 sınırının altında. CPB, hükümetin harcamayı planladığı ancak harcanmayan 'onderuitputting' (eksik harcama) dikkate aldı.

Koalisyon ortakları D66, VVD ve CDA, bütçe kurallarına uymayı kabul etti. Bu, görev süreleri boyunca açığın yüzde 3'ü aşması durumunda ek kemer sıkma önlemleri alacakları anlamına geliyor. Yine de gelecek yılın bütçesini hazırlamak hükümet için kolay olmayacak.

Koalisyonun öncelikle kendi içinde anlaşması gerekiyor. Planlanan önlemlerin yanı sıra, hükümet box 3 (yatırım vergisi) düzenlemesini yeniden gözden geçirmek zorunda ve bu milyarlarca avroya mal olabilir. Ayrıca, sosyal güvenlik kesintileri için parlamento ve toplumsal destek yok. Sosyal İşler Bakanı Hans Vijlbrief bu milyarları başka kaynaklardan bulmak zorunda kalacak.

Hükümet parlamentoda çoğunluğa sahip olmadığı için muhalefetin desteğini aramak zorunda. PRO ve JA21 arasındaki farklar büyük olduğundan koalisyon, sağ veya sol partilerle işbirliği yapmak zorunda kalacak. Önümüzdeki hafta hükümet, bakanlıkta görüşmeler için çeşitli muhalefet partilerini davet etti.

Bütçenin ağustos sonunda hazır olması gerekiyor, böylece Raad van State (Danıştay) ve CPB planları değerlendirebilecek. Prinsjesdag bu yıl 15 Eylül Salı günü. Muhalefetle henüz bir anlaşmaya varılmamış olması muhtemel, bu da Prinsjesdag'da sunulacak planların henüz kesinleşmediği anlamına geliyor.